Çölyak hastalığında sıkı bağlantı ve hücresel polarite ile ilişkili genlerde DNA metilasyon profillerinin değerlendirilmesi
Evaluation of DNA methylation profiles in genes associated with tight junctions and cellular polarity in celiac disease
- Tez No: 1021364
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONAY TEMURHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Genetik, Tıbbi Biyoloji, Genetics, Medical Biology
- Anahtar Kelimeler: DNA metilasyonu, Epigenetik, Çölyak hastalığı, DNA methylation, Epigenetic, Celiac disease
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tıbbi Biyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çölyak hastalığı, genetik yatkınlığı olan bireylerde glüten maruziyetiyle tetiklenen, immün aracılı kronik bir enteropatidir. Hastalık patogenezinde mukozal immün yanıtın yanı sıra epitel bariyer bütünlüğü, sıkı bağlantı organizasyonu, hücresel polarite ve epigenetik düzenlenme de önemli rol oynayabilir. Bu çalışmada çölyak hastalarında sıkı bağlantı ve hücresel polarite ile ilişkili genlerin DNA metilasyon profillerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Çalışmada hasta ve kontrol gruplarından alınan periferik kan örneklerinden DNA izolasyonu yapıldı. Bisülfit dönüşümü sonrasında sıkı bağlantı genlerinden TJP1, TJP2, OCLN, CLDN2 ve CLDN4 ile hücresel polarite genlerinden PARD3, PARD6A, PARD6B ve PRKCZ genlerinin promotör bölgelerindeki metilasyon profilleri Metilasyon-Duyarlı Yüksek Çözünürlüklü Erime Analizi yöntemiyle değerlendirildi. Hasta ve kontrol grupları arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark saptanmadı. Sıkı bağlantı genleri içinde CLDN4 ve OCLN genlerinde hasta grubunda yüksek metilasyon düzeyleri daha belirgin bulunurken, TJP2/ZO2 geninde farklı yönde bir metilasyon dağılımı izlendi. CLDN2 ve TJP1/ZO1 genlerinde anlamlı fark saptanmadı. Hücresel polarite genleri açısından PARD6A ve PARD6B genlerinde anlamlı metilasyon farklılıkları gözlenirken, PARD3 ve PRKCZ genlerinde anlamlı fark bulunmadı. Ayrıca bazı metilasyon profillerinin klinik alt tipler, klinik belirtiler ve eşlik eden hastalıklarla ilişkili olabileceği görüldü. Bulgular, çölyak hastalığında epitel bariyer bütünlüğü ve hücresel polariteyle ilişkili genlerin epigenetik düzeyde etkilenebileceğini düşündürmektedir. Bu sonuçlar, gelecekte mukozal doku, ekspresyon ve protein analizleriyle desteklenmesi gereken özgün epigenetik sinyaller sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Celiac disease is a chronic immune-mediated enteropathy triggered by gluten exposure in genetically susceptible individuals. In addition to mucosal immune responses, epithelial barrier integrity, tight junction organization, cellular polarity, and epigenetic regulation may contribute to disease pathogenesis. This study aimed to evaluate DNA methylation profiles of genes related to tight junctions and cellular polarity in patients with celiac disease. DNA was isolated from peripheral blood samples obtained from patient and control groups. Following bisulfite conversion, promoter methylation profiles of tight junction-related genes TJP1, TJP2, OCLN, CLDN2, and CLDN4, and cellular polarity-related genes PARD3, PARD6A, PARD6B, and PRKCZ were analyzed using Methylation-Sensitive High-Resolution Melting analysis. No significant differences were found between the patient and control groups in terms of age and sex. Among tight junction genes, higher methylation levels of CLDN4 and OCLN were more prominent in the patient group, whereas TJP2/ZO2 showed a distinct methylation distribution. No significant difference was observed for CLDN2 and TJP1/ZO1. Among polarity genes, significant methylation differences were detected in PARD6A and PARD6B, while PARD3 and PRKCZ showed no significant difference. Some methylation profiles were also associated with clinical subtypes, clinical findings, and comorbid conditions. These findings suggest that genes involved in epithelial barrier integrity and cellular polarity may be epigenetically affected in celiac disease. Further studies including mucosal tissue, gene expression, and protein-level analyses are needed to clarify the functional significance of these results.
Benzer Tezler
- Çölyak hastalığında sıkı bağlantı kompleksi ve piroptoz yolağındaki moleküler belirteçlerin değerlendirilmesi
Evaluation of molecular markers in the tight junction complex and pyroptosis pathway in celiac disease
DINARA BOKENBAY
Doktora
Türkçe
2025
Tıbbi Biyolojiİstanbul ÜniversitesiTıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM ÇINAR
- Yüksek vücut kitle indeksine sahip çölyak hastalarının bağırsak mukozalarında genom boyu transkriptomik analizlerinin gerçekleştirilmesi
Genome-wide transcriptome analysis of intestinal mucosa of celiac patients with high body mass index
YELİZ EKİCİ
- Çocukluk yaş grubunda santral ve periferik sinir sistemi hastalıklarında çölyak hastalığı sıklığı
The prevalance of celiac diseases in patients with nonspesific neurological disorders
ÇİĞDEM GENÇ SEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NURTEN GİRGİN
- Çölyak tanılı çocuklarda serum NGAL ve zonulin düzeylerinin belirlenmesi ve bu belirteçlerin glutensiz diyete uyum ile ilişkisinin incelenmesi
Determination of serum NGAL and zonulin levels in children with celiac disease and the relationship between these markers and compliance with gluten-free diet
NURAN ÖZÇİFTÇİ ERTUĞRAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıPamukkale ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL KOCAMAZ
- Çölyak hastalarında endotel disfonksiyonunun adezyon molekülleri ile değerlendirilmesi
Assessment of endothelial dysfunction via adhesion molecules in patients with celiac disease
ATAKAN COMBA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖNÜL ÇALTEPE