Sürdürülebilir yapı tasarımında akıllı malzeme kavramının yapılandırılması: Bibliyometrik analiz temelli bir odak grup çalışması
Structuring the concept of smart materials in sustainable building design: A focus group study based on bibliometric analysis
- Tez No: 1019955
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖZDE ÇAKIR KIASIF
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Akıllı malzemeler, Enerji verimliliği, Çevresel performans, Intelligent materials, Energy efficiency, Environmental performance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanayi Devrimi'nden bu yana hız kazanan üretim ve tüketim süreçleri, doğal kaynakların sürdürülemez biçimde kullanılmasına ve çevresel sorunların küresel ölçekte artmasına neden olmuştur. Yüksek enerji tüketimi, karbon emisyonu ve yoğun kaynak kullanımı nedeniyle inşaat sektörü, çevresel etkilerin en yoğun hissedildiği alanlardan biri haline gelmiştir. Bu durum, sürdürülebilirliği yapı tasarımında temel bir yaklaşım olarak öne çıkarmıştır. Bu yaklaşım kapsamında malzeme seçimi, yapıların çevresel performansını doğrudan etkileyen önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Çevresel uyaranlara içsel yapısı aracılığıyla tepki verebilen akıllı malzemeler, enerji verimliliği ve çevresel performans açısından sürdürülebilir yapı tasarımına katkılar sunmaktadır. Ancak akıllı malzeme kavramının farklı disiplinlerde çeşitli biçimlerde ele alınması, literatürde kavramsal belirsizliklere neden olmakta ve bu malzemelerin sistematik biçimde değerlendirilmesini güçleştirmektedir. Bu tez çalışmasında, sürdürülebilir yapı tasarımı ile akıllı malzeme kullanımı arasındaki ilişki, literatür taraması, bibliyometrik analiz ve odak grup görüşmesinden oluşan üç aşamalı bir araştırma tasarımıyla incelenmiştir. İlk aşamada konuya ilişkin kavramsal çerçeve literatür taraması yoluyla oluşturulmuştur. İkinci aşamada Web of Science veri tabanından“sustainab*”ve“smart material*”temelli anahtar kelime kombinasyonuyla elde edilen 39 yayın, VOSviewer yazılımı kullanılarak bibliyometrik analiz kapsamında çok boyutlu biçimde incelenmiştir. Bu kapsamda yayın eğilimleri, iş birliği ağları, anahtar kelime örüntüleri ve öne çıkan akıllı malzeme türleri analiz edilerek literatürün yapısı ortaya konulmuştur. Aynı yayınlar içerik analizi yoluyla dokuz akıllı malzeme sınıfı altında sınıflandırılmıştır. Üçüncü aşamada ise mimarlık ve inşaat mühendisliği alanında en az 10 yıl deneyime sahip altı uzmanla gerçekleştirilen odak grup görüşmesinden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş; bibliyometrik analiz bulgularının uzman görüşleri doğrultusunda yorumlanması ve derinleştirilmesi sağlanmıştır. Araştırma sonuçları, akıllı malzemelere yönelik akademik ilginin son yıllarda arttığını ve bu malzemelerin enerji verimliliği, çevresel performans ve kullanıcı konforu açısından sürdürülebilir yapı tasarımına katkı sağladığını göstermektedir. Bununla birlikte, bu katkının sistem entegrasyonu, maliyet ve bakım gereksinimi gibi faktörlere bağlı olarak değişebildiği belirlenmiştir. V Odak grup bulguları doğrultusunda, akıllı malzemelerin temel ayırt edici özelliğinin dış bir kontrol mekanizmasına ihtiyaç duymadan çevresel uyaranlara tepki verebilmesi olduğu ortaya konulmuş; akıllı malzeme ile akıllı sistem arasındaki kavramsal ayrım netleştirilmiştir. Bu çalışma, akıllı malzeme kavramına ilişkin literatürdeki kavramsal boşluğa katkı sunmakta ve akıllı malzemelerin sürdürülebilir yapı tasarımındaki rolüne ilişkin bütüncül ve uygulamaya dönük bir çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Since the Industrial Revolution, the acceleration of production and consumption processes has led to the unsustainable use of natural resources and the global increase of environmental problems. Due to high energy consumption, carbon emissions, and intensive resource use, the construction sector has become one of the fields where environmental impacts are most significantly observed. This situation has positioned sustainability as a fundamental approach in building design. Within this framework, material selection is considered an important factor directly affecting the environmental performance of buildings. Smart materials, which can respond to environmental stimuli through their internal structure, contribute to sustainable building design in terms of energy efficiency and environmental performance. However, the concept of smart materials is interpreted differently across disciplines, creating conceptual ambiguities in the literature and making the systematic evaluation of these materials more difficult. This thesis examines the relationship between sustainable building design and the use of smart materials through a three-stage research design consisting of literature review, bibliometric analysis, and focus group discussion. In the first stage, the conceptual framework of the study was established through a comprehensive literature review. In the second stage, 39 publications obtained from the Web of Science database using the keyword combination“sustainab*”and“smart material*”were analyzed multidimensionally within the scope of bibliometric analysis using VOSviewer software. In this context, the structure of the literature was revealed by examining publication trends, collaboration networks, keyword patterns, and prominent smart material types. In addition, the same publications were classified into nine smart material categories through content analysis. In the third stage, data obtained from a focus group discussion conducted with six experts having at least ten years of professional experience in the fields of architecture and civil engineering were evaluated using thematic analysis. This process enabled the interpretation and enrichment of the bibliometric findings through expert perspectives. The findings indicate that academic interest in smart materials has increased in recent years and that these materials contribute to sustainable building design in terms of energy efficiency, environmental performance, and user comfort. VII However, these contributions were found to vary depending on factors such as system integration, cost, and maintenance requirements. Findings from the focus group discussion revealed that the primary distinguishing characteristic of smart materials is their ability to respond to environmental stimuli without the need for an external control mechanism, thereby clarifying the conceptual distinction between smart materials and smart systems. This study contributes to addressing the conceptual gap in the literature and provides a holistic and practice-oriented framework regarding the role of smart materials in sustainable building design.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilirlik ve ekoloji açısından sertifikalı konutların analizi: İstanbul örneği
The analysis of certified housing buildings from the perspective of sustainability and ecology: The case of İstanbul
MERVE AKINCITÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Kültür ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN DOSTOĞLU
- Çağdaş hafif strüktür malzemelerininyapı formunda kullanımıve tasarıma etkisi
The use of contemporary lightweight structural materials in building form and its effect on design
DAMLA GÖKALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM SOLAK
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAMIQ ABBASOV
- Yapı cephelerinde kullanılan akıllı malzeme ve uygulamaların yapı kabuğu tasarım parametreleri açısından değerlendirilmesi ve Akdeniz iklimi örneklerinin irdelenmesi
Evaluation of smart materials and applications used on building facades in terms of building envelope design parameters and examination of Mediterranean climate examples
ELÇİN ÇAM ŞENOCAK
- Development of coordination polymer and/or nanocrystal based smart materials as sensor and micropollutant removal agent
Koordinasyon polimer ve/veya nanokristal tabanlı akıllı malzemelerin sensör ve mikro kirletici giderme ajanı olarak geliştirilmesi
NİDA ÜK
Doktora
İngilizce
2025
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiPolimer Bilim ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANER ÜNLÜ
- Processing of polylactide nanofibrous and film structures: Effects of polymer blending and bio-additives on structure-property relationships
Polilaktit nanolif ve film yapılarının işlenmesi: Polimer karışımı ve biyo-katkıların yapı-özellik ilişkileri üzerine etkisi
HANDAN PALAK
Doktora
İngilizce
2025
Polimer Bilim ve Teknolojisiİstanbul Teknik ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURÇAK KARAGÜZEL KAYAOĞLU