Elektrikli küçük ev aletlerinin arıza durumunda son kullanıcı tarafından döngüsel ekonomiye kazandırılması üzerine inceleme
An investigation into the reintegration of small electrical household appliances into the circular economy by end users in case of failure
- Tez No: 1021557
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖNDER KÜÇÜKERMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri Ürünleri Tasarımı, Industrial Design
- Anahtar Kelimeler: Döngüsel ekonomi, elektrikli küçük ev aletleri, e-atık, tamir edilebilirlik, kullanıcı davranışı, sürdürülebilir tasarım, fast-tech, Circular economy, small electrical household appliances, e-waste, repairability, user behavior, sustainable design, fast-tech
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Ürünleri Tasarımı Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET ELEKTRİKLİ KÜÇÜK EV ALETLERİNİN ARIZA DURUMUNDA SON KULLANICI TARAFINDAN DÖNGÜSEL EKONOMİYE KAZANDIRILMASI ÜZERİNE İNCELEME Haliç Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Endüstriyel Tasarım Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Danışman: Prof. Dr. Önder Küçükerman Haziran 2026, 122 sayfa Elektrikli Küçük Ev Aletleri (KKEA), kısa kullanım ömürleri, düşük tamir tercih oranları ve hızla değişen tüketim alışkanlıkları nedeniyle küresel e-atık krizinin önemli bileşenlerinden biri haline gelmiştir. Günümüzde doğrusal ekonomi modeli kapsamında üretilen birçok küçük ev aleti, arıza durumunda tamir edilmek yerine doğrudan yenisiyle değiştirilmekte ve bu durum hem çevresel hem de ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Özellikle ürünlerin tamir maliyetlerinin yüksek olması, sökülebilirlik ve yedek parça erişimi gibi teknik engeller ile kullanıcıların yeni ürünlere yönelme eğilimi, KKEA'ların hızla döngü dışına itilmesine neden olmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, elektrikli küçük ev aletlerinin kullanım ömrü sonunda son kullanıcı tarafından nasıl değerlendirildiğini ve kullanıcı kararlarının döngüsel ekonomi süreçlerini nasıl etkilediğini incelemektir. Çalışmada, kullanıcıların arızalı ürünleri tamir ettirme, depolama veya atık haline getirme kararlarını etkileyen ekonomik, teknik ve psikolojik faktörler analiz edilmiştir. Ayrıca ürün tasarımındaki bağlantı sistemleri, modülerlik, sökülebilirlik ve yedek parça erişilebilirliği gibi yapısal özelliklerin kullanıcı algısı üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında; tamir maliyetinin kullanıcı davranışları üzerindeki etkisi, ürün tasarımının“tamir edilebilirlik algısı”oluşturmadaki rolü, kullanıcıların e-atık farkındalık düzeyi ve“fast-tech”tüketim eğilimlerinin ürünlerin döngü dışına çıkma sürecindeki etkileri incelenmiştir. Çalışma kullanıcıların yalnızca pasif tüketiciler değil, aynı zamanda ürünün yaşam döngüsünü devam ettiren veya sonlandıran aktif karar vericiler olduğunu ortaya koymaktadır.Elde edilen bulgular doğrultusunda, elektrikli küçük ev aletlerinde döngüsel ekonominin yalnızca geri dönüştürülebilir malzeme kullanımıyla sağlanamayacağı; tamir edilebilirlik, kullanıcı bilgilendirmesi, servis altyapısı ve ürün–kullanıcı ilişkisini güçlendiren tasarım stratejilerinin birlikte ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, kullanıcı odaklı döngüsel tasarım yaklaşımlarının geliştirilmesine katkı sağlamayı ve Türkiye'de artan e-atık problemine yönelik sürdürülebilir tasarım politikalarına akademik bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT AN INVESTIGATION INTO THE REINTEGRATION OF SMALL ELECTRICAL HOUSEHOLD APPLIANCES INTO THE CIRCULAR ECONOMY BY END USERS IN CASE OF FAILURE Haliç University Institute of Graduate Studies Department of Industrial Design Master's Thesis Supervisor: Prof. Dr. Önder Küçükerman June 2026, 122 pages Small Electrical Household Appliances (SEHAs) have become one of the significant components of the global e-waste crisis due to their short life cycles, low repair preference rates, and rapidly changing consumption habits. Today, many small household appliances produced within the framework of the linear economy model are replaced rather than repaired when they malfunction, leading to both environmental and economic losses. In particular, high repair costs, technical barriers such as limited disassembly and spare-part accessibility, and consumers' tendency to purchase newer products contribute to the rapid exclusion of SEHAs from the circular economy cycle. The main purpose of this study is to examine how small electrical household appliances are evaluated by end users at the end of their service life and how user decisions affect circular economy processes. The study analyzes the economic, technical, and psychological factors influencing users' decisions to repair, store, or discard malfunctioning products. In addition, the effects of structural product design features such as connection systems, modularity, disassemblability, and spare-part accessibility on user perception are evaluated. Within the scope of the research, the effects of repair costs on user behavior, the role of product design in creating a“repairability perception,”users' awareness of e-waste, and the impact of“fast-tech”consumption tendencies on products being pushed out of the circular system were investigated. The study reveals that users are not merely passive consumers but also active decision-makers who either sustain or terminate the product life cycle. The findings indicate that achieving circularity in small electrical household appliances cannot be ensured solely through the use of recyclable materials. Instead, repairability, user awareness, service infrastructure, and design strategies that strengthen the product–user relationship must be addressed together. This study aims to contribute to the development of user-oriented circular design approaches and to provide an academic perspective for sustainable design policies addressing the growing e-waste problem in Türkiye.
Benzer Tezler
- Ağızdan ağıza pazarlamanın marka sadakatine etkisinde marka imajı ve marka güveninin aracılık rolü
The mediating role of brand image and brand trust on the effect of word of mouth marketing on brand loyalty
SELİN BURÇAK GÜNER
- Extending the lifespan of small kitchen appliances for sustainable design: A research on product maintenance and repair with technical services in Ankara
Sürdürülebilir tasarım için mutfakta kullanılan elektrikli küçük ev aletlerinin ürün ömrünün uzatılması: Ankara'daki teknik servislerle ürün bakımı ve onarımı üzerine bir araştırma
NAZLI GÖKÇE TERZİOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
Endüstri Ürünleri TasarımıOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEndüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÇAĞLA DOĞAN
- Türkiye küçük elektrikli ev aletleri pazarının gelişme eğilimleri ve bir uygulama
Maket development of small domestic appliances in Turkey and an application
CÜNEYD DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
İşletmeDokuz Eylül Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA TANYERİ
- A system dynamics model for small household appliances' waste management by Bayesian network: A case of Turkey
Türkiye'deki küçük ev aletlerinin atık yönetimi için Bayes ağıyla bir sistem dinamiği modeli
AZİZ KEMAL KONYALIOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGalatasaray ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKE BEREKETLİ ZAFEIRAKOPOULOS
- Mikroark Oksidasyon metodu ile alüminyum levha üzerine geliştirilen alumına kaplamaların küçük ev aletleri üzerine uygulanması ve karakterizasyonu
Microarc Oxidation alumina and aluminium sheet on the application of small home appliances of coating and characterization
TUĞBA YANAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Metalurji MühendisliğiGebze Teknik ÜniversitesiMalzeme Bilimi ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÇAPOĞLU