Geri Dön

Tıbbı bitkilerden Salvia multicaulis, S. palaestina ve S. tomentosa türlerinin Drosophila melanogaster üzerindeki antigenotoksik etkilerinin karşılaştırmalı analizi

Comparative analysis of antigenotoxic effects of medicinal plants Salvia multicaulis, Salvia palestina and Salvia tomentosa on Drosophila melanogaster

  1. Tez No: 1021026
  2. Yazar: İREM ASLAN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MİKAİL AÇAR, DR. ÖĞR. ÜYESİ AYGÜL KILIÇ KARABULUT
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Farmasötik Toksikoloji, Genetik, Biyoloji, Pharmaceutical Toxicology, Genetics, Biology
  6. Anahtar Kelimeler: Lamiaceae, Tıbbi bitkiler, Lamiaceae, Plants-medicinal
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Munzur Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez çalışmasında, Türkiye florasının önemli tıbbi ve aromatik bitkileri arasında yer alan Salvia multicaulis, Salvia palaestina ve Salvia tomentosa türlerinin genotoksik ve antigenotoksik etkileri, model organizma olarak kullanılan Drosophila melanogaster üzerinde karşılaştırmalı olarak araştırılmıştır. Günümüzde artan çevresel kirlilik, kimyasal ajanlara maruziyet ve oksidatif stres kaynaklı DNA hasarları, mutasyon, kanser ve çeşitli dejeneratif hastalıkların oluşumunda önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle doğal kaynaklı biyolojik koruyucu bileşiklerin belirlenmesi, modern toksikoloji ve farmakoloji araştırmalarında öncelikli çalışma alanlarından biri hâline gelmiştir. Özellikle Lamiaceae familyasına ait Salvia türleri, fenolik bileşikler, flavonoidler, diterpenler ve uçucu yağlar bakımından zengin içerikleri sayesinde antioksidan, antimikrobiyal, antiinflamatuvar ve antigenotoksik özellikleri ile dikkat çekmektedir. Bu kapsamda çalışmada, Anadolu florasında doğal yayılış gösteren üç farklı Salvia türünün DNA hasarına karşı koruyucu potansiyellerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmada deney materyali olarak S. multicaulis, S. palaestina ve S. tomentosa türlerinden elde edilen bitki ekstraktları kullanılmıştır. Genotoksisite ve antigenotoksisite analizleri, somatik mutasyon ve rekombinasyon testi (SMART) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Deney organizması olarak, kısa yaşam döngüsü, yüksek üreme kapasitesi, düşük maliyetle üretilebilmesi ve insan genomu ile önemli düzeyde genetik benzerlik göstermesi nedeniyle D. melanogaster tercih edilmiştir. Çalışmada standart çapraz yöntemi uygulanmış; transheterozigot larvalar farklı dozlarda hazırlanan Salvia özütlerine ve pozitif kontrol ajanı olarak kullanılan Mitomisin C (MMC)'ye maruz bırakılmıştır. Uygulama sonrasında ergin bireylerden elde edilen kanatlar stereomikroskop altında incelenmiş; küçük tekli benek, büyük tekli benek ve ikili benek frekansları değerlendirilerek genotoksik ve antigenotoksik etkiler istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, MMC uygulanan pozitif kontrol grubunda belirgin düzeyde genetik hasar ve benek oluşumu meydana geldiğini göstermiştir. Buna karşın, tek başına uygulanan Salvia özütlerinin deney gruplarında anlamlı düzeyde genotoksik etki oluşturmadığı belirlenmiştir. Bu durum, incelenen bitki türlerinin belirlenen doz aralıklarında biyolojik açıdan güvenilir bir profil sergilediğini ortaya koymuştur. MMC ile birlikte uygulanan Salvia özütlerinin ise kanat benek frekanslarında azalmaya neden olduğu ve DNA hasarını baskılayıcı etki gösterdiği saptanmıştır. Özellikle S. multicaulis ve S. tomentosa uygulamalarında antigenotoksik etkinin daha belirgin olduğu gözlenmiş; bu etkinin bitkilerin yüksek fenolik madde ve flavonoid içerikleri ile ilişkili olabileceği değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, Salvia türlerinin serbest radikal oluşumunu baskılayarak oksidatif DNA hasarını azaltabileceğini ve hücresel düzeyde koruyucu mekanizmaları destekleyebileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma Türkiye florasında doğal yayılış gösteren bazı Salvia türlerinin genetik toksisiteye karşı koruyucu potansiyele sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, doğal kaynaklı antigenotoksik ajanların geliştirilmesine katkı sağlaması açısından önem taşımaktadır. Ayrıca çalışma, Anadolu'nun zengin bitkisel biyoçeşitliliğinin yalnızca ekolojik değil, aynı zamanda farmakolojik ve biyoteknolojik açıdan da stratejik değere sahip olduğunu desteklemektedir. İncelenen türlerin ileri düzey moleküler analizler, fitokimyasal karakterizasyon çalışmaları ve farklı deney sistemleri ile desteklenmesi, gelecekte doğal ürün temelli koruyucu ve terapötik ajanların geliştirilmesine önemli katkılar sağlayacaktır.

