Dijitalleşme ve vergi uyumunun firma performansına etkisi: BİST 100 finans dışı firmalar üzerine ampirik bir inceleme
The impact of digitalisation and tax compliance on firm performance: An empirical study of non-financial firms in the BIST 100
- Tez No: 1020196
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF GÖKGÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ufuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, dijitalleşmenin firma performansı üzerindeki etkisini vergi uyumu mekanizmaları üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında Borsa İstanbul (BIST) 100 endeksinde yer alan finans dışı firmalara ait 2016-2024 dönemini kapsayan dengeli panel veri seti kullanılmıştır. Analizlerde firma performansı ROA ve operasyonel nakit akışı (CFO/TA), vergi davranışları etkin vergi oranı (ETR) ve muhasebe-vergi farkı (BTD), dijitalleşme ise maddi olmayan duran varlıklar ve Ar-Ge yoğunluğu değişkenleri ile temsil edilmiştir. Çalışmada sabit ve tesadüfi etkiler panel veri modelleri kullanılmış; model seçimleri Hausman testi ile belirlenmiştir. Ayrıca Pesaran CD, Modifiye Wald ve Wooldridge testleri ile yatay kesit bağımlılığı, değişen varyans ve otokorelasyon sorunları analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, modellerde yatay kesit bağımlılığı bulunmadığını, ancak heteroskedastisite ve otokorelasyon problemlerinin varlığını ortaya koymuş; bu doğrultuda robust ve cluster-robust standart hatalar kullanılmıştır. Ampirik sonuçlar, dijitalleşmenin firma performansı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve doğrudan bir etkisinin bulunmadığını göstermektedir. Benzer şekilde dijitalleşmenin vergi uyumu (ETR) ve vergi agresifliği (BTD) üzerinde de anlamlı bir etkisi tespit edilememiştir. Vergi uyumunun firma performansı üzerindeki etkisi de anlamsız bulunurken, vergi agresifliği göstergesi olan BTD ile firma performansı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. Bu bulgu, vergi planlama davranışlarının kısa vadede kârlılığı artırabileceğini ancak bu ilişkinin nedensel yorumlanmasında dikkatli olunması gerektiğini göstermektedir. Çalışmanın önemli bulgularından biri, Türkiye'de dijitalleşme sürecinin büyük ölçüde devlet yönlendirmeli ve regülasyon temelli bir dönüşüm niteliği taşımasıdır. Bu durum, dijitalleşmenin firmalar arasında farklılaşma yaratan bir piyasa mekanizması olmaktan ziyade, uyum temelli zorunlu bir süreç olarak işlediğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, dijitalleşmenin firma performansı ve vergi davranışları üzerindeki etkisinin sınırlı ve bağlamsal olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the impact of digitalisation on firm performance through the lens of tax compliance mechanisms. The research utilises a balanced panel dataset covering the period 2016-2024 for non-financial firms listed on the Borsa İstanbul (BIST) 100 index. In the analyses, firm performance is represented by ROA and operating cash flow (CFO/TA), tax behaviour by effective tax rate (ETR) and accounting-tax difference (BTD), and digitalisation by intangible assets and R&D intensity variables. The study employed fixed and random effects panel data models; model selection was determined using the Hausman test. Furthermore, cross-sectional dependence, heteroscedasticity and autocorrelation issues were analysed using the Pesaran CD, Modified Wald and Wooldridge tests. The findings revealed that there was no cross-sectional dependence in the models, but heteroscedasticity and autocorrelation problems were present; accordingly, robust and cluster-robust standard errors were used. Empirical results indicate that digitalisation has no statistically significant or direct effect on firm performance. Similarly, no significant effect of digitalisation on tax compliance (ETR) or tax aggressiveness (BTD) was found. Whilst the effect of tax compliance on firm performance was found to be insignificant, a positive and significant relationship was found between firm performance and BTD, a measure of tax aggressiveness. This finding suggests that tax planning behaviour may increase profitability in the short term, but caution is required when interpreting this relationship causally. One of the study's key findings is that the digitalisation process in Turkey largely constitutes a state-directed and regulation-based transformation. This suggests that digitalisation operates as a compliance-driven, mandatory process rather than a market mechanism that fosters differentiation among firms. In conclusion, the study reveals that the impact of digitalisation on firm performance and tax behaviour is limited and context-dependent.
Benzer Tezler
- Uluslararası inşaat firmalarının kadrolama politikalarını etkileyen faktörlerin analizi
Analysis of factors affecting staffing policies in international construction companies
MEHMET ŞERİF SOLMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İnşaat MühendisliğiEskişehir Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERKAN KIVRAK
- Kurumlar vergisi mükelleflerinin dijital vergileme hizmetleri kullanma düzeyi ve vergi uyumuna etkisi üzerine bir durum çalışması
A case study on the level of use of digital taxation services by corporate taxpayers and their impact on tax compliance
SEBİHA YILDIZ
- Vergi idaresinin e-dönüşümü ve dijitalleşmenin muhasebe meslek mensupları ve mükelleflere etkisi
E transformation of tax administration and the effect of digitalization on accounting professionals and tax payer
ZÜBEYDE DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeIşık ÜniversitesiMuhasebe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİT SAYGIN EYÜPGİLLER
- Türkiye'de e-dönüşümün vergi denetimine etkisinin GİB ve VDK faaliyet raporları çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of e-transformation on tax audit in Turkey within the framework of GİB and VDK activity reports
ABDULLAH ŞAHİN
- OECD ülkelerinde vergi karmaşıklığının vergi verimliliğine etkisi: Davranışsal maliye çerçevesinde bir değerlendirme
The impact of tax complexity on tax efficiency in OECD countries: An evaluation within the framework of behavioral finance
GİZEM KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MaliyeTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİMLA GÜZEL