Üniversite öğrencilerinin olumsuz çocukluk yaşantıları ile dijital oyun bağımlılığı arasındaki ilişkide aleksitimi, benlik saygısı veyalnızlığın aracı etkisi
The mediating effect of alexithymia, self-esteem and loneliness on the relationship between negative childhood experiences and digital game addiction in university students
- Tez No: 1021471
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET AVCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Benlik saygısı, Davranışsal bağımlılık, Duygusal yalnızlık, Sosyal yalnızlık, Teknolojik bağımlılık, Self esteem, Behavioral addiction, Emotional loneliness, Social loneliness, Technological dependence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinde olumsuz çocukluk yaşantıları ile dijital oyun bağımlılığı arasındaki ilişkinin ve bu ilişkide aleksitimi, benlik saygısı ile yalnızlığın aracı rollerinin incelenmesidir. Araştırmanın evrenini 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi'nde öğrenim gören lisans ve lisansüstü öğrenciler oluşturmuş, çalışma grubu, evrenden kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 645 kadın ve 295 erkek olmak üzere toplam 940 öğrenciden oluşmuştur. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Deneyimleri Ölçeği, İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve UCLA Yalnızlık Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS 25.0 programında analiz edilmiş; değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile, aracılık etkileri ise Hayes PROCESS Model 6 kullanılarak test edilmiştir. Bulgular, olumsuz çocukluk yaşantılarının dijital oyun bağımlılığı ile anlamlı ve pozitif ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca bu ilişkinin aleksitimi, benlik saygısı ve yalnızlık aracılığıyla dolaylı olarak da gerçekleştiği belirlenmiştir. Seri aracılık modelinin toplam varyansın %13,6'sını açıkladığı ve en güçlü aracılık etkisinin aleksitimi üzerinden ortaya çıktığı saptanmıştır. Sonuçlar, olumsuz çocukluk yaşantılarının duygusal farkındalıkta güçlük, düşük benlik algısı ve artmış yalnızlık üzerinden dijital oyun bağımlılığı riskini artırdığını göstermektedir. Genel olarak bulgular, dijital oyun bağımlılığının yalnızca davranışsal bir problem değil; gelişimsel, duygusal ve sosyal boyutları olan çok katmanlı bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda müdahale çalışmalarında yalnızca davranışa değil, duygusal düzenleme, benlik saygısı ve sosyal bağlılık süreçlerine de odaklanılması gerektiği düşünülmektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve bu doğrultuda uygulamaya ve gelecekteki çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between adverse childhood experiences and digital game addiction among university students, as well as the mediating roles of alexithymia, self-esteem, and loneliness in this relationship. The study population consisted of undergraduate and graduate students enrolled at Recep Tayyip Erdoğan University during the 2025–2026 academic year; the study group comprised a total of 940 students, including 645 women and 295 men, selected from the population using convenience sampling. The data collection process utilized the Personal Information Form, the Childhood Experiences Scale, the Internet Gaming Disorder Scale, the Toronto Alexithymia Scale, the Rosenberg Self-Esteem Scale, and the UCLA Loneliness Scale. The data were analyzed using SPSS 25.0; relationships between variables were tested using Pearson correlation analysis, while mediating effects were tested using the Hayes PROCESS Model 6. The findings indicated that negative childhood experiences were significantly and positively associated with digital game addiction. Additionally, it was determined that this relationship also occurs indirectly through alexithymia, self-esteem, and loneliness. It was found that the serial mediation model explained 13.6% of the total variance, and the strongest mediating effect emerged through alexithymia. The results indicate that adverse childhood experiences increase the risk of digital game addiction through difficulties in emotional awareness, low self-perception, and increased loneliness. Overall, the findings reveal that digital game addiction is not merely a behavioral problem but a multi-layered structure with developmental, emotional, and social dimensions. Accordingly, it is suggested that intervention efforts should focus not only on behavior but also on emotional regulation, self-esteem, and social attachment processes. The findings obtained from the study were discussed within the relevant literature, and recommendations for practice and future research were presented.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinin çocukluk çağı olumsuz yaşantıları ile eş seçim stratejileri arasındaki ilişkide bağlanma stillerinin aracılık rolünün incelenmesi
The mediating role of attachment styles in the relationship between university students' adverse childhood experiences and mate selection strategies
EMİNE SELİN İNS
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP PINAR COHEN
- Üniversite öğrencilerinin örseleyici çocukluk yaşantılarının ve bağlanma stillerinin borderline kişilik özellikleri ile ilişkisi
The relationship between abusive childhood experiences and attachment styles of university students and borderline personality traits
BATUHAN MİKAİL PUSMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ERTAN TEZCAN
- Çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının ve ciddi ebeveyn hastalıklarının sağlık kaygısı ı̇le ı̇lı̇şkı̇sı̇nde sağlık bilişlerinin, negatif duygu, sürekli kaygı ve somatik duyarlılığın aracı rolünün ı̇ncelenmesı̇
The relationship between adverse childhood experiences, parental illness and health anxiety: The role of health beliefs, negative affect, trait anxiety and somatic hypervigilance
DİDEM ALTAY
Doktora
Türkçe
2019
PsikolojiMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜGE YÜKSEL
PROF. DR. HALİL EKŞİ
- Üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı olumsuz yaşantıları ve psikolojik belirtiler: Öz-şefkatin aracı rolü
Adverse childhood experiences and psychological symptoms in university students: The mediating role of self-compassion
SEDA CİNGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ASLAN GÖRDESLİ
- Üniversite öğrencilerinde olumsuz çocukluk yaşantıları, psikolojik dayanıklılık ve romantik ilişki doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationship between negative childhood experiences, resilience, and romantic relationship satisfaction in university students
SEVİLAY SİVAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiTrabzon ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VESİLE OKTAN