Arap Baharı sonrası Suriye'de devlet inşası: Tarihsel ve toplumsal dinamiklerin analizi
State-building in Syria after the Arab Spring: An analysis of historical and political dynamics
- Tez No: 1020257
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞABAN HALİS ÇALIŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Suriye'nin yeniden inşası, 2011'de Suriye İç Savaşı ile başlayıp 2024 yılında Beşşar Esad rejiminin çöküşü ile devam eden; sadece fiziksel bir onarım değil, aynı zamanda derin tarihsel kökleri olan çok boyutlu bir siyasal geçiş ve devlet inşası sürecidir. Bu süreç, devlet inşası kuramları bağlamında değerlendirildiğinde, yeni yönetimin iddialı sosyo-ekonomik müdahalelere (geniş kapsam) girişmekten ziyade, hukukun üstünlüğü, bağımsız yargı ve kamu düzeni gibi temel devlet işlevlerini şeffaf ve liyakatli bir şekilde yerine getirme kapasitesine (yüksek güç) odaklanmasını zorunlu kılmaktadır. Tarihsel olarak Osmanlı'nın son dönemindeki idari yapı, Fransız Mandası'nın mezhepsel ayrılıkları derinleştiren politikaları ve yarım asırlık Baas diktatörlüğünün mirası, ülkenin günümüzdeki kurumsal yapılanmasının temelini oluşturmaktadır. Rejimin düşmesinin ardından Başkan Ahmed el-Şaraa önderliğinde 2025 yılında yayımlanan Anayasa Bildirgesi ile kurulan geçiş hükümeti, yürütme gücünün tek elde toplanması ve kritik atamalardaki liyakat sorunları nedeniyle insan hakları örgütleri tarafından yeni bir otoriterleşme riski taşıdığı gerekçesiyle eleştirilmektedir. Ancak kalıcı istikrarın ve mültecilerin geri dönüşünün önündeki en hayati sorun mülkiyet (HLP) hakları krizidir. Eski rejimin demografik yapılanmayı kendi amaçlarına uygun şekilde düzenlemek için çıkardığı, muhaliflerin mal varlıklarına sistematik olarak el koymasını sağlayan 10 Numaralı Yasa gibi araçların yarattığı yıkım henüz tam anlamıyla onarılamamıştır. Gasp edilen mülklerin iadesi için bağımsız, adil ve ulusal çapta yetkili bir yargı mekanizmasının halen kurulamamış olması, toplumsal barışı tehdit etmektedir. Sonuç olarak, Suriye'nin geleceği; tüm toplumu kucaklayan, hesap verebilir ve kurumsal kapasitesi yüksek bir devlet mimarisinin inşa edilmesine bağlıdır.
Özet (Çeviri)
The reconstruction of Syria—a process that began with the Syrian Civil War in 2011 and continued with the collapse of the Bashar al-Assad regime in 2024—is not merely a physical restoration, but a multidimensional political transition and state-building process with deep historical roots. When evaluated within the context of state-building theories, this process necessitates that the new administration focus on the capacity to transparently and meritocraically fulfill fundamental state functions—such as the rule of law, an independent judiciary and public order—(high power), rather than embarking on ambitious socio-economic interventions (broad scope). Historically, the administrative structure of the late Ottoman period, the policies of the French Mandate that deepened sectarian divisions, and the legacy of half a century of Ba'athist dictatorship form the basis of the country's current institutional framework. The transitional government established in 2025 under the leadership of President Ahmed al-Sharaa following the fall of the regime has been criticised by human rights organisations for posing a risk of renewed authoritarianism due to the concentration of executive power in a single entity and issues of meritocracy in critical appointments. However, the most critical obstacle to lasting stability and the return of refugees is the crisis surrounding property (HLP) rights. The devastation caused by tools such as Law No. 10—enacted by the former regime to reshape the demographic structure to suit its own purposes and enabling the systematic confiscation of opposition figures' assets—has not yet been fully remedied. The failure to establish an independent, fair and nationally authorized judicial mechanism for the restitution of confiscated property continues to threaten social peace. Consequently, Syria's future depends on the construction of a state architecture that is inclusive of the entire society, accountable, and has strong institutional capacity.
Benzer Tezler
- Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin sosyal ve kültürel uyum faaliyetlerinin karşılaştırmalı analizi: Türkiye ve Almanya örnekleri
Comparative analysis of social and cultural cohesion activities of the United Nations High Commissioner for Refugees: The cases of Türki̇ye and Germany
MERVE BURCU EROL ŞATIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerAnadolu ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN ŞEYŞANE
- Realist ve liberal teoriler ışığında AK parti Hükümetleri'nin orta doğu politikaları (2002-2015)
AKP's middle east foreign policies in the light of the realistic and liberalist theories
GÜLAY EMİRHANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Uluslararası İlişkilerBahçeşehir ÜniversitesiUluslararası İlişkiler ve Küreselleşme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAFER TAYYAR ARI
- Geçici koruma altındaki Suriyelilerin Türkiye'ye etkilerinin uluslararası politik ekonomi perspektifinden analizi
Analysis of the influence of Syrians in temporary protection status on Turkey from the international political economy perspective
DENİZ ORAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiUluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN KARAASLAN
- Türkiye ve Suriye ilişkilerinde süreklilik ve dönüşüm üzerine bir dış politika incelemesi
A foreign policy research on contiunity in Turkey-Syria relations
MELİKE GÜLSER
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Uluslararası İlişkilerKaradeniz Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MOHAMMAD ARAFAT
- Arap Baharı sonrası Suriye'de yaşanan gelişmeler ve Türkiye'nin güvenliğine etkileri
Department of international security developments in Syria after Arab Spring and its effects on Turkey's security
MOHAMMED ABUHASAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Siyasal BilimlerPolis AkademisiUluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF KÖKTAŞ