Ankara aktarlarında tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanım amaçları ve tüketici profili üzerine etnobotanik bir çalışma
An ethnobotanical investigation into the consumer profile and use of aromatic and medicinal plants in herbal markets of Ankara
- Tez No: 1020912
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAGİHAN SEKİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Forestry and Forest Engineering
- Anahtar Kelimeler: Botanik, Etnobotanik, Botany, Ethnobotany
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Ankara ilinde faaliyet gösteren aktar işletmelerinde bulunan tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanım amaçlarını ve bu ürünleri tercih eden tüketicilerin profilini etnobotanik bir açıdan incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında Ankara ilinin merkez ilçelerinden Yenimahalle, Çankaya ve Etimesgut'ta 10 aktar işletmesi ve bu aktarlardan alışveriş yapan 130 tüketiciye anket uygulanmış; elde edilen veriler kullanım yoğunluğu ve yüzde dağılımları üzerinden değerlendirilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda aktarların en fazla sattığı 10 bitki türünün keçiboynuzu (Ceratonia siliqua L.), ıhlamur (Tilia platyphllos Scop.), kuşburnu (Rosa canina L.), papatya (Matricaria chamomilla L.), zencefil (Zingiber officinale Roscoe), adaçayı (Salvia officinalis L.), kekik (Thymus sp.), nane (Mentha x piperita L.), rezene (Foeniculum vulgare Miller.) ve ısırgan otu (Urtica dioica L.) olduğu saptanmıştır. Tüketicilerle yapılan anketlerde aktarları tercih eden müşteri proflinin yüksek oranda (%68) kadınlardan oluştuğu ve yaş dağılımında 26–35 yaş grubunun öne çıktığı belirlenmiştir. Tüketicilerin aktarlardan en çok satın aldığı bitkiler sırasıyla ıhlamur (Tilia platyphllos Scop.), nane (Mentha x piperita L.), kekik (Thymnus sp.), zencefil (Zingiber officinale Roscoe), adaçayı (Salvia officinalis L.), papatya (Matricaria chamomilla L.), rezene (Foeniculum vulgare Miller.), kuşburnu (Rosa canina L.), kantaron (Hypericum perforatum L.) ve dereotu (Anethum graveolens L.) olarak tespit edilmiştir. Tüketicilerin bitkileri en çok öksürük kesici, solunum sistemi bozukluğu ve balgam söktürücü gibi amaçlarla satın aldıkları ve en fazla demleme (%61) ve kaynatma (%36) halinde kullandıkları belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine, from an ethnobotanical perspective, the uses of medicinal and aromatic plants found in herbalist shops operating in Ankara province and the profile of consumers who prefer these products. As part of the research, a survey was conducted in 10 herbalist shops and among 130 consumers who shopped at these shops in the central districts of Yenimahalle, Çankaya, and Etimesgut in Ankara province; the data obtained were evaluated based on usage intensity and percentage distributions. The study revealed that the top 10 most sold herbalist species are carob (Ceratonia siliqua L.), linden (Tilia platyphllos Scop.), rosehip (Rosa canina L.), chamomile (Matricaria chamomilla L.), ginger (Zingiber officinale Roscoe), sage (Salvia officinalis L.), thyme (Thymus sp.), mint (Mentha x piperita L.), fennel (Foeniculum vulgare Miller.), and nettle (Urtica dioica L.). Surveys conducted with consumers showed that the customer profile preferring herbalists is largely composed of women (68%), with the 26-35 age group being the most prominent. The most frequently purchased herbs from herbalists by consumers were, in order: linden (Tilia platyphllos Scop.), mint (Mentha x piperita L.), thyme (Thymnus sp.), ginger (Zingiber officinale Roscoe), sage (Salvia officinalis L.), chamomile (Matricaria chamomilla L.), fennel (Foeniculum vulgare Miller.), rosehip (Rosa canina L.), St. John's wort (Hypericum perforatum L.), and dill (Anethum graveolens L.). It was determined that consumers most often purchased these herbs for purposes such as cough suppressants, respiratory system disorders, and expectorants, and most frequently used them as infusions (61%) and decoctions (36%).
Benzer Tezler
- Türkiye'de aktarlarda satılan bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin antioksidan etkilerinin belirlenmesi
Determining antioxidan effects of some medicinal and aromatic plant sold in the herbalists in turkey
NAZLI SEDA DURAK KILIÇASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
ZiraatAnkara ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN BAYRAKTAR
- Isparta ve Afyon illerinde tıbbi ve aromatik amaçlı kullanılan bitkilerin satılma, toplanma ve kullanılma durumları
Sale, collection and utilization status of medicinal and aromatic plants in Isparta and Afyon
EMİNE FAYDAOĞLU
Doktora
Türkçe
2013
Ev EkonomisiAnkara ÜniversitesiEv Ekonomisi (beslenme Bilimleri) Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN SAİP SÜRÜCÜOĞLU
- Ankara'da akdar ve pazarlarda satılan ve zayıflamak amacıyla kullanılan çayların fitoterapi yönünden incelenmesi
Başlık çevirisi yok
MEHMET KOYUNCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Eczacılık ve FarmakolojiAnkara ÜniversitesiFarmakognozi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KOYUNCU
- Türkiye Eucalyptus'ları
The Eucalyptus species of Turkey
AYŞE GÜL TOMBUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiFarmakognozi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA ERGUN
- Tıbbi bitkisel ürünlerdeki element içeriği ve organik klorlu pestisit kalıntı düzeylerinin toksikolojik açıdan değerlendirilmesi
Toxicological evaluation of element content and organochlorinated pesticide residue levels in medicinal herbal products
NACİYE RABİA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eczacılık ve FarmakolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiFarmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ONUR ERDEM