İşletmeden çıkarma yükümlülüğünün süreçleri ve maliyet analizi: Bir maden işletmesi uygulaması
Processes and cost analysis of decommissioning obligations: A mining operation application
- Tez No: 1020372
- Danışmanlar: PROF. DR. VEDAT EKERGİL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, çevresel, sosyal ve ekonomik etkileri yüksek olan tesislerin işletmeden çıkarılmasına yönelik süreç, maliyet ve fon yönetimini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak sürdürülebilir bir yönetim ve finansman modeli geliştirmektir. Çalışmada işletmeden çıkarma, yalnızca teknik bir mühendislik faaliyeti olarak değil, aynı zamanda stratejik bir yönetim süreci olarak ele alınmıştır. Araştırma, nicel tekil vaka çalışması deseniyle yürütülmüş, uygulama alanı olarak GLİ Müdürlüğü seçilmiştir. Veri seti; teknik raporlar, çevresel etki değerlendirme dokümanları, yasal düzenlemeler, uluslararası standartlar ve işletmenin üretim ve rezerv verilerinden oluşturulmuştur. İşletmeden çıkarma planlaması, maliyet yönetimi ve fon birikim senaryoları geliştirilmek için; GLİ işletmesine ilişkin doküman incelemesi, saha çalışması ve uzman görüşlerinden yararlanılmıştır. İşletmenin 1940-2024 yıllarına ilişkin gerçekleşen üretim verileri analiz edilmiş ve elde edilen sonuçlara bağlı olarak 2025-2042 dönemine ilişkin üretim miktarı tahmin edilmiştir. Araştırma sonucunda işletmeden çıkarma sürecinin planlama, hazırlık, uygulama, restorasyon ve izleme aşamalarından oluşan bütünleşik bir yapı gerektirdiği belirlenmiştir. İşletmeden çıkarma maliyetlerinin hazırlık, arındırma, söküm, atık yönetimi, saha rehabilitasyonu, izleme ve risk marjı bileşenlerinden oluştuğu ortaya konulmuştur. GLİ örneğinde toplam işletmeden çıkarma maliyeti olan 27,08 milyar ABD dolarının kamu bütçesi üzerinde önemli bir yük oluşturduğu ve bağımsız bir fon mekanizmasının bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda üretim bazlı, bağımsız ve sürdürülebilir bir işletmeden çıkarma fon modeli önerilmiştir. Geliştirilen modelin, farklı sektörlerde uygulanabilecek bir çerçeve sunarak işletmeden çıkarma kültürünün geliştirilmesine, mevzuatın bütünleştirilmesine ve finansal sürdürülebilirliğin güçlendirilmesine katkı sağlayacağı değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to develop a sustainable management and financing model by addressing the process, cost, and fund management of decommissioning facilities with high environmental, social, and economic impacts through a holistic approach. In this study, decommissioning is considered not only as a technical engineering activity but also as a strategic management process. The research was conducted using a quantitative single case study design, with the GLI Directorate selected as the application area. The dataset consists of technical reports, environmental impact assessment documents, legal regulations, international standards, and the facility's production and reserve data. Document review, field work, and expert opinions related to the GLI facility were utilized to develop decommissioning planning, cost management, and fund accumulation scenarios. The facility's actual production data for the years 1940-2024 were analyzed, and based on the results, the production quantity for the period 2025-2042 was estimated. The research concludes that the decommissioning process requires an integrated structure consisting of planning, preparation, implementation, restoration, and monitoring phases. It has been shown that decommissioning costs consist of components such as preparation, decontamination, dismantling, waste management, site rehabilitation, monitoring, and risk margin. In the case of GLI, it was determined that the total decommissioning cost of 27.08 billion USD constitutes a significant burden on the public budget and that there is no independent funding mechanism. Accordingly, a production-based, independent, and sustainable decommissioning fund model has been proposed. It is assessed that the developed model will contribute to the development of a decommissioning culture, the integration of legislation, and the strengthening of financial sustainability by offering a framework that can be applied in different sectors.
Benzer Tezler
- İşletmelerde veri örgütlenmesi ve yönetim açısından bilgi sistemleri
Başlık çevirisi yok
FAHAMET TOPALOĞLU
- Tekstil boyamacılığında atık flottede boyama imkanları üzerine araştırma
Başlık çevirisi yok
MEHMET YAKARTEPE
