Yaşlı bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisi
The effect of health literacy levels of elderly individuals on their healthy lifestyle behaviorsabstract
- Tez No: 1020576
- Danışmanlar: Doç. Dr. ÖZCAN AYGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık okuryazarlığı, bireyin sağlıkla ilgili bilgilere erişme, bunları anlama, değerlendirme ve uygulama becerisini ifade ederken; sağlıklı yaşam biçimi davranışları, sağlığı geliştirmek ve korumak için benimsenen davranışları kapsar. Yaşlı bireylerin bu iki temel alandaki düzeylerinin belirlenmesi, sağlıklı yaşlanmayı desteklemek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, yaşlı yetişkinlerde sağlık okuryazarlığı düzeylerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, kesitsel ve ilişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Muğla ili Fethiye ilçesinde bulunan 11 Nolu Ölüdeniz Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 65 yaş ve üzeri 1576 birey oluşturmuştur. Örneklem, uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiş ve çalışmaya 360 birey dahil edilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında; katılımcıların kişisel özelliklerini belirleyen bilgi formunun yanı sıra Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği Kısa Formu (ASOY-TRQ16) ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ-II) tercih edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analitik çözümlenmesi SPSS 22.0 istatistik yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri seti; betimsel istatistiksel yöntemlerin yanı sıra değişkenler arasındaki etkileşimleri belirlemek amacıyla uygulanan ilişkisel analiz teknikleri (korelasyon ve regresyon) ile tetkik edilmiştir. Bulgular, yaşlı bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin orta seviyede olduğunu göstermiştir. Sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasında, özellikle manevi gelişim ve kişilerarası ilişkiler alt boyutlarında daha yüksek puanlar gözlemlenmiştir. Sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur (p < 0.05). Bu sonuçlar, yaşlı yetişkinlerde sağlık okuryazarlığını geliştirmenin, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını artırmak için etkili bir strateji olabileceğini göstermektedir. Bu çalışma, sağlıklı yaşlanmayı teşvik etmeyi amaçlayan sağlık eğitim programlarının ve toplum temelli müdahalelerin planlanması için değerli içgörüler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Health literacy refers to an individual's ability to access, understand, appraise, and apply health-related information, whereas health-promoting behaviors encompass the actions adopted to enhance and maintain health. Determining the levels of these two fundamental domains in elderly individuals is of great importance for promoting healthy aging. This study was conducted to determine the impact of health literacy levels on health-promoting behaviors in older adults. The research was designed using a cross-sectional and relational survey model. The study population consisted of 1,576 individuals aged 65 and over registered at the Ölüdeniz No. 11 Family Health Center in the Fethiye district of Muğla. The sample was determined using the convenience sampling method, and 360 individuals were included in the study. Data collection tools included an introductory information form, the European Health Literacy Survey Questionnaire (HLS-EU-Q16), and the Health-Promoting Lifestyle Profile II (HPLP-II). The analytical processing of the data obtained from the research was performed using the SPSS 22.0 statistical software. In addition to descriptive statistical methods, the dataset was examined using relational analysis techniques (correlation and regression) to determine interactions between variables. The findings indicated that the health literacy levels of the elderly individuals were at a moderate level. Among health-promoting behaviors, higher scores were observed, particularly in the sub-dimensions of spiritual growth and interpersonal relations. A significant and positive correlation was found between health literacy and health-promoting behaviors (p < 0.05). These results suggest that improving health literacy in older adults can be an effective strategy for increasing health-promoting behaviors. This study offers valuable insights for the planning of health education programs and community-based interventions aimed at promoting healthy aging
Benzer Tezler
- Sağlık iletişimi perspektifinden Türkiye'deki 65 yaş ve üstü bireyleri anlamak: Sağlık ve yaşlanmaya ilişkin algı, tutum ve davranışlar üzerine bir araştırma
Understanding people aged 65 and over in Türkiye from a health communication perspective: A Study on perceptions, attitudes, and behaviors regarding health and aging
YAŞAR ŞEKERCİ
Doktora
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAYE ASLI SANCAR DEMREN
- Bir üniversite hastanesinde diyabet polikliniğine başvuran bireylerde tip 2 diyabet öz yönetimi ve diyabet sağlık okuryazarlığının glisemik kontrole etkisi
The impact of type 2 diabetes self-management and diabetes health literacy on glycemic control among individuals attending the diabetes clinic of a university hospital
ÖZGE KILINÇ CANDER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ ODABAŞ
- Genç yaşlı bireylere verilen web tabanlı eğitimin E-sağlık okuryazarlığı, dijital okuryazarlık ve sağlıklı yaşam biçimi davranış düzeylerine etkisi
The effect of web-based training given to young and old individuals on e-health literacy, digital literacy and healthy lifestyle behavior levels
ZEYNEP YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2024
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SONAY BİLGİN
- Yetişkinlerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin sağlıklı yaşam farkındalığı ve başarılı yaşlanma üzerine etkisi
The effect of adults' health literacy level on healthy lifeawareness and successful aging
FATMA YAPRAKCI SOYTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUR DEMİRBAŞ
- 65 yaş ve üzeri bireylerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin ve algılarının incelenmesi
An examination of health literacy levels and perceptions among individuals aged 65 and over
EMİNE GÜÇLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık YönetimiBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENNET GÖLOĞLU DEMİR