Tarım emtia fiyatlarında volatilite kalıcılığı: Fractional integration uygulaması
Volatility persistence in agricultural commodity prices: A fractional integration application
- Tez No: 1021141
- Danışmanlar: PROF. DR. ADALET HAZAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, küresel tarım emtia piyasalarında fiyat dinamiklerinin uzun dönemli yapısını inceleyerek volatilitenin kalıcılığına ilişkin bütüncül bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. Tarım emtia piyasaları, iklim koşulları, üretim-tüketim dengesi, döviz kuru oynaklıkları, jeopolitik gelişmeler ve finansallaşma gibi birçok faktörden etkilenmektedir. Bunlar, fiyat seviyelerinde ani sıçramalar yaratmakla kalmayıp, aynı zamanda şokların zaman içinde ne ölçüde kalıcı olduğunu belirleyen yapısal bir bellek mekanizması ortaya çıkarmaktadır. Bu bağlamda çalışma, tarım piyasalarının doğası gereği kısa bellek varsayımına dayalı klasik ekonometrik modellerle tam olarak açıklanamayacağını savunmakta ve volatilite dinamiklerinin anlaşılmasında uzun hafıza modellerinin gerekliliğini vurgulamaktadır.Tezin çerçevesi, volatilite kavramını üretim süreci, stoklama davranışı, piyasa entegrasyonu ve beklentiler çerçevesinde ele almakta; tarım ürünlerinin fiyat oluşum mekanizmasını etkileyen arz ve talep yönlü faktörleri ayrıntılı biçimde incelemektedir. Literatür taraması kapsamında tarım emtia piyasalarında volatiliteyi inceleyen çalışmalar değerlendirilmiş; özellikle finansallaşma sonrası dönemde emtia piyasalarının daha belirgin şekilde uzun hafıza eğilimi gösterdiği ileri sürülmüştür. Araştırma soruları ve hipotezler bu teorik ve ampirik bakış açılarına dayalı olarak oluşturulmuş; tarımsal ürünlerin volatilite yapısında uzun hafıza olup olmadığı ve ürün grupları arasındaki farklılıklar ana araştırma eksenini oluşturmaktadır. Tezin metodolojik yönü fractional integration (kesirli bütünleşme) yaklaşımına dayanmaktadır. Bu yöntem, tarımsal emtia fiyatlarında geçmiş şokların hiperbolik hızla azaldığı, yani etkisini uzun sürede kaybettiği durumları modellemek için oldukça uygun bir araçtır. Çalışmada kakao, kahve, buğday, mısır, soya, şeker ve portakal gibi temel ve en çok işlem gören tarım ürünlerine ilişkin aylık fiyat serileri kullanılmış, fiyat seviyeleri, mutlak getiriler ve karelenmiş getiriler üzerinden d katsayıları tahmin edilmiştir. Söz konusu d katsayıları, seri bazında yarı-parametrik yöntemlerle elde edilirken, koşullu volatilitenin uzun hafıza yapısı FIGARCH sınıfı modellerle ayrıca sınanmakta; bu ikili yaklaşım, hem fiyat serilerinin hem de volatilitenin bellek özelliklerinin karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmesine imkân tanımaktadır.Çalışmanın sınırlılıkları değerlendirildiğinde, fractional integration yaklaşımının fiyat serilerindeki uzun hafızayı güçlü biçimde ortaya koyduğu, ancak volatilite kalıcılığının arkasındaki nedensel mekanizmaları açıklamakta tek başına yeterli olmadığı görülmektedir. Gelecek çalışmalarda iklim değişkenleri, enerji fiyatları, döviz kuru oynaklıkları ve finansal yatırım akımları gibi faktörlerin modele entegrasyonu, volatilitenin hangi kanallarla kalıcı hale geldiğini daha net ortaya koyabilir. Ayrıca çoklu ürün fiyat etkileşimlerinin eş bütünleşme ve eş anlı modellerle analiz edilmesi, tarımsal piyasa entegrasyonuna ilişkin yeni perspektifler sunacaktır. Genel olarak bu çalışma, tarımsal emtia fiyatlarında uzun hafıza yapısının güçlü biçimde var olduğunu ampirik olarak ortaya koymakta ve bu yapının piyasa davranışları, üretim kararları, politika tasarımı ve gıda güvenliği açısından önemli sonuçlara sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma hem semiparametrik d tahmini hem de FIGARCH temelli koşullu volatilite modellemesini bir arada kullanarak literatüre hem yöntemsel hem ampirik açıdan katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation aims to provide a comprehensive assessment of the persistence of volatility by examining the long-run structure of price dynamics in global agricultural commodity markets. Agricultural commodity markets are influenced by numerous factors, including climatic conditions, the production–consumption balance, exchange rate volatility, geopolitical developments, and financialization. These factors not only generate sudden jumps in price levels but also give rise to a structural memory mechanism that determines the extent to which shocks persist over time. In this context, the study argues that the nature of agricultural markets cannot be fully explained by classical econometric models based on the short-memory assumption, and