İbn Hacer'in (öl. 852/1449) el-İsâbe fî Temyîzi's-Sahâbe adlı eserinde yer alan Mûsâ b. Ukbe'ye (ö. 141/758) ait rivayetlerin tespit ve tahlili
The identification and analysis of the narrations attributed to Musa b. Ukba (d. 141/758) found in Ibn Hajar's (d. 852/1449) work al-Isabah fi Tamyiz al-Sahabah
- Tez No: 1022929
- Danışmanlar: PROF. DR. LEVENT ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, Din, History, Religion
- Anahtar Kelimeler: Megazi, Musa bin Ukbe, İbn Hacer el-Askalani, İslam tarihi, Megazi, Musa bin Ukbe, İbn Hacer el-Askalani, Islamic history
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İbn Hacer el-Askalânî (ö. 852/1449) hadis, fıkıh, İslâm tarihi alanlarında güvenilir bir başvuru kaynağı olarak kabul edilmiştir. İbn Hacer'in yaşadığı 15. yüzyılda siyer alanının öncülerinden kabul edilen Musa b. Ukbe'nin (ö. 141/758) rivayetleri yaygın bir şekilde nakledilmekteydi. Bilindiği üzere İbn Hacer, Musa b. Ukbe'ye ait iki ayrı nüshaya sahip bulunmaktaydı. Dolayısıyla İbn Hacer eserlerinde sunduğu bilgilerin bir kısmını İsmail b. İbrahim b. Ukbe ve Muhammed b. Füleyh'ten aktarılan bu iki ayrı nüshayı kullanarak elde etmiştir. Bu araştırmada bahsedilen nüshalar arasında bilgi farklılığı olup olmadığı ve İbn Hacer'in bu nüshalardaki rivayetleri nasıl naklettiği hakkında bilgi edinmek amaçlanmıştır. Bunun için İbn Hacer'in alfabetik olarak düzenlenmiş sahâbe biyografisi türündeki el-İsâbe fî temyîzi's-sahâbe adlı eseri incelenmiştir. Onun bu kitabı kaleme almasındaki amacı kimlerin sahâbî olduğunu ortaya koymaktır. Eserde Musa b. Ukbe'ye ait olduğu zikredilen rivayetler incelenmiştir. Araştırmada kendisinden önceki neşirleri ve yeni yazma nüshaları içeren bir baskı olması sebebiyle elİsâbe'nin Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî tarafından yapılan neşri tercih edilmiştir. Verilerin toplanması sürecinde İbn Hacer'e ait bu eser okunmuş̧ ardından elde edilen bilgiler fişlenmiştir. İbn Hacer'in eserinde yer alan nakillerle Musa b. Ukbe'ye ait el-Megâzî adlı eserin günümüzde Muhammed Bâkşîş ve Muhammed Taberânî tarafından hazırlanmış neşirlerde bulunan rivayetler karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sırasında İbn Hacer'in nakil alma yöntemi ve rivayetleri açıklığa kavuşturma sebebiyle çeşitli İslâm Tarihi kaynaklarındaki Musa b. Ukbe'ye ait rivayetlere de başvurulmuştur. Çalışma sonucunda İbn Hacer'in Musa b. Ukbe'den naklettiği rivayetlerle Musa b. Ukbe kaynaklı diğer rivayetler arasındaki tutarlılık ve farklılıklara ulaşılmıştır. Bu farklılığın, rivayetlerin nakil sürecinde tahrifata uğramış olmasından kaynaklandığı da değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
Ibn Hajar al-Asqalânî (d. 852/1449) has been recognized as a reliable reference authority in the fields of hadith, fiqh, and Islamic history. In the fifteenth century, during Ibn Hajar's lifetime, the reports of Musa b. Uqba (d. 141/758), regarded as one of the pioneers in the field of sîra, were widely transmitted. It is known that Ibn Hajar possessed two distinct copies of Musa b. Uqba's work. Consequently, part of the information presented in Ibn Hajar's writings was derived from these two manuscripts, transmitted through Ismail b. Ibrahim b. Uqba and Muhammad b. Fulayh. This study aims to investigate whether there are discrepancies between the aforementioned manuscripts and to examine the manner in which Ibn Hajar transmitted their content. For this purpose, his work alIsâba fî Tamyîz al-Sahâba, an alphabetically arranged biographical dictionary of the Companions, has been analyzed. His purpose in writing this book is to reveal who the companions were. Within al-Isâba, the reports attributed to Musa b. Uqba have been examined. In conducting the research, the edition of al-Isâba prepared by Abdallâh b. Abdal-Muhsin al-Turkî was preferred, as it incorporates both earlier publications and newly available manuscript copies. During the data collection process, Ibn Hajar's work was carefully read, and the relevant information was systematically recorded. The reports cited in Ibn Hajar's work were then compared with those found in the modern editions of Musa b. Uqba's al-Maghâzî, prepared by Muhammad Bâkshîsh and Muhammad Tabarânî. In the course of comparison, additional Islamic historical sources containing reports attributed to Musa b. Uqba were also consulted, in order to clarify Ibn Hajar's method of transmission and his reasons for explicating certain narrations. The study ultimately reveals both consistencies and divergences between the reports transmitted by Ibn Hajar from Musa b. Uqba and those preserved in other sources. One possible explanation for these divergences is that distortions may have occurred during the process of transmission.
Benzer Tezler
- İbn Hacer'in (ö. 852/1449) el-İsâbe fî Temyîzi's-Sahâbe adlı eserinde yer alan Muhammed b. İshak'a (ö.151/768) ait Meğâzî ile ilgili rivayetlerin tespit ve tahlili
Related to Maghazi belonging to Muhammad b. Ishaq (d. 151/768) in Ibn Hajar's (d. 852/1449) work named“al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba”
KEVSER GÖKOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinSakarya Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT ÖZTÜRK
- Dârektunî'nin el-İlzâmât ve't-Tetebbu'unda Buhârî ve Müslim'in şartlarına göre tashîh yöntemi
Correction method according to the conditions of Bukhari and Muslim in Daraqutni's al-Ilzamat wa'l-Tatabu'
FAİSAL AHMAD
Doktora
Türkçe
2024
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTOPRAK
- Belâgat açısından İbn Hacer el-Askalânî'nin Fethu'l-Bârî Bi-Şerhi Sahîhi'l-Buhârî adlı eseri
The work of Ibn Hajar al-Asqalani's Fath al-Bari in terms of thetoric
NAFİZ BAYRAKCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN KAZAN
- İbn Hacer'in Fethu'l-Bâri adlı eserinde kıraat olgusu
The phenomenon of Qiraat in Ibn Hajar's work Fethu'l-Bâri
MESUT ŞEN
Doktora
Türkçe
2023
DinBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REMZİ KAYA
- İbn Hacer el-Askalânî'nin fıkıh usûlü anlayışı -Fethu'l-Bârî özelinde-
Ibn Hajar al-'Asqalani's understanding of usul al-fiqh: An analysis of Fath al-Bari
CEMİLE YAVUZ
Doktora
Türkçe
2026
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUNUS ARAZ