Destekleyici liderlik algısının dile getirme davranışına etkisinde psikolojik güvenin ve kendilik değerlendirmelerinin rolü
The role of psychological safety and core self-evaluations in the effect of perceived supportive leadership on voice behavior
- Tez No: 1020812
- Danışmanlar: PROF. DR. H. NEJAT BASIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Destekleyici liderlik, Psikolojik güvenlik, Supportive leadership, Psychological safety
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, destekleyici liderlik algısının çalışanların dile getirme davranışları üzerindeki etkisi incelenmekte; psikolojik güvenin bu etkide aracı, kendilik değerlendirmelerinin ise düzenleyici rol üstlenip üstlenmediği değerlendirilmektedir. Çalışmada belirlenen değişkenler ile ilgili yazında kuramsal ve kavramsal çalışmalar incelenmiş ve bu çalışmalardan yola çıkarak destekleyici liderlik algısının dile getirme davranışı üzerindeki etkisinde psikolojik güvenin aracılık rolünü, kendilik değerlendirmelerinin ise düzenleyicilik rolünü test etmeye yönelik tartışma gerçekleştirilerek hipotezlere ulaşılmıştır. Çalışma nicel araştırma yöntemi ile yürütülmüş olup, bu çerçevede çalışmada uygun ölçeklerle kamu ve özel kuruluşlarda çalışan 405 kişiden toplanan veriler kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS ve AMOS programları kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada tanımlayıcı istatiksel analiz, regresyon, korelasyan ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve hipotezler görgül araştırma ile test edilmiştir. Sonuçlar, yukarıda belirtilen değişkenlerin boyutları bazında değerlendirilmiştir. Çalışmada destekleyici liderlik algısı kaynak desteği ve kişisel destek olarak; dile getirme davranışı kabullenici, savunmacı ve kurum yararına dile getirme davranışı olarak; psikolojik güven hoşgörü ve insiyatif olarak, kendilik değerlendirmeleri ise yeterlilik ve yetersizlik alt boyutları ile analizlere dâhil edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde; desteklekleyici liderlik algısının boyutları olan kaynak desteği ile kişisel desteğin, kurum yararına dile getirme davranışı ile psikolojik güvenin alt boyutları olan insiyatif ve hoşgörü üzerinde anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. İlave olarak psikolojik güvenin alt boyutlarından insiyatifin de kurum yararına dile getirme davranışı üzerinde anlamlı etkisi olduğu gözlenmiştir. Bu etkiler içinde aracılık rolü incelendiğinde; kaynak desteği ve kişisel desteğin kurum yararına dile getirme davranışı üzerindeki etkisinde insiyatifin aracılık rolü olduğu gözlenmiştir. İlave olarak kişisel desteğin kurum yararına dile getirme davranışı üzerindeki etkisinde hoşgörünün de aracılık rolü olduğu görülmüştür. Diğer taraftan kişisel desteğin kabullenici dile getirme ve savunmacı dile getirme davranışı üzerindeki etkisinde hoşgörünün aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Son olarak değişkenler arasında düzenleyicilik ilişkisi incelendiğinde ise kaynak desteğinin ve kişisel desteğin kurum yararına dile getirme davranışı üzerindeki etkisinde yetersizliğin, hoşgörü üzerindeki etkisinde ise yeterliliğin düzenleyici rolü olduğu analiz sonuçlarına yansımıştır. İlave olarak, insiyatifin kurum yararına dile getirme davranışı üzerindeki etkisinde yetersizliğin düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir. Yazında belirlenen değişkenler arası ilişkilerin farklı çalışmalarda ele alındığı saptanmış olmakla birlikte; dört değişkenin birlikte ele alındığı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu kapsamda yapılan bu çalışmanın yazına ve uygulamaya fayda sağlayacağı değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, the effect of perceived supportive leadership on employees' voice behavior was examined; furthermore, whether psychological safety plays a mediating role and core self-evaluations play a moderating role in this effect is evaluated. Within the scope of the study, theoretical and conceptual studies related to the variables were reviewed. Based on the relevant literature, the research model and hypotheses were developed on the assumption that psychological safety may have a mediating role and core self-evaluations may have a moderating role in the effect of perceived supportive leadership on voice behavior. The study was conducted using a quantitative research