Yetişkinlerde travma sonrası stres belirtilerinin depresyon ve stres üzerindeki etkisinde öz-şefkat ve otomatik düşüncelerin rolü
The role of self-compassion and automatic thoughts in the effect of post-traumatic stress symptoms on depression and stress in adults
- Tez No: 1021662
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYHAN ERBAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, yetişkinlerde travma sonrası stres belirtilerinin depresyon ve stres düzeyleri üzerindeki etkisinde öz-şefkat ve otomatik düşüncelerin seri aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Kuramsal çerçevede, travma sonrası belirtilerin kişinin kendisine yönelik şefkatli tutumunu zayıflatabileceği, bu zayıflamanın olumsuz otomatik düşünceleri güçlendirebileceği ve sonuçta depresyon ile stres düzeylerini artırabileceği varsayılmıştır. İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmanın örneklemini uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 308 yetişkin birey oluşturmuştur (Ort. yaş = 26.26). Veriler Kişisel Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi (PCL-5), Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Otomatik Düşünceler Ölçeği ve Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği-21 aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve regresyon temelli seri aracılık analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçları, travma sonrası stres belirtilerinin depresyon ve stresle pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğunu göstermiştir. Travma sonrası stres belirtileri öz-şefkat düzeyini negatif, otomatik düşünce düzeyini pozitif yönde yordamıştır. Öz-şefkatin depresyon ve stres üzerindeki azaltıcı etkisi; otomatik düşüncelerin ise depresyon ve stres üzerindeki artırıcı etkisi anlamlı bulunmuştur. PROCESS Model 6 bulguları, travma sonrası stres belirtilerinin depresyon ve stres üzerindeki etkisinde öz-şefkat ve otomatik düşüncelerin anlamlı seri aracı rol üstlendiğini ortaya koymuştur. Buna göre travma sonrası belirtilerdeki artış, öz-şefkatte azalma ve otomatik düşüncelerde artış üzerinden depresyon ve stres düzeylerini güçlendirebilmektedir. Sonuç olarak, travma sonrası psikolojik belirtilerin anlaşılmasında öz-şefkat ve otomatik düşüncelerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir. Bulgular, klinik müdahalelerde bilişsel yeniden yapılandırma tekniklerinin öz-şefkat temelli yaklaşımlarla birlikte ele alınmasının yararlı olabileceğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the serial mediating roles of self-compassion and automatic thoughts in the effect of post-traumatic stress symptoms on depression and stress among adults. The theoretical framework assumed that post-traumatic symptoms may weaken self-compassion, that reduced self-compassion may intensify negative automatic thoughts, and that this pathway may increase depression and stress levels. The study was conducted using a quantitative relational survey design. The sample consisted of 308 adults selected through convenience sampling (Mean age = 26.26). Data were collected using the Personal Information Form, the PTSD Checklist for DSM-5 (PCL-5), the Self-Compassion Scale–Short Form, the Automatic Thoughts Questionnaire, and the Depression Anxiety Stress Scale-21. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and regression-based serial mediation analysis were used. The findings showed that post-traumatic stress symptoms were positively and significantly associated with depression and stress. Post-traumatic stress symptoms negatively predicted self-compassion and positively predicted automatic thoughts. Self-compassion had a significant reducing effect on depression and stress, whereas automatic thoughts had a significant increasing effect on both outcomes. PROCESS Model 6 findings indicated that self-compassion and automatic thoughts had significant serial mediating roles in the effect of post-traumatic stress symptoms on depression and stress. Accordingly, increased post-traumatic symptoms may contribute to higher depression and stress levels through decreased self-compassion and increased automatic thoughts. In conclusion, self-compassion and automatic thoughts should be evaluated together in understanding post-traumatic psychological symptoms. The findings suggest that cognitive restructuring techniques may be more useful when integrated with self-compassion-based approaches in clinical interventions.
Benzer Tezler
- Deprem travmasının kronik psikolojik etkileri: Düzce Depremi'nden 14 yıl sonra travma sonrası stres ve depresyon belirtilerinin yaygınlığı ve ilişkili risk faktörleri
Chronic psychological effects of earthquake trauma: Prevalence of posttraumatic stress and depression symptoms and associated risk factors 14 years after the Duzce Earthquake
BÜŞRA BEDİRLİ
- Deprem sonrası kaybı olan genç yetişkinlerde depresyon, anksiyete, stres belirtileri ve psikolojik sağlamlık düzeylerinde EMDR uygulamasının etkisi
The effect of EMDR application on depression, anxiety, stress symptoms and psychological resilience levels in young adults with post-earthquake loss
PINAR YAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI KARTOL
- Bursa Uludağ Üniversitesi sağlık çalışanlarının COVID-19 pandemisi sürecinde belirsizliğe tahammülsüzlük, psikolojik dayanıklılık ve eşlik eden psikopatolojiler açısından değerlendirilmesi
Evaluation of Bursa Uludağ University health professionals in terms of intolerance to uncertainty, psychological resilience and accompanying psychopathologies in the COVID-19 pandemic process
MELEK METE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriBursa Uludağ ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI SARANDÖL
- Pandemi döneminde müzisyenlerdeki kaygı düzeyi ve travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin psikolojik dayanıklılık ve kişilik özellikleriyle ilişkisi
The relationship of anxiety level and post-traumatic stress disorder symptoms in musicians with psychological resilience and personality traits during the pandemic period
GÜLİSTAN ÖZ
- Covid-19 pandemisinde yetişkinlerdeki ruh sağlığı problemlerinin aleksitimi ile ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between mental health problems and alexithymia in the covid-19 pandemic
EMİNE CANSU ALBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİMA ELİF ERGÜNEY OKUMUŞ