Geri Dön

İkinci dil olarak Türkçe öğretiminde dört dil becerisine yönelik öz-yeterlilik çalışmaları: Sistematik bir değerlendirme

Self-efficacy studies on four language skills in teaching Turkish as a second language: A systematic review

PDF İndir

  1. Tez No: 1020258
  2. Yazar: UĞUR CAN
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TALHA GÖKTENTÜRK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İkinci dil olarak Türkçe öğretiminde öz-yeterlilik çalışmaları son yıllarda görünür bir literatür birikimi oluşturmuştur. Bununla birlikte bu birikimin yazma, konuşma, okuma ve dinleme becerileri arasında nasıl dağıldığı, hangi teorik yapılara dayandığı, hangi metot özellikleriyle yürütüldüğü ve hangi konu odaklarında toplandığı bütünlüklü biçimde değerlendirilmemiştir. Bu sebeple araştırma ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde dört temel dil becerisine yönelik öz-yeterlilik çalışmalarının mevcut yapısını sistematik biçimde ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada 2025 yılına kadar yayımlanmış ve ikinci dil olarak Türkçe öğrenenlerin yazma, konuşma, okuma veya dinleme becerilerinden birine yönelik öz-yeterliliklerini ele alan ulusal ve uluslararası makaleler incelenmiştir. Çalışma sistematik değerlendirme yoluyla yürütülmüştür. Tarama ve seçim süreci PRISMA 2020 raporlama akışı dikkate alınarak düzenlenmiştir. Dâhil etme ve hariç tutma kriterleri doğrultusunda 27 makale araştırma havuzuna alınmıştır. Çalışmalar beceri alanı, teorik yapı, metot özellikleri ve konu odağı bakımından veri çıkarma formu aracılığıyla analiz edilmiştir. Bulgular frekans, yüzde ve tasviri içerik analizi yoluyla raporlanmıştır. İncelenen çalışmaların 15'i yazma, 6'sı konuşma, 4'ü okuma ve 2'si dinleme becerisine yöneliktir. Çalışmaların büyük kısmında öz-yeterlilik Bandura'nın sosyal-kognitif teorisi ekseninde ele alınmıştır. Metot bakımından nicel araştırmalar ve ölçek temelli veri toplama araçları öne çıkmıştır. Konu odakları bakımından yazma becerisinin yazma kaygısı, yazma becerisi, yaratıcı yazma, dijital hikâye anlatımı, planlı yazma modeli ve ters yüz öğrenme gibi farklı başlıklarla daha çeşitli biçimde ele alındığı görülmüştür. Dinleme becerisinde ise ölçek geliştirme, dinleme kaygısı ve podcast kullanımı ile sınırlı bir araştırma görünümü oluşmuştur. Bulgular ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde öz-yeterlilik araştırmalarının görünür bir literatür birikimi oluşturduğunu; ancak bu birikimin beceri dağılımı, teori çeşitliliği, metot tercihleri ve konu odağı bakımından dengeli gelişmediğini göstermektedir. Gelecek araştırmalarda özellikle dinleme ve okuma öz-yeterliliğine, başlangıç seviyesinde öğrenenlere boylamlı ve müdahale temelli desenlere, beceriye has ölçme araçlarına ve ikinci dil/yabancı dil ayrımının açık biçimde kurulmasına odaklanılması önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

Self-efficacy studies in teaching Turkish as a second language have created a visible literature body in recent years. However, this accumulation has not yet been comprehensively examined regarding its distribution across writing, speaking, reading, and listening skills, theoretical structures, methodological features, and focal topics. Therefore, this research was conducted to systematically reveal the current structure of self-efficacy studies targeting basic language skills in teaching Turkish as a second language. The research examined national and international articles published until 2025 addressing self-efficacy of individuals learning Turkish as a second language regarding writing, speaking, reading, or listening skills. The study used a systematic review approach. The scanning and selection processes were organized considering the PRISMA 2020 reporting flow. Following inclusion and exclusion criteria, a total of 27 articles were included. The studies were analyzed through a data extraction form in terms of skill area, theoretical structure, method features, and focal topic. Findings were reported through frequency, percentage, and descriptive content analysis. Among them, 15 focused on writing, 6 on speaking, 4 on reading, and 2 on listening. In most studies, self-efficacy was discussed based on Bandura's social cognitive theory. Methodologically, quantitative research and scale-based data collection tools stood out. Regarding focal topics, writing skill was handled more diversely under headings like writing anxiety, writing skill, creative writing, digital storytelling, planned writing model, and flipped learning. In listening skill, a limited research landscape comprising scale development, listening anxiety, and podcast use emerged. Findings indicate that self-efficacy research in teaching Turkish as a second language has generated a substantial body of literature accumulation; however, this accumulation has not developed evenly concerning skill distribution, theoretical diversity, method preferences, and focal topics. Future research should particularly focus on listening and reading self-efficacy, longitudinal and intervention-based designs for beginner-level learners, skill-specific measurement tools, and establishing explicitly the distinction between a second and a foreign language.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    230912

    Yıldız Teknik Üniversitesi Yabancı Diller Yüksek Okulu Temel İngilizce Bölümü öğretim elemanlarının mesleki deneyimlerinin ve ingilizce öz yeterlik inançlarının iletişimsel dil öğretimine karşı tutumlarına etkisi

    The effect of professional experiences and English self efficacy beliefs of Yıldız Technical University school of foreign languages department of basic english instructors' on their communicative language teaching attitudes

    ELİF ALİŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MÜNİRE ERDEN

  2. Tez No

    485657

    Sosyomatematiksel konularla bütünleştirilmiş matematik öğretimi: Sosyal adalet ve eşitlik değerlerine ilişkin farkındalık ile problem kurma becerisi geliştirmeye yönelik bir eylem araştırması

    Mathematics instruction integrated with sociomathematical subjects: an action research on developing awareness of social justice and equality values and problem posing skill

    BUKET TURHAN TÜRKKAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve ÖğretimÇukurova Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. MEMET KARAKUŞ

  3. Tez No

    869253

    İzmir Yabancılar İçin Türkçe ve Cambrıdge Englısh as a Second Language ders kitaplarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

    Analysis of İzmir Yabancılar İçin Türkçe and Cambridge English as a Second Language coursebooks in terms of various variables

    NESRİN ELLİALTI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimUşak Üniversitesi

    Yabancılara Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZEKERYA BATUR

  4. Tez No

    5650

    Çeviri dersinde yapılaşma (uygulama sorunları-yöntem önerileri)

    Strukturierung im übersetzungsunterricht (probleme der praxis-vorschlage zur methodik)

    A. TURGAY KURULTAY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1989

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi

    Alman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı

    PROF.DR. ŞARA SAYIN

  5. Tez No

    288290

    İkinci dil olarak Fransızca öğreniminde iletişim becerilerini etkileyen değişkenlerin incelenmesi

    An investigation of variables that affect oral communicaton skills in learning French as a second foreign language

    BARIŞ AYDIN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesi

    Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ECE KORKUT

Geri Dön