Domateste külleme hastalık etmeni Oidium lycopersici'ye karşı crispr-cas9 tabanlı gen düzenleme protokolünün geliştirilmesi
Development of a crispr-cas9 based gene editing protocol against the powdery mildew disease agent Oidium lycopersici in tomato
- Tez No: 1021811
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZER ÇALIŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Domates dünya genelinde en fazla yetiştirilen sebzelerden birisidir. Solanaceae familyasının en önemli üyeleri arasına girmekte olup, dünyada 4 milyon hektardan fazla alanda yetiştiriciliği yapılmaktadır. Domates yetiştiriciliği Türkiye'de Marmara, Ege ve Akdeniz Bölgelerinde yoğun bir şekilde yapılmaktadır. Özellikle örtü altı sebze yetiştiriciliği yapılan Antalya ve çevresinde ciddi verim ve kalite düşüşlerine biyotik etmenler başta olmak üzere çeşitli hastalıklarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu hastalıkların en başında külleme hastalığı gelmektedir. Külleme hastalığı Oidium lycopersici fungal etmeni tarafından meydana gelmekte ve domateste önemli verim ve kalite kayıplarına yol açmaktadır. Külleme ile mücadelede kullanılan fungisit uygulamaları sürdürülebilir bir çözüm teşkil etmemektedir. Küllemeye karşı dayanıklı ve tolerant çeşitlerin geliştirilmesi bu hastalık ile mücadelede en etkili ve çevre dostu bir yöntem olmaktadır. Küllemeye karşı dayanıklılık mekanizmalarının bilinmesi dayanıklı domates çeşitleri geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır. Bu çalışmada, domateste külleme hastalığına karşı hassaslıkla ilişkili olan MLO1 geninin CRISPR-CAS9 sistemi kullanılarak hedeflenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında MLO1 geninin birinci ekzon bölgesine yönelik rehber RNA (gRNA) tasarlanmış ve tasarlanan gRNA dizileri CRISPR-CAS9 vektörü olan pHEE401E plazmidine GoldenGate klonlama yöntemi ile aktarılmıştır. Elde edilen rekombinant plazmidler önce Escherichia coli hücrelerine transformasyon yoluyla aktarılmış, ardından koloni PCR analizleri ile doğrulanmıştır. Doğrulanan plazmidler daha sonra elektroporasyon yöntemi kullanılarak Agrobacterium tumefaciens hücrelerine aktarılmıştır. Böylece domates bitkilerinde MLO1 geninin düzenlenmesine yönelik CRISPR-CAS9 tabanlı gen düzenleme sistem başarıyla oluşturulmuştur. Elde edilen bu genetik konstraktın kullanılmasıyla transgenik olmayan klasik ıslahla elde edilmiş gibi dayanıklı kokteyl domates çeşitlerinin üretimi yapılabilecektir.
Özet (Çeviri)
Tomatoes are one of the most widely cultivated vegetables worldwide. They are among the most important members of the Solanaceae family and are grown on more than 4 million hectares globally. Tomato cultivation in Turkey is concentrated in the Marmara, Aegean, and Mediterranean regions. Especially in Antalya and its surroundings, where greenhouse vegetable cultivation is common, significant yield and quality reductions are faced due to various diseases, primarily biotic factors. The most prominent of these diseases is powdery mildew. Caused by the fungal agent Oidium lycopersici, powdery mildew leads to significant yield and quality losses in tomatoes. Fungicide applications used to combat powdery mildew are not a sustainable solution. Developing powdery mildew-resistant and tolerant varieties is the most effective and environmentally friendly method of combating this disease. Understanding the resistance mechanisms to powdery mildew contributes to the development of resistant tomato varieties. This study aimed to target the MLO1 gene, which is associated with susceptibility to powdery mildew in tomatoes, using the CRISPR-CAS9 system. In this study, a guide RNA (gRNA) targeting the first exon region of the MLO1 gene was designed, and the designed gRNA sequences were transferred to the pHEE401E plasmid, a CRISPR-CAS9 vector, using the GoldenGate cloning method. The resulting recombinant plasmids were first transferred to Escherichia coli cells via transformation and then verified by colony PCR analysis. The verified plasmids were then transferred to Agrobacterium tumefaciens cells using the electroporation method. Thus, a CRISPR-CAS9-based gene editing system for the regulation of the MLO1 gene in tomato plants was successfully created. Using this genetic construct, it will be possible to produce resistant cocktail tomato varieties that are similar to those obtained through classical breeding without being transgenic.
Benzer Tezler
- Domates küllemesi etmeni Oidium neolycopersici'ye karşı çeşit reaksiyonları ve kimyasal savaşım üzerinde araştırmalar
Research on cultivar reactions to- and chemical applications against powdery mildew caused by Oidium neolycopersici
GÜLCAN YIKILMAZSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
ZiraatEge ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NEDİM ÇETİNKAYA
- Antalya ilinin bazı ilçelerindeki sebze alanlarında bulunan külleme türlerinin belirlenmesi
The determination of powdery mildew species in vegetable areas in some districs of Antalya province
AYŞE TÜMAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatIsparta Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA ÖZGÖNEN ÖZKAYA
- Silifke yayla köylerinde domates üretiminde hastalık yönetimi
Disease management in tomato production of Silifke?s plateau villages
NAZLI GAZOZCUZADE
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BİÇİCİ
- Domates (Solanum lycopersicum) üretimindeki külleme hastalık etmenine (Leveillula taurica) karşı kimyasal ve biyolojik ürünlerin etkinliğinin araştırılması
Investigation to effects of biological and chemical preparats against powdery mildew pathogen (Leveillula taurica) on tomato (Solanum lycopersicum)
MUHAMMET ALİ ÇİFTCİOĞLU
- Bazı domates çeşitlerinde aşılı ve aşısız fide kullanımının hastalık çıkışı üzerine etkisi
Effect of grafted and ungrafted seeedli̇ngs use on di̇sease outcome i̇n some tomato
MERVE CAYMAZ