Geri Dön

Meme Kanseri Hastalarında Verilen Tedavilerin Beyindeki Metabolik Etkisinin Beyin FDG PET-BT ile Değerlendirilmesi

Evaluation of the Metabolic Effects of Treatments on the Brain in Breast Cancer Patients with Brain FDG PET-CT

  1. Tez No: 1021812
  2. Yazar: CANSU KÜÇÜKER
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ESER ERGÜN, PROF. DR. BİLGE VOLKAN SALANCI
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Radyoloji ve Nükleer Tıp, Radiology and Nuclear Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Meme kanseri hastalarında tedavi sonrası görülen bilişsel bozulmalar literatürde sıklıkla nöropsikiyatrik testler (NPT) ve anatomik görüntüleme (MRG) yöntemleriyle incelenmiştir. Fonksiyonel ve metabolik bir görüntüleme yöntemi olan beyin FDG PET-BT, yapısal değişiklikler ortaya çıkmadan önce beyin korteksindeki sinaptik fonksiyonel değişimleri çok daha erken evrede saptama kapasitesine sahiptir. Bu çalışmanın amacı, literatürdeki kısıtlı hasta sayılarını ve yaşa bağlı bilişsel kısıtlılıkları aşmak adına, genç-orta yaş grubunda (menopoz durumu etkisinden uzak) 112 hastadan oluşan geniş bir kohortta kanser ve tedavilerinin beyin metabolizması üzerindeki etkisini ve altta yatan fizyopatolojik süreci araştırmaktır. Tüm hastalara tanı anında (bazal) beyin protokolünde FDG PET-BT görüntülemesi yapılmıştır. Sistemik tedavileri tamamlanan 41 hastaya ise tedavi yanıtını değerlendirmek üzere takip PET-BT çekimi gerçekleştirilmiştir. Görüntüler görsel olarak (0-3 şiddet puanı) ve semikantitatif (SPM, Z-skorları) yöntemlerle değerlendirilmiştir. Eş zamanlı olarak hastalardan periferik kan örnekleri alınarak IL-6, IL-1RA ve sTNF-RII sitokin düzeyleri ölçülmüş; bellek, dikkat ve yürütücü işlevleri kapsayan kapsamlı bir NPT bataryası uygulanmıştır. Bazal değerlendirmede hastaların %65,2'sinde (n=73/112), henüz tedavi almadan önce özellikle temporal ve/veya frontal loblarda kortikal hipometabolizma saptanmıştır. Agresif moleküler alt tiplerde bazal hipometabolizma oranı, Luminal A tipine göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Takip edilen 41 hastanın %58'inde (n=24) tedavi sonrası beyin metabolizmasında kötüleşme izlenmiş; bu kötüleşme benzer şekilde en sık frontal ve/veya temporal bölgelerde yoğunlaşmıştır. Tedavi öncesi hipometabolizma olmasının, tedavi sonrası beyin metabolizmasındaki değişiklikler üzerinde etkili olmadığı görülmüştür. Tanı anında veya tedavi sonrasında beyindeki kortikal FDG hipometabolizması sıklıkla sol lateral temporal, sol mediyal prefrontal korteks (MPFK), sağ lateral temporal ve sağ MPFK'da hafif-orta düzeyde saptanmıştır. Tedavi öncesi dönemde sol MPFK'da hipometabolizma saptanan grupta Z-skorunun hipometabolizma saptanmayan gruba göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşüktür. Tedavi sonrası dönemde görsel olarak frontal (bilateral MPFK- sağ lateral prefrontal korteks) ve temporal (sol lateral ve bilateral meziyaller) loblarda kötüleşme saptanan hastalarda bu loblardaki ortanca Z-skorunda %10-24 oranında azalma saptanmıştır. Bu bulgular bizim görsel değerlendirmemizi desteklemektedir. Hasta grubumuzda tedavi sonrasında beyinde izlenen metabolik etkilenmenin klinik-demografik değişkenlerden ve tedavi dozlarından bağımsız olduğu gösterilmiştir. Sitokin analizlerinde, metastatik hastalarda IL-6 düzeyleri erken evre hastalardakine oranla daha yüksek saptanmıştır. Tedavi öncesi dönemde hipometabolizma izlenen ve izlenmeyen gruplar arasında sitokin düzeylerinde farklılık görülmemiştir. sTNF-RII düzeylerinin tedavi sonrası anlamlı şekilde azaldığı saptanmıştır. Anlık bakılan periferik sitokin düzeylerinin kısa yarı ömürleri ve heterojen yapıları nedeniyle zamansal takibi güçtür. Tedavi sonrası kortikal metabolizmasında kötüleşme izlenen grupta IL-6 düzeylerinde daha fazla artış gösterme eğilimi olduğu görülmüştür ancak bu bulgu istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Çalışmamızda bazal dönemde IL-6 ve sTNF-RII düzeyleri sırasıyla dikkat, yürütücü işlevler-karmaşık dikkat NPT alt ölçekleri ile ilişkili bulunmuştur. NPT sonuçlarında bellek performansında izlenen iyileşme, her iki test arasındaki kısa süre ve genç-orta yaştaki kohort dikkate alındığında öğrenme etkisinin devam ettiğini göstermektedir. Hem tedavi öncesinde (bazal) hem de sonrasında metabolik değişiklik saptanan ve saptanmayan gruplar arasında NPT alt ölçekleri (bazalde) ve yüzdesel değişimler (tedavi sonrasında) açısından istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Bu durumda NPT uygulanan kısıtlı hasta sayısı nedeniyle testin gücü düşüktür. Meme kanseri hastalarında NPT bataryaları zaman alan ve zahmetli testlerdir ve bu testlerin bilişsel bozulmayı saptamadaki gücü düşüktür. Bu nedenle özellikle subjektif yakınması olanlarda, beyin FDG PET-BT ile beyindeki etkilenmeyi belirgin klinik tablo oluşmadan önce erkenden saptamak pratik ve zahmetsiz bir yöntemdir.