Özet (Çeviri)

In this thesis study, the genotoxic and antigenotoxic effects of Salvia multicaulis, Salvia palaestina, and Salvia tomentosa, which are among the important medicinal and aromatic plants of the Turkish flora, were comparatively investigated using Drosophila melanogaster as a model organism. Today, increasing environmental pollution, exposure to chemical agents, and oxidative stress-induced DNA damage play significant roles in the development of mutations, cancer, and various degenerative diseases. Therefore, the identification of natural bioactive protective compounds has become one of the major research areas in modern toxicology and pharmacology. Species belonging to the Lamiaceae family, particularly the genus Salvia, attract considerable attention due to their rich content of phenolic compounds, flavonoids, diterpenes, and essential oils, as well as their antioxidant, antimicrobial, anti-inflammatory, and antigenotoxic properties. In this context, the present study aimed to reveal the protective potential of three different Salvia species naturally distributed in the Anatolian flora against DNA damage. Plant extracts obtained from S. multicaulis, S. palaestina, and S. tomentosa were used as experimental materials. Genotoxicity and antigenotoxicity analyses were performed using the Somatic Mutation and Recombination Test (SMART). D. melanogaster was preferred as the experimental organism due to its short life cycle, high reproductive capacity, low maintenance cost, and considerable genetic similarity to the human genome. In the study, a standard cross system was applied, and trans-heterozygous larvae were exposed to different concentrations of Salvia extracts and Mitomycin C (MMC), which was used as the positive control agent. Following the treatments, wings obtained from adult individuals were examined under a stereomicroscope, and the frequencies of small single spots, large single spots, and twin spots were evaluated statistically to determine genotoxic and antigenotoxic effects. The findings demonstrated that significant genetic damage and spot formation occurred in the MMC-treated positive control group. In contrast, Salvia extracts administered alone did not produce a statistically significant genotoxic effect in the experimental groups. This result indicated that the investigated plant species exhibited a biologically safe profile within the tested dose ranges. Moreover, co-treatment with Salvia extracts reduced wing spot frequencies and showed suppressive effects against DNA damage. Antigenotoxic activity was found to be more pronounced particularly in S. multicaulis and S. tomentosa applications, and this effect may be associated with the high phenolic and flavonoid contents of these species. The obtained results suggest that Salvia species may reduce oxidative DNA damage by suppressing free radical formation and may support cellular protective mechanisms. In conclusion, this study revealed that some Salvia species naturally distributed in the Turkish flora possess protective potential against genetic toxicity. The findings are important in terms of contributing to the development of natural antigenotoxic agents. Furthermore, the study supports that the rich plant biodiversity of Anatolia has not only ecological but also pharmacological and biotechnological significance. Supporting the investigated species with advanced molecular analyses, phytochemical characterization studies, and different experimental systems may provide important contributions to the development of natural product-based protective and therapeutic agents in the future.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1003258

    Farklı lokalitelerden toplanan Salvia multicaulis Vahl (adaçayı) türünden zenginleştirilmiş ursolik-oleanolik asitleri içeren ekstrelerin hazırlanması

    Preparation of extracts enriched with ursolic-oleanolic acids from Salvia multicaulis Vahl (sage) collected from different localities

    MEHMET VEYSİ ÇAĞLAYAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Eczacılık ve FarmakolojiDicle Üniversitesi

    Kimya Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ABDULSELAM ERTAŞ

    DR. MEHMET AKDENİZ

  2. Tez No

    120751

    Adıyaman-Çelikhan bölgesinde yetişen bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin antimikrobiyal aktivitesi

    Antimicrobial activities of some medicinal and aromatic plants which collected from Çelikhan district, Adıyaman

    EKREM DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    BiyolojiKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. METİN DIĞRAK

  3. Tez No

    498308

    Lamiaceae familyasına ait bazı türlerin antimikrobiyal aktivitesinin incelenmesi

    Investigation of the antimicrobial activity of some species belonging to Lamiaceae family

    MOHAMED ALI HASSAN SALEM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    BiyolojiKastamonu Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ERGİN MURAT ALTUNER

  4. Tez No

    653194

    Türkiye'de yetişen bazı bitkilerin HMG (3-hidroksi-3-metil-glutaril) koa redüktaz enzim inhibitör etkisi yönünden incelenmesi

    Investigation of some plants grown in Turkey for their HMG(3-hydroxy-3-methyl-glutaryl) coa reductase inhibitory effect

    SERKAN YİĞİTKAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eczacılık ve FarmakolojiGazi Üniversitesi

    Farmakognozi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İLKAY ERDOĞAN ORHAN

  5. Tez No

    877652

    Farklı lokalitelerden toplanan Salvia multicaulis Vahl. ve Mentha longifolia (L.) L.subsp. Typhoides(briq.) harley türlerinin etanol çözücüsü ile hazırlanan ekstrelerinin antidiyabetik özelliklelerinin belirlenmesi

    Determination of antidiabetic properties of extracts prepared in ethanol solvent of Salvia multicaulis Vahl. and Mentha longifolia (L.) L. subsp Typhoides (Briq.) Harley species collected from different localities

    EMİR HASAN OSMANOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    BiyokimyaDicle Üniversitesi

    Analitik Kimya Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET HÜSEYİN ALKAN

    PROF. DR. ABDULSELAM ERTAŞ

Geri Dön