Gregoryen ilahilerindeki modal antifonların analizinde ezgi çekirdekleri yaklaşımının uygulanması
Application of melodic nucleus approach to the analysis for the modal antiphons of Gregorian chant
- Tez No: 1021954
- Danışmanlar: PROF. DR. CENK GÜRAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Müzikleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gregoryen şarkı (Gregorian chant), Batı kilise müziğinin temel taşını oluşturan tek sesli litürjik müzik repertuvarıdır. Bu repertuvarın en kalabalık türü olan antifon, mezmur ve ilahilere eşlik ederek litürjik bağlamı çerçeveler ve metnin modal karakterini önceden duyurur. Gregoryen ilahilerinde modal kimlik çoğunlukla statik bir perde envanteri üzerinden tanımlanmıştır. Ancak bu yaklaşım, melodik hareketin dinamiklerini ve perde hiyerarşisini yeterince yansıtamamaktadır. Bu çalışmada, Türk müziği kuramı içinde Bayraktarkatal ve Güray (2023) tarafından geliştirilen ezgi çekirdekleri modeli Gregoryen şarkı repertuvarının alt türü olan antifonlara uyarlanmıştır. Model, bir modun kimliğini perde envanteri yerine gerilimçözülüm ilişkisine dayanan en küçük bölünmez melodik birimler aracılığıyla tanımlayarak modal kimliği dinamik bir melodik süreç olarak kavramsallaştırmaktadır. Araştırmanın inceleme kümesi, Liber Usualis'in 1924 tarihli modern notasyon edisyonunda yer alan Mod 1 antifonlarından oluşmaktadır. Çalışma sonucunda 4 temel ezgi çekirdeği saptanmış ve bu çekirdeklerin özellikleri antifonlar üzerinde gösterilmiştir. Bu çalışma, ezgi çekirdekleri yönteminin geleneksel dizi temelli yaklaşımları tamamlayan ve onların ötesine geçen bir çözümleme perspektifi sunduğunu göstermektedir; Türk müziği kuramının Ortaçağ Batı repertuvarına uygulanması ise karşılaştırmalı müzikoloji alanına özgün bir katkı niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Gregorian chant is the monophonic liturgical music repertoire that forms the cornerstone of Western church music. The antiphon, the most numerous genre of this repertoire, frames the liturgical context by accompanying psalms and hymns, and anticipates the modal character of the text. In Gregorian chant, modal identity has most often been defined through a static pitch inventory. However, this approach fails to adequately reflect the dynamics of melodic motion and pitch hierarchy. In this study, the melodic nuclei (ezgi çekirdekleri) model developed by Bayraktarkatal and Güray (2023) within Turkish music theory has been adapted to antiphons, a subgenre of the Gregorian chant repertoire. The model conceptualizes modal identity as a dynamic melodic process by defining the identity of a mode through the smallest indivisible melodic units based on tension-resolution relationships, rather than through a pitch inventory. The study corpus consists of Mode 1 antiphons found in the 1924 modern notation edition of the Liber Usualis. As a result of the study, 4 basic melodic nuclei were identified and the characteristics of these nuclei were demonstrated on the antiphons. This study demonstrates that the melodic nuclei method offers a complementary analytical perspective that goes beyond traditional scale-based approaches; the application of Turkish music theory to the medieval Western repertoire, meanwhile, carries the nature of an original contribution to the field of comparative musicology.
Benzer Tezler
- Aliya İzzetbegoviç'te din ve sanat
Religion and art in Aliya İzzetbegoviç
BİRKAN YAĞIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RUHATTİN YAZOĞLU
- Katolik kilisesinde kutsal müzik anlayışı ve Türkiye'deki uygulanışı
Sacred music in Catholic church and its practice in Turkey
MUSA OSMAN KARATOSUN
Doktora
Türkçe
2018
MüzikÇukurova ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KADİR ALBAYRAK
- İzmir Katolik kiliselerinde kullanılan“Gregoryen ezgilerin”inançsal kimlik perspektifinden analizi
An analysis of the“Gregorian Chants”used in İzmir Catholic churches from the perspective of religious identity
EDA TOKMAK
- Töre bitiki grameri
Töre bi̇ti̇ki̇ grammar
HAKAN KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ARGUNŞAH
- Kayseri ili Develi ilçesi'nin Bahçebaşı mahallesi'ndeki Kaya kilisesi
The Rock cut church in Bahçebaşı neighbourhood in Develi, Kayseri
NESLİHAN BABACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Sanat TarihiErciyes ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLAY ÇORAĞAN KARAKAYA