Özet (Çeviri)

Cognitive impairments observed in breast cancer patients following treatment have been frequently studied in the literature using neuropsychiatric tests (NPTs) and anatomical imaging modalities (MRI). Brain FDG PET-CT, as a functional and metabolic imaging method, has the capability to identify synaptic functional changes in the cerebral cortex at a much earlier stage, before structural changes occur. The aim of this study is to investigate the effects of cancer and its treatments on brain metabolism and the underlying pathophysiological mechanisms in a large cohort of 112 patients of young-middle age (far from the effects of menopause) to overcome the limited number of patients in literature and age-related cognitive impairments. All patients underwent FDG PET-CT imaging in the brain protocol at the time of diagnosis (baseline). Patients (n=41) who completed systemic therapy underwent follow-up PET-CT imaging to evaluate treatment-related metabolic changes. Imaging findings were assessed using visual analysis (0–3 severity scale) and semi-quantitative methods (SPM, Z-score analysis). Concurrently, peripheral blood samples were collected from patients to measure IL-6, IL-1RA, and sTNF-RII cytokine levels; a comprehensive NPT battery assessing memory, attention, and executive functions was performed. In the baseline assessment, cortical hypometabolism was detected in %65,2 of patients (n=73/112), particularly in the temporal and/or frontal lobes, prior to treatment initiation. The baseline hypometabolism rate was significantly higher in aggressive molecular subtypes compared to the Luminal A subtype. In %58 of the 41 patients followed (n=24), worsening of brain metabolism was observed after treatment; this worsening was similarly concentrated most frequently in the frontal and/or temporal regions. Pre-treatment hypometabolism has been found to have no effect on post-treatment changes in brain metabolism. Cortical FDG hypometabolism in the brain at diagnosis or post-treatment was often located at mild-moderate levels in the left lateral temporal, left medial prefrontal cortex (MPFC), right lateral temporal, and right MPFC regions. In the group with left MPFC hypometabolism before treatment, the Z-score is statistically significantly lower than that in the group without hypometabolism. Following treatment, patients with visually detected worsening in frontal (bilateral MPFC-right lateral prefrontal cortex) and temporal (left lateral and bilateral medial) lobes demonstrated a %10-24 decrease in the median Z-score in these lobes. These findings support our visual assessment. In our patient group, post-treatment metabolic effects in the brain were shown to be independent of clinical-demographic variables and treatment doses. In cytokine analyses, the IL-6 levels in metastatic patients were detected to be higher than those in early-stage patients. No difference in cytokine levels was found between the groups with and without hypometabolism in pre-treatment. sTNF-RII levels decreased significantly after treatment. It is difficult to monitor peripheral cytokine levels over time using spot measurements due to their short half-lives and heterogeneous structures. After treatment, the group that showed worsening in cortical metabolism exhibited a tendency toward a greater increase in IL-6 levels; however, this finding was not statistically significant. In our study, baseline IL-6 and sTNF-RII levels were associated with attention and executive function-complex attention NPT subscales, respectively. Improvement in memory performance in NPT results suggests a persistent learning effect, considering the short interval between tests and the young-middle-aged cohort. No statistically significant differences were found in NPT subscales (at baseline) and percentage changes (after treatment) between groups with and without metabolic changes, both before (baseline) and after treatment. The test power is low due to the limited number of patients who underwent NPT. NPT batteries are time-consuming and inconvenient tests in breast cancer patients, and their ability to detect cognitive impairment is low. Therefore, especially in patients with subjective complaints, brain FDG PET-CT is a practical and effortless method for detecting brain involvement early, before a noticeable clinical presentation develops.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    917716

