Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde hazırlanan 9. ve 10. sınıf matematik ders kitaplarındaki soruların bilişsel istem düzeylerine göre incelenmesi
A review of questions in 9th- and 10th-grade mathematics textbooks prepared within the framework of the Türkiye Century Maarif Model according to cognitive demand levels
- Tez No: 1019956
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELİN ÇENBERCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda hazırlanmış 9. ve 10. sınıf matematik ders kitaplarında“Ön Değerlendirme”,“Konuya Başlarken”,“Sıra Sizde”,“Alıştırmalar”ve“Ölçme ve Değerlendirme”bölümlerinde bulunan soruların bilişsel istem düzeyleri ve bu düzeylerin dağılımını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Bu amaçla 9. ve 10. sınıf matematik ders kitaplarındaki soruların inceleme sürecinde, Smith ve Stein'ın (1998) ortaya koyduğu bilişsel istem düzeyleri temel alınmıştır. Sorular betimsel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada 9. sınıf matematik ders kitabında 678 soru, 10. sınıf matematik ders kitabında 576 soru olmak üzere toplam 1254 soru değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda genel olarak ders kitapları değerlendirildiğinde 10. sınıf matematik ders kitabında 9. sınıf matematik ders kitabından yüzde olarak daha çok yüksek bilişsel istem düzeyinde soru olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Her iki sınıf düzeyine ait kitaplardaki soruların yarısından fazlasının yüksek bilişsel istem ilişkilendirmeye dayanan işlemler düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Düşük bilişsel istem düzeyinde yer alan soru yüzdesinin 10. sınıf ders kitabındaki sorularda daha az olduğu görülmektedir. Bununla birlikte hem 9. sınıf hem de 10. sınıf matematik ders kitabındaki sorular temalara göre değerlendirildiğinde, incelenen tüm temalarda soruların yarısından fazlasının yüksek bilişsel istem düzeyinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Her iki sınıfa ait kitaplarda yüksek bilişsel istem düzeyinde“İstatistiksel Araştırma Süreci”teması dışındaki temalarda“ilişkilendirmeye dayanan işlemler”düzeyinde,“matematik yapma”düzeyinden daha fazla sorunun yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu duruma benzer bir durumun her iki sınıfa ait kitaplarda düşük bilişsel istem düzeyinde de yaşandığı tespit edilmiştir. Düşük bilişsel istem düzeyinde“İstatistiksel Araştırma Süreci”temasında“ezberleme”düzeyinde soru sayısının“ilişkilendirmeye dayanmayan işlemler”düzeyinde soru sayısından daha fazla olduğu sonucu tespit edilmiştir. 9. sınıf“Geometrik Şekiller”temasında da aynı durumun bulunduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the cognitive demand levels and distribution of the questions in the“Pre-Assessment”,“Getting Started”,“It's Your Turn”,“Exercises”and“Measurement and Evaluation”sections in the 9th and 10th grade mathematics textbooks prepared in line with the Turkish Century Education Model. In this study, document analysis, one of the qualitative research designs, was used. For this purpose, the cognitive demand levels put forward by Smith and Stein (1998) were taken as a basis in the examination process of the questions in the 9th and 10th grade mathematics textbooks. The questions were analyzed using descriptive analysis. In the study, a total of 1254 questions, 678 questions in the 9th grade mathematics textbook and 576 questions in the 10th grade mathematics textbook, were evaluated. As a result of the study, when the textbooks were evaluated in general, it was concluded that there were more questions at the level of high cognitive demand in the 10th grade mathematics textbook than in the 9th grade mathematics textbook. It was determined that more than half of the questions in the books belonging to both grade levels were at the level of operations based on high cognitive prompt association. It is seen that the percentage of questions at the low cognitive prompt level is less in the questions in the 10th grade textbook. However, when the questions in both the 9th and 10th grade mathematics textbooks were evaluated according to the themes, it was concluded that more than half of the questions in all the themes examined were at the level of high cognitive prompts. It was concluded that in the books of both classes, there were more questions at the level of“association-based operations”than at the level of“doing mathematics”in themes other than the theme of“Statistical Research Process”at the level of high cognitive prompts. It was determined that a similar situation was experienced at the level of low cognitive will in the books belonging to both classes. It was concluded that the number of questions at the“memorization”level was higher than the number of questions at the“non-association operations”level in the“Statistical Research Process”theme at the low cognitive prompt level. It has been determined that the same situation exists in the 9th grade“Geometric Shapes”theme.
Benzer Tezler
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaöğretim matematik dersi öğretim programındaki öğrenme çıktılarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi
An analysis of the learning outcomes in the Türkiye Century Education Model secondary school mathematics curriculum based on the Revised Bloom's Taxonomy
EYÜP ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET YILDIZ
- 2018 ve 2024 9.sınıf kimya öğretim programlarının karşılaştırılması ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 9.sınıf kimya öğretim programının öğretmenlerin program okuryazarlığı açısından incelenmesi
A comparative analysis of the 2018 and 2024 ninth grade chemistry curricula and a examination of the Türkiye Century Education Model ninth grade chemistry curriculum in terms of teachers curriculum literacy
İREM DİLARA DİRİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PINAR BİLASA
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programı 9.sınıf coğrafya ders kitabında yer alan etkinliklerin bilişsel düzeylere göre incelenmesi
Analysis of the activities included in the 9th grade geography textbook of the Türkiye Century Education Model Curriculum according to cognitive levels
ESRA GÜNDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
CoğrafyaNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN PINAR
- Ortaöğretim 9. sınıf tarih ders kitaplarındaki eski çağ ünitelerinin karşılaştırmalı incelenmesi (MEB 2023 ve 2024 Maarif Modeli)
A comparative analysis of ancient history units in 9th grade secondary school history textbooks (Turkish Ministry of National Education 2023 and 2024 Maarif Model)
AYŞENUR DAĞDELEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KORAY TOPTAŞ
- 1973 ve 2024 coğrafya dersi öğretim programlarına göre hazırlanan 9. sınıf coğrafya ders kitaplarının incelenmesi
Examination of 9th grade geography textbooks prepared according to 1973 and 2024 geography course teaching programs
İREM ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
CoğrafyaSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULKADIR ERGÜN