Kısasü'l-Enbiya'da idrak fiilleri
Cognition verbs in Kisasü'l-Enbiya
- Tez No: 1020728
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞİRVAN KALSIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mental fiiller, bireyin duygu, düşünce ve algı süreçlerini yansıtan fiiller olarak tanımlanmaktadır. Mental fiillerin alt kategorilerinden biri olan idrak fiilleri ise bireyin dış dünyadan edinmiş olduğu algıları zihinsel süreçlerden geçirerek anlamlandırmasını ifade etmektedir. Bu fiiller; anlama, anlamlandırma, düşünme, ayırt etme, kavrama ve bilme gibi bilişsel faaliyetlere dayalı olarak çeşitlenmektedir. Bu çalışmada, söz konusu idrak fiilleri, Kısasü'l-Enbiya esas alınarak incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, eserde yer alan idrak fiillerini tespit etmek ve bu fiillerin metnin anlam örüntüsüne sağladığı katkıları ortaya koymaktır. Çalışmanın giriş bölümünde Harezm Türkçesinin tarihî gelişimi, dönemin başlıca eserleri ve inceleme konusu olan Kısasü'l-Enbiya hakkında genel bilgiler verilmiştir. Ardından fiil kavramı üzerinde durulmuş; mental fiillerin kapsamı ve bu kapsam içerisinde yer alan idrak fiilleri açıklanmıştır. İdrak fiilleri; anlama, bilme, düşünme, kavrama ve anlamlandırma gibi zihinsel süreçler bağlamında değerlendirilmiş; eserde geçen örnekler doğrultusunda semantik özellikleri incelenmiştir. Böylece Kısasü'l-Enbiya'da yer alan idrak fiillerinin kullanım alanları, anlam ilişkileri ve metnin anlam kuruluşuna olan katkıları ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Mental verbs are defined as verbs that reflect an individual's emotional, cognitive, and perceptual processes. Cognition verbs, which constitute one of the subcategories of mental verbs, refer to the process by which an individual interprets and makes sense of perceptions acquired from the external world through mental processes. These verbs encompass various cognitive activities such as understanding, interpretation, thinking, distinguishing, comprehending, and knowing. In this study, cognition verbs were examined based on Kısasü'l-Enbıya. The primary aim of the study is to identify the cognition verbs occurring in the work and to reveal their contributions to the semantic structure of the text. The introduction provides general information on the historical development of Khwarezm Turkish, the principal literary works of the period, and Kısasü'l-Enbıya, which constitutes the subject of this study. Subsequently, the concept of the verb is discussed, and the scope of mental verbs as well as cognition verbs within this category is explained. Cognition verbs are evaluated within the framework of mental processes such as understanding, knowing, thinking, comprehending, and interpreting, and their semantic characteristics are analyzed through examples identified in the text. Thus, the study aims to demonstrate the usage patterns, semantic relations, and contributions of cognition verbs to the construction of meaning in Kısasü'l-Enbıya.
Benzer Tezler
- Kısasü'l-Enbiyâ'da sebepsellik şekilleri
Causality forms in Kısasü'l-Enbiya
AZİZ TOLGA KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Kısasü'l-Enbiya'da çok anlamlılık
Polysemy in Kısasü'l-Enbiya
ASLI ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Niğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Kısasü'l Enbiyā'da metin dil bilimsel bağdaşıklık görünümleri
Text linguistics appearances of cohesion in Qisas al-Anbiya
HAYRİYE YILMAZ