Kelkit çayında yaşayan Capoeta ve Barbus cinslerine ait bireylerin mevsimsel yağ asidi biyobelirteçleri üzerindeki diyet etkilerinin yapay zekâ yöntemleri ile modellenmesi
Modeling the effects of diet on seasonal fatty acid biomarkers of Capoeta and Barbus genera living in the Kelkit river using artificial intelligence methods
- Tez No: 1020658
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖLMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Su Ürünleri, Aquatic Products
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Kelkit Çayı'nda yaşayan Capoeta ve Barbus cinslerine ait bireylerde mevsimsel ve alansal beslenme alışkanlıklarının yağ asidi biyobelirteçlerine olan etkilerini yapay zekâ (XGBoost ve SHAP) yöntemleriyle modellenerek bu türlerin trofik ilişkilerinin ve büyüme dinamiklerinin yenilikçi bir yaklaşımla analiz edilmesi hedeflenmiştir. Dört mevsim gerçekleştirilen saha çalışmalarında 3 farklı istasyondan toplanan balık örneklerinin mide içerikleri, kas dokularındaki yağ asidi kompozisyonları, boyları ve ağırlıkları laboratuvar ortamında analiz edilerek sayısal verilere dönüştürülmüştür. Sonuç olarak yapay zekâ (SHAP) analizleri, bu iki cinsi birbirinden ayıran en belirleyici diyet çeşitinin Gomphonema spp., en güçlü yağ asidi biyobelirtecinin ise C24:1 olduğunu tespit etmiştir. Yapay zekâ destekli fiziksel büyüme tahmin modellerine göre, Capoeta spp.'nin hem boy hem de ağırlık gelişiminde C20:3n-3 yağ asidi en belirleyici öznitelik olmuştur. Barbus spp. için geliştirilen modellerde ise ağırlık artışında C20:0 yağ asidinin, boy uzamasında ise kısa zincirli C8:0 yağ asidinin model çıktısına en yüksek katkıyı sağlayan kritik biyobelirteç yağ asidi olduğu ortaya konmuştur. Çalışma, Kelkit Çayı ekosistemi ve Capoeta, Barbus için temel bir referans veri seti sağlamaktadır. Uygulanan XGBoost-SHAP modeli, hidromorfolojik faktörlerin canlılar üzerindeki etkilerini açıklamaktadır. Bu yöntemin, gelecekteki iklim değişikliği ve baraj senaryolarının ekosistem üzerindeki olası etkilerini öngörmede rehberlik edeceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to analyze the trophic relationships and growth dynamics of Capoeta and Barbus genus living in the Kelkit River using an innovative approach by modeling the effects of seasonal and spatial feeding habits on fatty acid biomarkers in these species using artificial intelligence (XGBoost and SHAP) methods. In field studies conducted over four seasons, the stomach contents, fatty acid compositions in muscle tissues, lengths, and weights of fish samples collected from 3 different stations were analyzed in a laboratory environment and converted into numerical data. As a result, artificial intelligence (SHAP) analyses determined that the most decisive diet differentiating these two genera was Gomphonema spp., and the strongest fatty acid biomarker was C24:1. According to artificial intelligence-supported physical growth prediction models, C20:3n-3 fatty acid was the most decisive feature in both length and weight development of Capoeta spp. Barbus spp. In the models developed for this purpose, it was shown that C20:0 fatty acid contributed most to weight gain and short-chain C8:0 fatty acid contributed most to length growth, making them critical biomarker fatty acids that provided the highest contribution to the model output. This study provides a fundamental reference dataset for the Kelkit River ecosystem and Capoeta, Barbus. The applied XGBoost-SHAP model explains the effects of hydromorphological factors on living organisms. It is believed that this method will guide the prediction of the potential impacts of future climate change and dam scenarios on the ecosystem.
Benzer Tezler
- Demokrat Parti döneminde Gümüşhane'de siyasi hayat (1950-1960)
Political life in Gümüşhane during The Democratic Party (1950-1960)
ERTAN YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk İnkılap TarihiGiresun ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜRKAN FIRAT SAYLAN
- Kelkit çayından siltasyon ile tarıma yeni kazandırılan topraklarda potasyum ve magnezyum gübrelemesinin mısır bitkisinin gelişimi ve bitki besin düzenine etkisi
Başlık çevirisi yok
ALİ AKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
ZiraatGaziosmanpaşa ÜniversitesiToprak Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET RÜŞTÜ KARAMAN
- Niksar İlçesindeki Kelkit Çayından siltasyonla elde edilen Gaziosmanpaşa Üniversitesine ait alanda toprakların oluşumu, sınıflandırılması ve patates yetiştiriciliğinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
YÜKSEL BELLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
ZiraatGaziosmanpaşa ÜniversitesiToprak Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜMTAZ TURGUT TOPBAŞ
- Kelkit (Gümüşhane) yöresinin yeraltı suyu kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of groundwater quality of Kelkit (Gümüşhane) region
MEHMET CAN TURHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Çevre MühendisliğiBayburt ÜniversitesiOrganik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİT YILDIRIM
- Tokat ili (Kazova ve Kelkit vadisi)'nde baş soğan (Allium cepa L. ) yetiştirilen alanlarda sorun olan yabancı otlar ve farklı dönemlerde yabancı otların yok edilmesi ile ekonomik eşiğin belirlenmesi üzerinde araştırmalar
Investigation of weed species in bulb onion growing areas of Tokat-Turkey; determination of economic-threshold of the weeds at different growth stages of onion
AYŞE KIZILKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
ZiraatGaziosmanpaşa ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ ÖZER