Zihinselleştirme ve psikopatoloji ilişkisindeepistemik güven, kişilerarası duygu düzenleme vealgılanan sosyal desteğin rollerinin incelenmesi
Examining the roles of epistemic trust, interpersonal emotion regulation, and perceived social support in the relationship between mentalization and psychopathology
- Tez No: 1021115
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, zihinselleştirme güçlükleri ile psikopatoloji arasındaki ilişkide epistemik tutumların ve ilişkisel süreçlerin rollerini incelemektir. Tez kapsamında iki çalışma yürütülmüştür. İlk çalışmada, Epistemik Güven, Güvensizlik ve İnanırlık Ölçeği–Revize Formu'nun Türkçe uyarlaması yapılmış ve ölçeğin psikometrik özellikleri değerlendirilmiştir. Bulgular, ölçeğin epistemik güven, epistemik güvensizlik ve epistemik inanırlık olmak üzere üç faktörlü yapısını genel olarak koruduğunu; alt boyutların kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık gösterdiğini ve kuramsal olarak beklenen değişkenlerle anlamlı ilişkiler sergilediğini ortaya koymuştur. İkinci çalışmada, zihinselleştirme güçlükleri ile psikopatoloji arasındaki ilişkide epistemik tutumlar, kişilerarası duygu düzenleme stratejileri, aşırı güvence arayışı ve algılanan sosyal desteğin aracı rolleri incelenmiştir. Bulgular, zihinselleştirme güçlüklerinin psikopatoloji belirti düzeyiyle güçlü biçimde ilişkili olduğunu göstermiştir. Epistemik güvensizlik ve epistemik inanırlığın bu ilişkide kısmi aracı rol oynadığı, epistemik güvenin ise doğrudan aracı rol üstlenmediği bulunmuştur. Seri aracılık analizlerinde, kişilerarası duygu düzenleme stratejileri içinde yalnızca yatıştırılmanın anlamlı rol oynadığı; bu yolun epistemik güven ve epistemik inanırlık üzerinden ortaya çıktığı görülmüştür. Aşırı güvence arayışının ise yalnızca epistemik inanırlık üzerinden anlamlı bir aracı rol üstlendiği belirlenmiştir. Algılanan sosyal destek aracılığıyla kurulan anlamlı yol ise yalnızca epistemik güven üzerinden ortaya çıkmıştır.Elde edilen bulgular, zihinselleştirme kuramına ve tanılarüstü psikopatoloji perspektifine katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this thesis was to examine the roles of epistemic stances and relational processes in the association between mentalizing difficulties and psychopathology. Two studies were conducted. In the first study, the Epistemic Trust, Mistrust and Credulity Questionnaire–Revised Form was adapted into Turkish, and its psychometric properties were evaluated. The findings showed that the scale generally retained its three-factor structure, consisting of epistemic trust, epistemic mistrust, and epistemic credulity. The subscales demonstrated acceptable internal consistency and showed significant associations with theoretically relevant variables. In the second study, the mediating roles of epistemic stances, interpersonal emotion regulation strategies, excessive reassurance seeking, and perceived social support in the relationship between mentalizing difficulties and psychopathology were examined. The findings showed that mentalizing difficulties were strongly associated with psychopathological symptom severity. Epistemic mistrust and epistemic credulity partially mediated this relationship, whereas epistemic trust did not have a direct mediating role. Serial mediation analyses indicated that, among interpersonal emotion regulation strategies, only soothing played a significant role; this pathway emerged through epistemic trust and epistemic credulity. Excessive reassurance seeking showed a significant mediating role only through epistemic credulity. The significant pathway involving perceived social support emerged only through epistemic trust. Overall, the findings contribute to mentalizing-based approaches and to the transdiagnostic perspective on psychopathology by highlighting the importance of epistemic and relational processes in understanding psychological symptoms.
Benzer Tezler
- Kendine zarar verme davranışı olan ergenlerde psikopatoloji, kimlik durumu ve zihinselleştirme becerilerinin ilişkisinin incelenmesi
Evaluation of the impact of psychopathology, identity status and mentalization on nonsuicidal self-injury among adolescents
AYŞE SELMA YENEN MENDERES
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriHacettepe ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜSUN ÇUHADAROĞLU
- Bağlanma, duygu düzenleme, zihinselleştirme ve psikopatoloji arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Çevrimiçi deneysel bir çalışma
An examination of the relationships between attachment, emotion regulation, mentalization, and psychopathology: An online experimental study
TUĞBA GEDİK
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENNET ŞAFAK ÖZTÜRK
- Bağlanmadan psikolojik belirtilere giden yollar: Zihinselleştirme açısından bir değerlendirme
Pathways from attachment to psychological symptoms: An evaluation in terms of mentalization
GÜLŞEN KAYNAR
Doktora
Türkçe
2021
PsikolojiAnkara ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
- Examining different aspects of mentalization capacity among adolescents
Ergenlerde zihinselleştirme kapasitesinin farklı yönlerinin incelenmesi
CEYDA DEDEOĞLU
Doktora
İngilizce
2022
PsikolojiBoğaziçi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAFİYE SERRA MÜDERRİSOĞLU
PROF. DR. GÜLER OKMAN FİŞEK
- The role of epistemic trust in common mental health disorders and their treatment
Yaygın ruh sağlığı bozukluklarında ve tedavilerinde epistemik güvenin rolü
GÜLER BERİL KUMPASOĞLU
Doktora
İngilizce
2025
PsikolojiUnıversıty College LondonPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PETER FONAGY