Bipolar bozukluk tanısı almış bireylerin aileleri: Hastalık süreçleri ve bakım verme deneyimlerinin incelenmesi
Families of individuals diagnosed with bipolar disorder: An examination of illness processes and caregiving experiences
- Tez No: 1021075
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CEMRE BOLGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bipolar bozukluk, kronik bir hastalık olup kişinin tanı almasıyla birlikte bakım verme büyük ölçüde aileler tarafından üstlenilmektedir. Tanı alma süreciyle birlikte ailenin bakım verme süreci başlamakta ve hastalığı anlamlandırma, aile içi ilişkilerde değişimler yaşama, hastalık belirtileriyle baş etme, sağlık sistemiyle etkileşime geçme gibi durumlarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu çalışmanın temel amacı, bipolar bozukluk tanısı almış bireylerin aile üyelerinin ve bakım verenin yaşamış olduğu süreci anlamak ve hastalık süreci boyunca aile üyelerinin ve bakım verenin karşılaşmış olduğu sosyal, kültürel ve ekonomik sorunların analiz edilerek çözüm önerileri sunmaktır. Bu temel amaç doğrultusunda çalışma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında fenomenolojik desende yürütülmüştür. Çalışma grubunda bipolar bozukluk tanısı almış 13 kişinin 15 aile üyesi ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Aile üyelerine Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi aracılığıyla ulaşılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA nitel veri analizi programı kullanılarak tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma verileri, 4 ana tema ve 14 alt tema altında toplanmıştır. İlk tema olan“Hastalığın Doğasını Anlamak”kapsamında ailelerin hastalığın başlangıcını anlamlandırmada güçlük yaşadığı, tanıya giden süreçte inkar, belirsizlik ve gecikmelerin görüldüğü, hastalığın döngüsel yapısı gereği krizler, riskler ve öngörülemezliklerle mücadele ettikleri belirlenmiştir. İkinci tema olan“Bakım Verme Sürecinde Yaşamı Yeniden İnşa Etmek”kapsamında bakım verme sürecinin ailelerin günlük yaşam düzenini, aile içi rolleri, mesleki yaşamlarını ve sosyal hayatlarını önemli ölçüde değiştirdiği saptanmıştır. Üçüncü tema olan“Sosyal İlişkileri Yönetmek ve Toplumsal Algıyla Yüzleşmek”kapsamında aile içi ilişkilerde rol değişimleri yaşandığı, geniş aile ve yakın çevreden alınan desteğin değişkenlik gösterdiği, bakım verenlerin farklı baş etme stratejileri geliştirdiği ve toplumsal damgalamayla mücadele ettikleri ortaya konmuştur. Son tema olan“Sağlık Sistemiyle Etkileşime Geçmek ve Tedavi Sürecini Yönetmek”kapsamında ise sağlık personeliyle kurulan ilişkilerin, kurumsal hizmetlere erişimin, tedaviye uyumun ilaç maliyetlerinin ve bakım verenlerin hizmet sistemine ilişkin önerilerinin bakım sürecini doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, aileler hastalığın başlamasıyla birlikte hastalığı anlamlandırmada zorluklar yaşamaya başlamaktadır. Tanı süreciyle birlikte günlük rutinlerinde ve sosyal hayatlarında değişimler yaşamaya, aile ve çevre ile ilişkilerin farklılaşmaya, damgalama ile karşılaşarak ona karşı mücadele etmeye ve hastalık ile ilgili tüm sürece karşı bakım yükünü azaltmak için baş etme stratejileri geliştirmeye başlamaktadırlar. Bu sebeple bakım verme sürecinin aileler için kendi hayatından vazgeçtiği ve tüm odağının bakım vermeye yönlendirdiği bir süreç olması sebebiyle bu çalışma, sosyal hizmet bağlamında aileyi merkeze alan uygulamalar geliştirilmesini önermektedir.
