Kamu yönetiminde istihbarat kurumlarının rolü: Azerbaycan örneği
The role of intelligence agencies in public administration: the example of Azerbaijan
- Tez No: 1020696
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF BALAM SIZAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Askeri bürokrasi, Askeri istihbarat, Kamu bürokrasisi, Ulusal güvenlik, Ulusal güvenlik politikası, Yeni kamu yönetimi, Military bureaucracy, Military intelligence, Public bureaucracy, National security, New public administration
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumsal bir düzende yaşamak insan topluluğunun hayatını sürdürebilmesi için elzemdir. Bu düzenin oluşması için toplumun her bireyi bazı özgürlüklerinin kısıtlanmasına razı olmak, uzlaşı yoluyla ortak kurallar inşa etmek ve düzeni koruyan kurallar bütününe uymak zorundadır. Bu düzenin oluşması ve bireyin kendini koruyabilmesi, mülkiyet haklarının muhafaza edilebilmesi yasal güvence altına alındığı zaman mümkündür. Bunu gerçekleştirmek için toplumsal sözleşme ortaya çıkmıştır. Toplumsal sözleşme sonucu oluşan devlet aygıtının yükümlülüklerinden biri de toplum halinde yaşamanın olmazsa olmazlarından olan güvenliktir. Güvenlik yasal- rasyonel otoriteye dayalı bürokrasi temelinde örgütlenen modern devletlerde kamu otoritelerince sağlanmaktadır. Kamu yönetiminde güvenliğin temin edilmesinde gerekli bileşenlerden biri de istihbarattır. İstihbarat çalışmaları devlet örgütlenmesinde istihbarat kurumları tarafından gerçekleştirilmektedir. İstihbarat kurumları sadece vatandaşların güvenliğini ve toplumsal düzeni sağlamaz, aynı zamanda devletin işlevselliğini sürdürebilmesini ve kurumlarının çalışabilir olmasını temin eder. Azerbaycan'da istihbarat kurumlarının temeli, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde atılmış ve bağımsızlığa kadar farklı evrelerden geçmiştir. Sovyet dönemi istihbarat kurumları komünist ideolojiye hizmet etmiş ve Sovyetler Birliği istihbarat kurumlarının ayrılmaz bir parçası olarak onların politikalarını gerçekleştirmiş, Sovyet rejimini korumuştur. Azerbaycan'ın bağımsızlığını ilan etmesiyle devlet teşkilatlanması modernleşme içerisine girmiş, lakin istihbarat kurumları Sovyet dönemi yapılar üzerine inşa edilmiştir. Ülkede istikrar sağlandıktan sonra istihbarat kurumlarının yapısı ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat hükümleri kabul edilmiş ve modern çağın gerekliliklerine göre yeniden oluşturulmuştur. Bu dönemde istihbarat kurumlarının görevleri Sovyet döneminde çoğunlukla vatandaşların hak ve hürriyetlerinin ve toplumsal düzenin muhafazası yerine rejimin ve komünist ideolojinin çıkarlarına hizmet eden istihbarat kurumlarından farklı olarak ülkenin bağımsızlığının korunması ve ulusal güvenliğine karşı olan tehditlerin engellenmesine, toplumda güvenin sağlanmasına, halkın çıkarlarına hizmet etmiştir.
Özet (Çeviri)
Living in a social order is essential for the survival of human communities. To establish this order, every individual must consent to the restriction of certain freedoms, construct common rules through consensus, and comply with regulations. This stability, the self-protection of individuals, and the preservation of property rights are only possible when legally safeguarded through a social contract. Consequently, security becomes a primary obligation of the state apparatus. In modern states organized around a bureaucracy based on legal-rational authority, security is provided by public authorities, with intelligence serving as a crucial component. Intelligence agencies not only ensure citizens' security and social order but also maintain the state's functionality and the operability of its institutions. The foundations of intelligence agencies in Azerbaijan were laid during the Azerbaijan Democratic Republic era and underwent various phases until independence. Soviet-era intelligence agencies served communist ideology, functioned as an integral part of the Soviet Union's apparatus, and protected the Soviet regime. With Azerbaijan's declaration of independence, state organization underwent modernization; however, intelligence agencies were initially built upon Soviet-era structures. Once stability was achieved, legislative provisions regarding the structure and activities of intelligence agencies were adopted, and they were restructured according to modern requirements. Unlike the Soviet period—where intelligence services primarily served the regime rather than preserving citizens' rights—the duties of modern agencies focus on protecting national independence, preventing security threats, ensuring public trust, and serving the interests of the people.
Benzer Tezler
- Turkey's role in Afghanistan in the post 9/11 era
11 Eylül'den günümüze Türkiye'nin Afganistan'daki rolü
CANAN BAYRAM ÇUBUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. IŞIL ANIL
- The role of knowledge management in strengthening the strategic intelligence
Stratejik istihbaratın güçlendirilmesinde bilgi yönetiminin rolü
DLSHAD RASOOL AZIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Kamu YönetimiBingöl Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULVAHAP BAYDAŞ
- İstihbarat örgütlerinin denetlenebilirliği: Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) incelemesi
Auditability of intelligence organizations: National Intelligence Organization (MIT) review
FURKAN AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerHitit ÜniversitesiUluslararası İlişkiler ve Güvenlik Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. EMRE ÇITAK
- FETÖ-PDY'ye bağlı özel ortaöğretim kurumlarının 15 Temmuz darbe teşebbüsü üzerindeki etkileri
The effects of private high schools belonging to FETÖ/PDY on the 15th July coup attempt
YUSUF PARLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimPolis AkademisiGüvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜCEL YİĞİT
- Neo-terörizmin Türk kamu yönetimine etkisi
Neo-terrorism impact on Turkish public administration
AHMET KÖÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Kamu YönetimiDicle ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN ŞEYHANLIOĞLU