HBIM ile CBS entegrasyonu ve görsel veri toplama yöntemleri
HBIM integration with GIS and visual data acquisition methods
- Tez No: 1020813
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜMİT IŞIKDAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Tarihi Yapı Bilgi Modellemesi (HBIM), Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), 3B Gaussian Splatting (3DGS), Yersel Lazer Tarama (LiDAR), Dijital İkiz, Tesis Yönetimi, Bütünleşik Dijital Koruma, Historic Building Information Modeling (HBIM), Geographic Information Systems (GIS), 3D Gaussian Splatting (3DGS), Terrestrial Laser Scanning (LiDAR), Digital Twin, Facility Management, Integrated Digital Heritage Conservation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Enformatik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari ve Kentsel Enformatik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“HBIM ile CBS Entegrasyonu ve Görsel Veri Toplama Yöntemleri”başlıklı bu tez çalışması, restore edilmiş veya yeniden inşa edilmiş tarihi yapıların mevcut (as-built) durumlarını anlamsal, kentsel ve görsel açıdan bütünleşik bir dijital veri tabanına dönüştürmeyi hedefleyen bütünleşik bir metodoloji sunmaktadır. Araştırmanın çıkış noktası, tarihi yapıların belgelenmesinde lazer tarama (LiDAR) gibi gelenekselleşen teknolojilerin yapının milimetrik hassasiyetteki geometrik iskeletini başarıyla oluşturduğu, ancak yüzey dokusu, renk bilgisi, malzeme bozulmaları ve detay aktarımı açısından görsel olarak boşluklu bir temsil sunduğu problemine dayanmaktadır. Bu veri ve temsil eksikliğini gidermek amacıyla tez, yönetimsel ve metodolojik olmak üzere birbirini tamamlayan iki ana çerçevede yapılandırılmıştır. Çalışmanın yönetimsel omurgası, Diyarbakır 231 Ada 2 Parsel örneği üzerinden şekillenmektedir; bu aşamada sahadan alınan nokta bulutu verilerinden hareketle 2B çizimler üretilmekte ve bu veriler referans alınarak Revit ortamında yapıya özgü parametrik kütüphaneler kullanılarak Tarihi Yapı Bilgi Modellemesi (HBIM) inşa edilmektedir. Elde edilen bu yapısal dijital model, farklı veri formatlarının birlikte çalışabilirliği ilkesiyle ArcGIS ortamına aktarılarak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegre edilmekte, böylece bina tekil bir kütle olmaktan çıkarılıp kentsel doku içindeki konumuna, yapısal geçmişiyle birlikte yerleştirilmektedir. Araştırma kapsamında, HBIM verilerinin kentsel ölçekteki Coğrafi Bilgi Sistemlerine kayıpsız aktarımını sağlayan entegrasyon yöntemi, öncelikle Kuzguncuk çevresi üzerinde bir pilot çalışma olarak test edilmiştir. Tezin metodolojik odağında görsel verilerin analizi yer almaktadır; lazer taramanın yapının ölçülebilir hacimsel sınırlarını ve iskeletini oluşturmadaki gücü ile Gaussian Splatting yönteminin yapıya ait yüzey dokusunu, xii ışık-gölge detaylarını ve malzeme deformasyonlarını fotogerçekçi bir şekilde dijital ortama aktarma kapasitesi karşılıklı olarak sunulmaktadır. Çalışmanın nihai sentezinde tüm bu bileşenler bir araya getirilerek; HBIM'in sağladığı yapısal/geometrik doğruluk, CBS'nin kent ölçeğinde sunduğu mekânsal yönetim kabiliyeti ve Gaussian Splatting teknolojisinin getirdiği görsel bütünlük ile hibrit bir dijital arşivleme modeli oluşturulmaktadır. Önerilen bu bütünleşik dijital ikiz yaklaşımı sayesinde; yapıların restorasyon sonrası kalite denetimlerinde, periyodik bakım planlamalarında ve Tesis Yönetimi süreçlerinde karar vericilere hem boyutsal hem de görsel açıdan kapsamlı bir karar destek mekanizması sunulması planlanmaktadır. Tezin son aşamasında ise, geliştirilen bu bütünleşik metodolojinin geçerliliği, alanında uzman profesyonellerle yapılan mülakatlar doğrultusunda değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis presents an integrated methodology aimed at transforming the as-built conditions of restored or reconstructed historic structures into a semantically, spatially, and visually integrated digital database. The research departs from a core problem: while technologies such as laser scanning (LiDAR) have become established tools in historic building documentation — successfully generating the millimetric geometric skeleton of a structure — they nonetheless yield a visually incomplete representation with respect to surface texture, color data, material deterioration, and detail transfer. To address this gap, the thesis is organized around two complementary frameworks: managerial and methodological. The managerial backbone of the study is developed through the case of Diyarbakır Block 231, Parcel 2. Point cloud data collected on-site are used to derive 2D drawings, which serve as the reference for constructing a Historic Building Information Model (HBIM) in Revit using structure-specific parametric libraries. The resulting structural digital model is subsequently transferred to ArcGIS in accordance with cross-format interoperability principles and integrated with Geographic Information Systems (GIS). Within the scope of the research, the integration method was initially tested as a pilot study over the Kuzguncuk neighborhood. The methodological focus lies in the analysis of visual data. To investigate visual representational precision and surface depth, a secondary dataset comprising both laser scanning and Gaussian Splatting data is employed through the Adıyaman Burç Monument case. This section presents a parallel examination of laser scanning's xv capacity to define measurable volumetric boundaries, and Gaussian Splatting's ability to transfer surface texture, light-and-shadow detail, and material deformation with photorealistic accuracy. In the concluding synthesis, all components are brought together to form a hybrid digital archiving model. In the final stage, the validity of this integrated methodology is evaluated through interviews conducted with professionals in the relevant fields.
Benzer Tezler
- Kültürel miras yapılarının sayısallaştırılması ve HBIM modeline dönüşümü
Digitization of cultural heritage buildings and their conversion into HBIM models
HANDAN AŞ ÇEMREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiEnformatik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT IŞIKDAĞ
- Bütüncül korumada çok katmanlı eyüp yerleşimi potansiyelinin yorumlama kavramı ile değerlendirilmesi
Evaluation of the multi-layered eyüp settlement potential in holistic conservation with the concept of interpretation
MEHMET ALİ KARAGÖZ
Doktora
Türkçe
2025
MimarlıkGebze Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE TOPÇUBAŞI
- HBIM ile restorasyon süreçlerinin vakalar üzerinden incelenmesi ve İsparta aya yorgi kilisesi uygulama örneği
Case studies of restoration processes with the HBIM and example of the church of İsparta aya yorgi
BÜŞRA GÜNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiEnformatik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT IŞIKDAĞ
- Somut ve somut olmayan kültürel mirasın miras yapı bilgi modellemesi (HBIM) ile bütünleştirilmesi: mimar sinan güzel sanatlar üniversitesi fındıklı kampüsü örneği
Integration of tangible and intangible cultural heritage into heritage building information modelling (HBIM): the case of mimar sinan fine arts university findikli campus
RIDHA HASAN TAQI FARAJALAH
Doktora
Türkçe
2025
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TİGİN TÖRE
- HBIM destekli dijital arşiv modeli
HBIM supported digital archive model
MERVE ANAÇ
Doktora
Türkçe
2022
MimarlıkHasan Kalyoncu ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE GÖRÜN ARUN