Özet (Çeviri)
Bipolar disorder is a chronic illness and once a person is diagnosed, the responsibility for providing care is largely shouldered by family members. Along with the diagnosis process, the family's caregiving process begins and they face situations such as making sense of the illness, experiencing changes in family relationships, coping with symptoms and navigating interactions with the healthcare system. The primary objective of this study is to understand the process experienced by family members and caregivers of individuals diagnosed with bipolar disorder and to analyze the social, cultural and economic challenges faced by family members and caregivers throughout the illness process, thereby offering solutions. In line with this primary objective, the study was conducted using a phenomenological design within a qualitative research framework. In-depth interviews were conducted with a study group consisting of 15 family members of 13 individuals diagnosed with bipolar disorder, utilizing a semi-structured interview form. The family members were recruited through the Manisa Mental Health and Diseases Hospital. The obtained data were evaluated via thematic analysis using the MAXQDA qualitative data analysis software. The research data were categorized under 4 main themes and 14 sub-themes. Under the first theme,“Understanding the Nature of the Illness,”it was determined that families experienced difficulties in making sense of the onset of the illness; that denial, uncertainty, and delays were observed during the diagnostic process; and that they struggled with crises, risks, and unpredictability due to the cyclical nature of the illness. Within the scope of the second theme,“Reconstructing Life During the Caregiving Process,”it was found that the caregiving process significantly altered families' daily routines, intra-family roles, professional lives, and social lives. Under the third theme,“Managing Social Relationships and Confronting Social Perception,”it was revealed that role changes occurred in family relationships, the support received from extended family and close circles varied, caregivers developed different coping strategies, and they struggled with social stigma. Finally, within the scope of the last theme,“Interacting with the Healthcare System and Managing the Treatment Process,”it was determined that relationships established with healthcare professionals, access to institutional services, adherence to treatment, medication costs, and caregivers' recommendations regarding the service system directly affected the care process. In conclusion, families experience difficulties in making sense of the illness right from its onset. Following the diagnosis, they begin to experience profound changes in their daily routines and social lives, undergo shifts in family and environmental relationships, encounter and combat stigma, and develop coping strategies to alleviate the caregiving burden associated with the entire illness process. Given that the caregiving journey often requires family members to forfeit their own personal lives and channel all their focus into providing care, this study strongly advocates for the development of family-centered interventions within the context of social work.
Benzer Tezler
- Bipolar bozukluk tanısı almış bireylerin nörobilişsel işlevlerinde zamana bağlı olarak meydana gelen değişimlerin incelenmesi: Kohort çalışması
Examination of time-dependent changes in neurocognitive functions in individuals with Bipolar disorder: A cohort study
BENGİ BALCILAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiKlinik Sinir Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL ÖZERDEM
- Bipolar bozukluk tanısı almış bireylerde umut düzeyi ve yordayıcı değişkenlerin incelenmesi
Investigation of the hope level and predictive variables in individuals diagnosed with bipolar disorder
EMİNE GÜL KARLIDAĞ ÖKSÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikEge ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA ENGİN
- Ruhsal engelli bakım merkezlerinde kalan şizofreni psikotik bozukluk ve bipolar bozukluk tanısı almış hastaların dışavurulan duygulanımları ile şiddete yönelik tutumları arasındaki ilişki
The relationship between patients about disorders and influence of patients with chisofrene psychotic disorders and bipolar disorders remaining in mental disabled care centers
BARIŞ ÖZKOPARANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESRİN DUMAN
- Sanatla müdahale tekniklerinin şizofreni, şizoaffektif bozukluk, bipolar bozukluğu tanısı olan bireylerin duygudurum bozuklukları ve algılanan stres düzeyleri üzerine etkisi
The effect of art-based intervention techniques on mood disorders and perceived stress levels in individuals diagnosed with schizophrenia, schizoaffective disorder, and bipolar disorder
EDANUR ELİF KESİKLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR AKOĞLU
- Examining occupational functioning in individuals with bipolar disorder: An interpretative phenomenological analysis
Bipolar bozukluk tanısı almış kişilerde mesleki işlevsellik: Yorumlayıcı olgu bilim analizi
SULTAN MURADOV
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP MAÇKALI