Okul öncesi eğitim döneminde yetişkinlerin ve çocukların bakış açısıyla çocuk kitapları
Children's books through the perspectives of adults and children during preschool education
- Tez No: 1020631
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET MART
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Birlikte kitap okuma, Ebeveyn-çocuk ilişkisi, Erken çocuk eğitimi, Hikaye kitapları, Masal kitapları, Okul öncesi çocuklar, Okuma kitapları, Resimli kitaplar, Türkçe kitaplar, Çocuk kitapları, Shared book reading, Parents-child relation, Early child education, Story books, Tale books, Preschool children, Reading textbooks, Illustrated books, Turkish books, Children's books
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, yetişkinlerin çocuk kitabı seçme kriterleri ile okul öncesi dönem çocuklarının tercih ettikleri kitapların özellikleri arasındaki benzerlik ve farklılıkları incelemek; çocukların kitaplara yönelik ilgi, beklenti ve değerlendirmelerini çocuk merkezli bir yaklaşımla ortaya koymaktır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Mersin'in Mut ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir ilkokulun anasınıfına devam eden 48-72 aylık 20 çocuk ile en az 20 çocuk kitabından oluşan kitaplığa sahip 20 ebeveyn oluşturmaktadır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışma, ebeveynlerle gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda belirlenen yetişkinlerin favori çocuk kitapları doğrultusunda hazırlanan eylem planı çerçevesinde, eylem araştırması desenine uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmada ayrıca çocukların görüşlerini çok yönlü ve çocuk merkezli bir anlayışla ortaya koyabilmek amacıyla mozaik yaklaşımdan yararlanılmıştır. Yetişkinlerle gerçekleştirilen görüşmelerde çocuk kitaplarına ilişkin görüşler alınmış, katılımcıların favori kitapları belirlenmiş ve belirlenen 20 çocuk kitabı eylem sürecinde çocuklara okunmuştur. Her beş kitabın ardından gerçekleştirilen değerlendirme süreçlerinde çocukların kitaplara ilişkin görüşleri alınmış; beğendikleri bölümlerin fotoğraflarını çekmeleri, resim çizmeleri ve kitap oluşturma çalışmaları yapmaları sağlanmıştır. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda, yetişkinlerin çocuk kitabı seçiminde daha çok gelişimsel uygunluk, öğretici içerik, değer aktarımı ve dilin açıklığını; çocukların ise mizah, macera, etkileşim, dikkat çekici karakterler ve görsel unsurları önemsedikleri belirlenmiştir. Ayrıca çocukların günlük yaşamla ilişki kurulabilen, olumlu duygular içeren kitaplara ilgi gösterdikleri; korkutucu, aşırı olumsuz, mantıksal açıdan tutarsız ve kaygı uyandıran unsurlara ise olumsuz tepki verdikleri görülmüştür. Bununla birlikte, çocukların kitapları yalnızca eğlenme amacıyla değil; karakterler, olay örgüsü, görseller ve verilen mesajlar üzerinden çok yönlü biçimde değerlendirdikleri, yetişkinlerin ise pedagojik ölçütlerin yanı sıra çocukların ilgisini, tekrar okuma isteğini ve kitapla kurdukları bağı da dikkate aldıkları belirlenmiştir. Her iki grubun da eğlenceli, anlaşılır, olumlu mesajlar içeren ve çocukların aktif katılımını destekleyen kitap tercihlerinde büyük ölçüde ortaklaştıkları görülmüştür. Bu doğrultuda çocuk kitaplarının yalnızca eğitsel bir araç değil; çocukların bilişsel, sosyal-duygusal ve estetik gelişimlerini destekleyen, hayal gücü ile düşünme ve anlamlandırma becerilerini geliştiren, aynı zamanda aile içi kültürel paylaşımı ve duygusal etkileşimi güçlendiren çok yönlü bir gelişim alanı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the similarities and differences between adults' criteria for selecting children's books and the characteristics of the books preferred by preschool children, and to reveal children's interests, expectations, and evaluations regarding books through a child-centered approach. The study group consisted of 20 children aged 48–72 months attending a kindergarten classroom in a public primary school affiliated with the Ministry of National Education in the Mut district of Mersin during the 2024–2025 academic year, and 20 parents who owned a library containing at least 20 children's books.Adopting a qualitative research method, this study was conducted in accordance with the action research design within the framework of an action plan prepared based on the favorite children's books identified through interviews with parents. In addition, the Mosaic Approach was employed in order to reveal children's views through a multidimensional and child-centered perspective. During the interviews conducted with adults, their opinions on children's books were obtained, participants' favorite books were identified, and the selected 20 children's books were read to the children throughout the action process. Following each set of five books, evaluation sessions were conducted in which children expressed their opinions about the books; they were also asked to photograph their favorite parts, draw pictures, and participate in book-making activities. The obtained data were analyzed using thematic analysis. As a result of the study, it was determined that adults primarily considered developmental appropriateness, instructional content, value transmission, and clarity of language when selecting children's books, whereas children attached greater importance to humor, adventure, interaction, engaging characters, and visual elements. In addition, children showed greater interest in books that reflected everyday life and conveyed positive emotions, while they responded negatively to frightening, excessively negative, logically inconsistent, or anxiety-provoking content. Furthermore, the findings revealed that children evaluated books not only for entertainment purposes but also through their characters, plot, illustrations, and conveyed messages, whereas adults considered not only pedagogical criteria but also children's interests, willingness to reread, and the connection they established with books. It was also found that both groups largely agreed in their preference for books that are enjoyable, easy to understand, contain positive messages, and encourage children's active participation. Accordingly, it was concluded that children's books are not merely educational tools but also multifaceted developmental resources that support children's cognitive, social-emotional, and aesthetic development, foster imagination, enhance thinking and meaning-making skills, and strengthen cultural sharing and emotional interaction within the family.
Benzer Tezler
- Else Günther als Kinderbuchautorin und ihr Beitrag zur interkulturellen Erziehung
Çocuk kitabı yazarı olarak Else Günther ve onun kültürlerarası eğitime katkısı (Else Günther as a children's book autor and hercontribution to intercultural education)
HALİME YEŞİLYURT
Doktora
Almanca
2020
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ OSMAN ÖZTÜRK
- Okul öncesi dönem çocuklarının tiyatro ve çizgi film algılarına dair karşılaştırmalı bir çalışma
A comparative study on preschool children's perceptions of theater and cartoons
REHA HAZEL ÇUTUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN
- Ölüm konusunun ele alındığı yazınsal çocuk kitaplarının çocuğa görelik ilkesi açısından incelenmesi
An examination of the children's literature books with the theme of death in terms of the principle of appropriacy to the child
MEHTAP VURAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUNA CANLI CAN
- Çocuk edebiyatında ezber bozan anlatı ve illüstrasyonlar
Disruptive narrative and illustrations in children's literature
NAZLI ENİF DİPŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarMaltepe ÜniversitesiGüzel Sanatlar Ana Sanat Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. FATMA KEÇELİ
- Empati eğitim programının anaokulu çocuklarının empatik ve prososyal becerilerine etkisinin incelenmesi
Analysis of the impact of empathy education program on the prosocial and empathetic skills of preschool children
GİZEM ÖZER
Doktora
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜBECCEL GÖNEN