Farklılaştırılmış öğretimin 5 ve 6. sınıf Türkçe derslerindeuygulanışı: Öğretmen görüşleri ve sınıf içi etkinliklerindeğerlendirilmesi
Implementation of differentiated instruction in 5th and 6th grade classes: Evaluation of teachers' views and classroom activities
- Tez No: 1021870
- Danışmanlar: PROF. DR. DERYA YAYLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Farklılaştırılmış öğretim, Sınıf içi çalışmalar, Türkçe eğitimi, Öğretmen görüşleri, Differentiated instruction, In-class works, Turkish education, Teacher opinions
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 2024 yılında yürürlüğe giren Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde ortaokul 5. ve 6. sınıf Türkçe derslerinde farklılaştırılmış öğretim uygulamalarının mevcut durumunu öğretmen görüşleri ve sınıf içi gözlemler yoluyla derinlemesine incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni benimsenmiştir. Çalışma grubunu Denizli ilindeki dokuz devlet ortaokulunda görev yapan 20 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve bu öğretmenlerden 10'u ile yürütülen toplam 20 saatlik sınıf içi gözlemlerle toplanmıştır. Görüşme verileri tematik içerik analizi, gözlem verileri betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Bulgulara göre içeriğin, sürecin, ürünün, öğrenme ortamının ve değerlendirmenin farklılaştırılmasından oluşan beş temel boyutta uygulamalar orta düzeyde kalmıştır. Öğretmen rolleri de orta düzeyde gözlenmiştir. Rehberlik ve kolaylaştırıcılık öne çıkmakla birlikte bu roller, önceden tasarlanmış bir yapıdan çok ders anındaki uyarlamalarla biçimlenmiştir. Öğrenci katılımı yüksek düzeye ulaşan tek boyut olmuş ancak bu katılım büyük ölçüde soru-cevap döngüsüyle sınırlı kalmıştır. Öğretmenlerin farklılaştırmayı kavramsal olarak benimsemelerine karşın sınıf içinde dizgeli bir öğretim tasarımından çok anlık uyarlamalara ve sezgisel destekleme davranışlarına yöneldikleri belirlenmiştir. Destekleme ve zenginleştirme temelli uygulamaların her ikisi de programın beklediği düzeyin altında kalmıştır. Bununla birlikte, destekleme zenginleştirmeye göre daha yüksek bir ortalamaya ulaşmış, zenginleştirme ise sınırlı ve sürekliliği olmayan bir görünüm sergilemiştir. Böylece öğretmenlerin dile getirdiği eğitim anlayışı ile gözlemlenen sınıf içi uygulamalar arasında belirgin ve dizgeli bir ayrışma saptanmıştır. Kalabalık sınıf mevcudu bütün öğretmenlerin paylaştığı ortak güçlüktür. Bunu program yoğunluğu, ders kitabının soyutluğu ve yönergelerin anlaşılmazlığı izlemiştir. Bu güçlüklerin önemli bölümü, tek tek öğretmenlerin çabasıyla aşılamayacak ölçüde yapısaldır. Araştırma, öğretmenlere yönelik uygulamalı ve sürekli hizmet içi eğitimlerin yaygınlaştırılmasını, Türkçe dersinin temel becerilerine yönelik tanılayıcı değerlendirmenin güçlendirilmesini, Millî Eğitim Bakanlığının yayımladığı farklılaştırma etkinlikleri kılavuzlarının ders kitaplarıyla bütünleştirilerek zümre temelli atölyelerle işlevsel hâle getirilmesini ve sınıf mevcutlarının azaltılmasını önermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the current state of differentiated instruction practices in 5th- and 6th-grade middle school Turkish language lessons through teachers' views and classroom observations within the framework of the Türkiye Century Education Model introduced in 2024. A qualitative case study design was adopted. The study group consisted of 20 Turkish language teachers working in nine state middle schools in Denizli. Data were collected through semi-structured interviews and a total of 20 hours of classroom observations conducted with 10 of these teachers. Interview data were analysed using thematic content analysis, while observation data were analysed descriptively. The findings showed that practices remained at a moderate level across the five dimensions of differentiated instruction: content, process, product, learning environment, and assessment. Teacher roles were also at a moderate level; although guidance and facilitation were evident, they were generally based on in-the-moment adaptations rather than systematic planning. Student participation reached a high level but was largely limited to question-and-answer activities. Although teachers expressed positive views toward differentiated instruction, classroom practices relied mainly on intuitive support and spontaneous adaptations rather than systematic instructional design. Both support- and enrichment-based practices remained below programme expectations, with support occurring more frequently than enrichment. A clear gap was identified between teachers' stated educational understanding and their observed classroom practices. The most common challenges were crowded classrooms, followed by curriculum intensity, the abstract nature of textbooks, and unclear instructional guidelines. Many of these challenges were structural and could not be addressed through individual teacher effort alone. The study recommends expanding practice-oriented in-service training, strengthening diagnostic assessment of Turkish language skills, integrating the Ministry of National Education's differentiation activity guides with textbooks through subject-based workshops, and reducing class sizes.
Benzer Tezler
- Üstün zekalı öğrenciler için yeni bir farklılaştırma yaklaşımının geliştirilmesi ve matematik öğretiminde uygulanması
Developing a new differentiation approach for gifted students and applied in mathematics education
ESRA ALTINTAŞ
Doktora
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET Ş.ÖZDEMİR
- Harmanlanmış eğitim aracılığı ile cebir öğretimine yönelik özdüzenlemeli öğrenme ortamı: Bir öğretim mühendisliği tasarımı
A self-regulated learning environment for teaching algebra through blended education: A teaching engineering design
ÜMMÜNUR AKBEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBayburt ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MESUT ÖZTÜRK
DOÇ. DR. MUSTAFA ALBAYRAK
- Sosyal bilgiler öğretiminde üstün yetenekli çocuklar için zenginleştirilmiş program önerisi
An enriched program proposal in teaching social studies for gifted children
HÜSEYİN ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiSosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHİN ORUÇ
- Üstün yetenekli öğrencilere verilen fen eğitimine yönelik fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri
Opinions of science teachers towards science education given to gifted students
TUĞBA DAĞLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYİT AHMET KIRAY
- Özel yetenekli öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde farklılaştırılmış öğretim etkinliklerine yönelik görüşleri
Opinions of gifted students on differentiated instructional activities in social studies course
ADEM UZUN
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALİ ÇAKMAK