    Meme kanserı̇ hastalarında kemoterapı̇ ve radyoterapı̇nı̇n yan etkı̇lerı̇nı̇n karşılaştırılması ve meme kanserı̇ tedavı̇sı̇nde yenı̇ bı̇r yaklaşım

    Comparison of side effects between chemotherapy and radiotherapy for breast cancer patients and a novel approach for treatment of breast cancer

    JAMAL BASHIR MASAUD LAWAG

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    KimyaÇankırı Karatekin Üniversitesi

    Kimya Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞEVKİ ADEM

  2. Tez No

    424557

    HER-2 pozitif meme karsinomu hastalarında sistemik ve lokal adjuvan tedavilerin kardiyovasküler sistem üzerine etkileri

    Effects of systemic and local adjuvant therapies on cardiovascular system in HER-2 positive breast carcinoma patients

    METE YILMAZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    OnkolojiDokuz Eylül Üniversitesi

    Kardiyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEMA GÜNERİ

  3. Tez No

    939225

    Targeting circulating breast cancer stem cells via mTOR and WNT inhibitors after bone metastasis

    Sirküle meme kanseri kök hücrelerinin kemik metastazı sonrası mTOR ve WNT inhibitörleri ile hedeflenmesi̇

    ÖZLEM ALTUNDAĞ ERDOĞAN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    BiyokimyaHacettepe Üniversitesi

    Kök Hücre Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BETÜL ÇELEBİ SALTIK

  4. Tez No

    123617

    Meme kanserinde ameliyat tipinin, beden algısı, cinsel işlevler, benlik saygısı ve eş uyumuna etkileri: Kontrollü bir çalışma

    Başlık çevirisi yok

    ÖZEN ÖNEN SERTÖZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    OnkolojiEge Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. HAYRİYE ELBİ METE

  5. Tez No

    833745

    Kanser hastalarında kemik metastaz gelişim paterni ve iskelet ilişkili olayların değerlendirilmesi

    Evaluation of bone metastasis development pattern and skeleton related events in cancer patients

    ONUR TANGUR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İç HastalıklarıSağlık Bakanlığı

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FATİH İNCİ

Geri Dön