Türkiye'nin enerji bağımlılığının ekonomi güvenliğine etkisi: Üretim
The impact of Türkiye's energy dependence on economic security: Production
- Tez No: 1021142
- Danışmanlar: PROF. DR. ARZU AL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Uluslararası İlişkiler, Economics, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Politik Ekonomi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tez, Türkiye ekonomisinin yapısal bir sorunu olan enerji ithalat bağımlılığının sanayi üretimi ve ulusal ekonomik güvenlik üzerindeki çok boyutlu etkilerini 2002–2022 dönemi verileri çerçevesinde ampirik olarak analiz etmektedir. Araştırmanın temel sorunsalı, hızla sanayileşen ve enerji açısından dışa bağımlı olan bir ekonomide, enerji arz güvenliği risklerinin makro-finansal istikrar ve reel sektörün operasyonel dayanıklılığı üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Değişkenler arasındaki karışık bütünleşme dereceleri nedeniyle ARDL (Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif) Sınır Testi metodolojisinin uygulandığı çalışmada, değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönemli dinamikler ARDL-Hata Düzeltme Modeli (ECM) çerçevesinde analiz edilmiştir. Ampirik bulgular, Türkiye sanayisinde üretim artışının enerji ithalatını doğrudan tetiklediği yapısal bir bağımlılık döngüsünü doğrulamaktadır. Elde edilen bu uzun dönemli katsayılar, enerji maliyetlerindeki birimlik artışın sanayi üretimi üzerinde yarattığı negatif baskının, ulusal ekonomik güvenliğin en temel direği olan operasyonel dayanıklılığı ve üretim sürekliliğini doğrudan tehdit ettiğini ampirik olarak doğrulamaktadır. Varyans ayrıştırması sonuçları, sanayi üretimindeki oynaklığın en temel dışsal kaynağının küresel emtia fiyatlarından ziyade döviz kuru şokları olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca, enerji kısıntıları ve jeopolitik risklerin yatırım kanalları üzerinden üretim kapasitesi üzerinde baskı oluşturduğu saptanmıştır. Ekonomik sistemlerin dışsal şoklara karşı uyum kapasitesi literatürde rezilyans kavramı çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu kavram özellikle küçük açık ekonomiler bağlamında incelenmiş olmakla birlikte, enerji bağımlılığı ile birlikte ele alındığı çalışmalar sınırlı kalmaktadır. Araştırma sonucunda, Türkiye sanayisinin dışsal şoklara karşı gösterdiği yüksek uyum yeteneğine rağmen, sürdürülebilir ekonomik güvenlik için makro-finansal istikrar, operasyonel verimlilik ve jeopolitik risk yönetimini kapsayan bütünleşik bir stratejik çerçevenin gerekliliği vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
The thesis empirically analyzes the multidimensional effects of energy import dependency, which is a structural problem of the Turkish economy, on industrial production and national economic security within the framework of data for the period 2002–2022. The main research problem is to reveal the effects of energy supply security risks on macro-financial stability and the operational resilience of the real sector in an economy that is rapidly industrializing and dependent on external energy sources. Due to the mixed integration orders among the variables, the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) Bounds Testing methodology is employed, and the short- and long-run dynamics between the variables are analyzed within the framework of the ARDL Error Correction Model (ECM). The empirical findings confirm a structural dependency cycle in which increases in production in Turkish industry directly trigger energy imports. These estimated long-run coefficients empirically confirm that a unit increase in energy costs creates negative pressure on industrial production, directly threatening operational resilience and production continuity, which are the fundamental pillars of national economic security. Variance decomposition results demonstrate that the primary external source of volatility in industrial production is exchange rate shocks rather than global commodity prices. In addition, it has been determined that energy curtailments and geopolitical risks exert pressure on production capacity through investment channels. The capacity of economic systems to adapt to external shocks is addressed in the literature within the framework of the concept of resilience. Although this concept has been examined particularly in the context of small open economies, studies that address it together with energy dependency remain limited. As a result of the research, despite the high adaptability of Turkish industry to external shocks, the necessity of an integrated strategic framework encompassing macro-financial stability, operational efficiency, and geopolitical risk management for sustainable economic security is emphasized.
Benzer Tezler
- Doğalgaz tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Hazar Havzası örneği
The relationship between natural gas consumption and economic growth: Case of Caspian Basin
ÖMER BUĞRA SÜDÜPAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
EkonomiTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKER ŞİMŞEK
- A study on LNG terminal location selection for Turkey
Türkiye'de LNG terminali yeri seçimi için bir çalışma
ŞABAN EMRE KARTAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF VOLKAN AYDOĞDU
- Türkiye'de elektrikli otomobillere geçişin birincil enerji tüketimi üzerindeki etkisinin incelenmesi
Examination of the effect on primary energy consumption of the transition to electric cars in Turkey
HALİL ORUÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
UlaşımGazi ÜniversitesiEnerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA BAHADIR ÖZDEMİR
- Design and life cycle assessment of integrated organosolv based biorefinery: Simulated case studies utilizing sessile oak (Quercus petraea) coppices and industrial wood sawdust from Bursa/Turkey region
Entegre organosolv bazlı biyorafineri tasarımı ve yaşam döngüsü değerlendirmesi: Bursa/Türkiye bölgesinden sapsız meşe (Quercus petraea) ve endüstriyel odun talaşı kullanarak durum çalışmaları simülasyonu
MERVE NAZLI BORAND
Doktora
İngilizce
2019
Kimya Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ KARAOSMANOĞLU
- Yeşil hidrojenin Türkiye'nin enerji geleceğindeki rolü
The role of green hydrogen in Türkiye's energy future
CANSU ATILGAN