emphasizes the necessity of long-memory models for understanding volatility dynamics. The theoretical framework of the thesis approaches the concept of volatility within the context of the production process, storage behavior, market integration, and expectations, and examines in detail the supply- and demand-side factors affecting the price formation mechanism of agricultural products. Within the scope of the literature review, studies examining volatility in agricultural commodity markets were evaluated, and it was argued that commodity markets have exhibited a more pronounced long-memory tendency particularly in the post-financialization period. The research questions and hypotheses were formulated on the basis of these theoretical and empirical perspectives; whether long memory is present in the volatility structure of agricultural products, and the differences across product groups, constitute the central research axis. The methodological approach of the thesis is based on the fractional integration framework. This method is particularly well-suited to modeling situations in which the effects of past shocks in agricultural commodity prices decay at a hyperbolic rate — that is, dissipate only slowly over time. The study uses monthly price series for cocoa, coffee, wheat, corn, soybeans, sugar, and orange, which are among the most actively traded core agricultural products, with d coefficients estimated on price levels, absolute returns, and squared returns. These d coefficients are obtained series-by-series using semiparametric methods, while the long-memory structure of conditional volatility is separately tested using FIGARCH-class models; this dual approach allows for a comparative assessment of the memory properties of both the price series and their volatility. In evaluating the study's limitations, it is observed that the fractional integration approach strongly reveals long memory in the price series, but is not sufficient on its own to explain the causal mechanisms behind volatility persistence. Incorporating factors such as climate variables, energy prices, exchange rate volatility, and financial investment flows into the model in future research could more clearly reveal the channels through which volatility becomes persistent. Furthermore, analyzing multi-commodity price interactions through cointegration and simultaneous-equation models would offer new perspectives on agricultural market integration. Overall, this study empirically demonstrates the strong presence of a long-memory structure in agricultural commodity prices and shows that this structure has important implications for market behavior, production decisions, policy design, and food security. By combining both semiparametric d-estimation and FIGARCH-based conditional volatility modeling, the study contributes to the literature both methodologically and empirically.
Benzer Tezler
- Connectedness of Commodity Markets: A Dynamic Study on the Effects of Market Crashes and Sentiments
Emtia Piyasalarının Birbirine Bağlılığı: Piyasa Çöküşleri ve Duygusal Etkileri Üzerine Dinamik Bir Çalışma
BÜŞRA AĞAN
Doktora
İngilizce
2023
EkonomiDogu Akdenız Unıversıtesı-Eastern Medıterranean UnıversıtyEkonomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BALCILAR
- Connectedness of commodity markets: A dynamic study on the effects of market crashes and sentiments
Emtia piyasalarının bağlantılılığı: Piyasa çöküşlerinin ve duyguların etkileri üzerine dinamik bir çalışma
BÜŞRA AĞAN
Doktora
İngilizce
2023
EkonomiDogu Akdenız Unıversıtesı-Eastern Medıterranean UnıversıtyEkonomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BALCILAR
- Vadeli işlem piyasalarının tarımsal ürün fiyatları üzerindeki etkisi
Effect of forward transaction markets on the price of agricultural products
SULTANA SEDIQI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Ekonomiİstanbul Kültür Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZİFE MERVE HAMZAOĞLU
- Future price index of farm products based on climate factors
İklim faktörlerine dayalı tarım ürünleri vadeli fiyat endeksi
NURŞEN KARASU
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
MatematikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiFinansal Matematik Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ERKAN ERDİL
PROF. DR. ŞAHAP KASIRGA YILDIRAK
- Opsiyon işlemleri, döviz opsiyonları ve TRL/döviz opsiyonları fiyatlama ve risk yönetiminde uygulamaya yönelik model önerisi
Option transactions, currency options and a practical model for pricing and risk management of TRL/FX options
MUSTAFA DOĞAN