Geri Dön

Yetişkin bireylerde Fonksiyonel Besin Tüketim İndeksinin (FoBeTİ) geliştirilmesi ve validasyonu çalışması

Development and validation of Functional Food Consumption Index (FunFoCI) in adults

  1. Tez No: 1021683
  2. Yazar: GÜLDEN ARMAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ASLI AKYOL MUTLU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Fonksiyonel Besin Tüketim İndeksi (FoBeTİ), Geçerlilik ve Güvenirlik, Diyet Kalitesi, DQI-I, HEI-2015, Besin Tüketim Sıklığı (FFQ), Functional Food Consumption Index (FunFoCI), Validation, Diet quality, DQI-I, HEI-2015, Food Frequency Questionnaire (FFQ)
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Diyetetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada, yetişkin bireylerde fonksiyonel besin tüketimini nicel ve kapsamlı biçimde değerlendirebilecek Fonksiyonel Besin Tüketim İndeksi'nin (FoBeTİ) geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kesitsel tipte tasarlanmış olup, 18 yaş ve üzeri 286 kadın ve 214 erkek olmak üzere toplam 500 gönüllü birey ile tamamlanmıştır. Katılımcılara sosyodemografik özellikler ve genel beslenme durumu için anket uygulanmış, beslenme durumunun belirlenmesi amacıyla katılımcılardan son bir yıldaki tüketimlerini sorgulayan 210 besinden oluşan miktarlı besin tüketim sıklığı (FFQ) formu ile iki gün hafta içi ve bir gün hafta sonu olacak şekilde 3 farklı güne ait besin tüketim kaydı (BTK) alınmıştır. Literatür taraması ve uzman görüşleri doğrultusunda belirlenen 100 besin ve 9 ana fonksiyonel besin grubundan oluşan FoBeTİ'de yer alan besinlerin günlük tüketim miktarları ve indeks puanları FFQ ve BTK verilerinden hesaplanmıştır. İndeksin geçerlilik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla Uluslararası Diyet Kalite İndeksi (DQI-I) ve Sağlıklı Yeme İndeksi 2015 (HEI-2015) puanları hem FFQ hem de BTK verilerinden hesaplanmıştır. Bu hesaplamalar sonucunda; FoBeTİ'nin ölçek düzeyi kapsam geçerliliği indeks değeri 0,912 olarak bulunmuştur. FFQ verilerine göre FoBeTİ'nin ortalama skoru 32,68 ± 11,92, DQI-I ortalama skoru 56,91 ± 6,90, HEI skoru ise 65,04 ± 9,50 olarak bulunmuştur. FoBeTİ genel skoru ile DQI-I ve HEI-2015 puanları arasında orta düzeyde pozitif korelasyon bulunmuştur (sırasıyla r = 0,367; p <0,001 ve r = 0,368; p <0,001). BTK verilerine göre FoBeTİ ortalama skoru 13,29 ± 4,65 olup, FoBeTİ'nin FFQ ve BTK skorları arasında orta düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = 0,294; p <0,001). Elde edilen bulgular, FoBeTİ'nin yetişkin bireylerde fonksiyonel besin tüketimini değerlendirmede geçerli ve kullanılabilir bir ölçüm aracı olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, çalışmanın kesitsel tasarımı, gönüllülük esasına dayalı örneklem yapısı ve besin tüketim verilerinin öz bildirime dayanması temel sınırlılıklar olarak değerlendirilmelidir. Bu nedenle, FoBeTİ'nin farklı popülasyonlarda ve objektif ölçütlerle desteklenen ileri çalışmalarla doğrulanması gerekmektedir.

Özet (Çeviri)

This study aims to develop a Functional Food Consumption Index (FunFoCI) that can quantitatively and comprehensively assess functional food consumption in adult individuals. The research was designed as a cross-sectional study and included a total of 500 adult volunteers aged 18 years and older, consisting of 286 women and 214 men. A questionnaire was administered to collect participants' sociodemographic characteristics and general status. Dietary intake was assessed using a quantitative food frequency questionnaire (FFQ) comprising 210 food items and evaluating consumption over the previous year, as well as a 3- day food record (FR) covering two weekdays and one weekend day. Based on a literature review and expert opinions, FunFoCI was constructed using 100 food items classified into 9 main functional food groups. Daily intake amounts and index scores of FunFoCI foods were calculated using both FFQ and FR data. To evaluate the validity and reliability of the index, scores from the International Diet Quality Index (DQI-I) and the Healthy Eating Index 2015 (HEI-2015) were calculated using both FFQ and FR data. The scale-level content validity index value of FunFoCI was found to be 0,912. According to FFQ data, the mean FunFoCI score was 32,68 ± 11,92, the mean DQI-I score was 56,91 ± 6,90, and the mean HEI-2015 score was 65,04 ± 9,50. A moderate positive correlation was observed between the overall FunFoCI score and both DQI-I and HEI-2015 scores (r = 0,367; p <0,001 and r = 0,368; p <0,001, respectively). Based on FR data, the mean FunFoCI score was 13,29 ± 4,65, and a moderate, statistically significant relationship was identified between FunFoCI scores derived from FFQ and FR methods (r = 0,294; p <0,001). The findings indicate that FunFoCI may serve as a valid and practical measurement tool for evaluating functional food consumption among adult. However, the cross-sectional design, volunteer-based sampling, and reliance on self-reported dietary intake data should be acknowledged as the main limitations of this study. Therefore, further studies in different populations, supported by objective measures, are needed to validate FunFoCI.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    706004

    Babaeski ilçesinde yaşayan obez veya obez olmayan bireylerin fonksiyonel besinler hakkındaki bilgi ve tutumlarına dair araştırma

    Research on knowledge and attitudes of obese or NON-obese individuals living in Babaeski district on functional foods

    NESİBE ARMAĞAN YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Beslenme ve DiyetetikTrakya Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA TEVFİKOĞLU PEHLİVAN

  2. Tez No

    860389

    Polikistik over sendromu olan kadınların diyet glisemik yük ve indeksleri ile yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the dietary glycemic load and index, and quality of life in women with polycystic ovary syndrome

    ECEM YAMAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Beslenme ve DiyetetikBaşkent Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BERİL KÖSE

  3. Tez No

    797788

    Tip 2 diyabeti olan yetişkin bireylerde beslenme durumunun diyet asit yükü ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the effect of nutritional status on DİET acid load and quality of life in adult individuals with TYPE 2 diabetes

    BÜŞRA CANARSLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Beslenme ve DiyetetikGazi Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ

  4. Tez No

    796037

    İnsülin direnci olan fazla kilolu ve obez yetişkin bireylerde akdeniz diyetine uyumun antropometrik ölçümler ve biyokimyasal göstergeler üzerine etkisi

    The effect of mediterranean diet compliance on anthropometric measurements and biochemical indicators in overweight and obesity adult individuals with insülin resistance

    NİLHAN ESİM ÇANKAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Beslenme ve DiyetetikLokman Hekim Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVİNÇ YÜCECAN

  5. Tez No

    982241

    Aronya ve yaban mersinli fonksiyonel yulaf barların antioksidan ve biyoyararlanım özelliklerinin belirlenmesi

    Determination of antioxidant and bioaccessibility properties of functional oat bars with aronia and blueberry

    ÇAĞLA ERDOĞAN DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    BiyoteknolojiBursa Uludağ Üniversitesi

    Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. METİN GÜLDAŞ

Geri Dön