Lise öğrencilerinin kariyer karar verme güçlükleri,proaktif kişilik özellikleri, gelecek yönelimleri vekariyer uyumu arasındaki ilişki: Karma desen çalışması
The relationship between career decision-making difficulties, proactive personality traits, future orientation, and career adaptability of high school students: A mixed-methods study
- Tez No: 1020327
- Danışmanlar: PROF. DR. BAHTİYAR ERASLAN ÇAPAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada lise öğrencilerinin kariyer karar verme güçlükleri, proaktif kişilik özellikleri, gelecek yönelimleri ve kariyer uyumları arasındaki ilişkiler karma yöntem kapsamında açıklayıcı sıralı desen kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın nicel çalışma grubunu Ankara ilinde öğrenim gören 10. ve 11. sınıf öğrencileri (N=530), nitel çalışma grubunu ise görüşme yapılan 10 öğrenci oluşturmuştur. Veriler Kariyer Karar Verme Güçlükleri Ölçeği, Kısaltılmış Proaktif Kişilik Ölçeği, Gelecek Vizyonu Ölçeği ve Kariyer Uyum Ölçeği ile toplanmış olup, nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Araştırma bulguları, kariyer karar verme güçlüklerinin proaktif kişilik ve kariyer uyumunu olumsuz etkilediğini, proaktif kişiliğin ise kariyer uyumunu desteklediğini göstermiştir. Ayrıca proaktif kişiliğin kariyer karar verme güçlükleri ile kariyer uyumu arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği, gelecek yöneliminin ise anlamlı bir aracılık etkisi göstermediği belirlenmiştir. Nitel bulgular, öğrencilerin kariyer karar sürecinde çeşitli bireysel ve çevresel güçlüklerle karşılaştıklarını, proaktif özelliklerin bu süreçte koruyucu bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak bulgular, lise öğrencilerinin kariyer gelişiminde bireysel psikolojik kaynakların önemli rol oynadığını göstermektedir. Bu çalışma, ilgili değişkenleri karma desen yaklaşımıyla bütüncül olarak inceleyerek alanyazına katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examined the relationships among high school students' career decision-making difficulties, proactive personality traits, future orientation, and career adaptability using an explanatory sequential mixed-methods design. The quantitative sample consisted of 10th- and 11th-grade students in Ankara (N = 530), while qualitative data were obtained from 10 students through semi-structured interviews. Quantitative data were collected using the Career Decision-Making Difficulties Questionnaire, the Shortened Proactive Personality Scale, the Future Vision Scale, and the Career Adaptability Scale.Findings indicated that career decision-making difficulties negatively affected proactive personality and career adaptability, whereas proactive personality positively predicted career adaptability. Moreover, proactive personality partially mediated the relationship between career decision-making difficulties and career adaptability, while future orientation did not show a significant mediating effect. Qualitative findings revealed that students experienced various individual and contextual challenges during the career decision-making process and that proactive characteristics served as a protective resource.Overall, the findings highlight the importance of individual psychological resources in the career development of high school students. By examining these variables through a mixed-methods approach, this study contributes to the career development literature.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinin kariyer karar verme güçlükleri ve ego kimlik statülerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi
Analysis of high school students career decision making difficulties and ego identity statuses according to some variables
ZEKERİYA GÖKCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZELİHA TRAŞ
- Lise öğrencilerinin kariyer karar verme güçlükleri ile psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between high school students 'career decision-making difficulties and resilience
FATİME AYDİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN KIRDÖK
- Lise öğrencilerinin karar verme güçlükleri ve ebeveyn tutumları ile aile içi iletişim arasındaki ilişkilerin incelenmesi
It is the examination of high scholl students decision making efforts and parental attitudes and family communication
SAMET DURAN
- Lise öğrencilerinin kariyer karar verme güçlüklerinin otomatik düşünceler ve benlik saygısı ile ilişkisinin incelenmesi
Examining high school students' career decision-making difficulties with the relationships of automatic thoughts and self-esteem
EMİNE ŞEYMA YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM TAGAY
- Lise öğrencilerinin denetim odaklarına göre mesleki olgunluklarının kariyer karar verme güçlüklerini yordama gücü
The predictive strength of career decision making difficulties on high school students' career maturity accordi̇ng to their levels of focus of control
ESRANUR HARMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OĞUZHAN KIRDÖK