method. Accordingly, data were collected from 405 employees working in public and private sector organizations through measurement instruments whose validity and reliability had previously been established. The data obtained were analyzed using SPSS and AMOS programs. In the study, descriptive statistics, correlation analysis, regression analysis, and confirmatory factor analysis were conducted, and the proposed hypotheses were tested based on empirical data. The variables included in the study were evaluated on the basis of their subdimensions. Perceived supportive leadership was analyzed in terms of resource support and personal support; voice behavior was analyzed in terms of acquiescent, defensive, and prosocial voice behavior; psychological safety was analyzed in terms of tolerance and initiative; and core self-evaluations were analyzed in terms of competence and inadequacy. The findings show that resource support and personal support, which are the subdimensions of perceived supportive leadership, had significant effects on prosocial voice behavior. In addition, resource support and personal support had significant effects on initiative and tolerance, which are the subdimensions of psychological safety. Furthermore, initiative, one of the subdimensions of psychological safety, was found to have a significant effect on prosocial voice behavior. Regarding the mediating effects, the findings revealed that initiative mediated the relationship between both resource support and personal support and prosocial voice behavior. Furthermore, tolerance was found to mediate the relationship between personal support and prosocial voice behavior. Tolerance also mediated the effects of personal support on acquiescent voice behavior and defensive voice behavior. With regard to the moderating effects, the findings showed that inadequacy moderated the effects of both resource support and personal support on prosocial voice behavior. Competence, on the other hand, moderated the effects of resource support and personal support on tolerance. Additionally, inadequacy was found to moderate the relationship between initiative and prosocial voice behavior. Although the relationships among perceived supportive leadership, voice behavior, psychological safety, and core self-evaluations have been examined separately in different studies in the literature, no study has been found that investigates these four variables together within the same research model. In this respect, it is considered that this study will make a theoretical contribution to the relevant literature and provide practical implications for managers and practitioners in understanding the organizational conditions that support employees' voice behavior.
Benzer Tezler
- Introducing a digital app with a task-based approach: Perceptions of instructors and students
Görev temelli yaklaşımla dijital bir uygulamanın tanıtımı: Öğretim görevlileri ve öğrencilerin görüşleri
ARZU YILMAZ
Doktora
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EDA ÜSTÜNEL
- Dönüşümcü liderlik ile yenilikçi okul iklimi arasındaki ilişkide yöneticiye güven ve takım yaratıcılık öz yeterliliğinin aracı rolü
The relationship between transformational leadership and innovative school climate: The mediating role of trust in administrator and team creativity self efficacy
SÜHEYLA AHSEN SARIKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHarran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMAZAN ATASOY
- Öğretmenlerin toksik liderlik algılarının vatandaşlık yorgunluğuna etkisi: Eğitim kurumlarında bir alan araştırması
The effect of teachers' toxic leadership perceptions on citizenship fatigue: A field study in educational institutions
AYŞE ONUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERCAN YAVUZ
- Liderlik tarzları ve örgütsel güven arasındaki ilişki: AGT ağaç San.ve Tic. A.Ş.firmasında bir alan araştırması
The relationship between leadership styles and organizational trust: A field research on agt wood ind. and trade inc. companies.
ÖZER ÖZMEN
- Dönüşümcü liderlik davranışları ile örgütsel bağlılık ilişkisinde örgüt kültürünün rolü: Zincir otel işletmelerinde bir araştırma
Role of the organizational culture in the relationship between the transformational leadership behaviors and the organizational commitment: A study about hotel chains
GÖKHAN ÇOLAK