Understanding museum narratives through visitors' experience and learning: A comparative study of the Ephesus Archaeological Museum and the Ephesus Experience Museum
Müze anlatılarını ziyaretçi deneyimi ve öğrenme süreçleri üzerinden anlamak: Efes Arkeoloji Müzesi ve Efes Deneyim Müzesi üzerine karşılaştırmalı bir çalışma
- Tez No: 1022044
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜLKÜ İNCEKÖSE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzecilik, Mimarlık, Museology, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Müzeler, nesne merkezli kurumlardan öğrenme ve deneyimin iç içe geçtiği dinamik kültürel mekânlara evrilmiştir. Dijital ve etkileşimli teknolojiler, bu dönüşümü hızlandırmış ve ziyaretçilerin pasif gözlemcilerden deneyimleri aracılığıyla anlam üreten aktif katılımcılara dönüşmesini sağlamıştır. Çağdaş müze çalışmalarında, anlatı kavramı, müze içeriğinin sunumuyla ziyaretçinin deneyimi arasındaki bağı kuran temel bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, çalışma müze anlatısını, hem küratöryel uygulamalar, sergileme stratejileri ve mekânsal düzenlemelerle şekillenen çok katmanlı bir yapı olarak, hem de ziyaretçinin yorumu ve etkileşimiyle anlam kazanan diyalojik bir süreç olarak ele almaktadır. Buna göre tez çalışması, müze anlatılarının nasıl kurulduğunu ve ziyaretçiler tarafından nasıl deneyimlendiğini anlamayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda müze anlatısını bilgi, içerik ve mekân olmak üzere birbirleriyle etkileşimli üç boyut üzerinden inceleyen kavramsal bir çerçeve önerilmektedir. Çalışma, ziyaretçi deneyimlerini mekânsal deneyim, duyu–duygusal katılım ve öğrenme boyutları üzerinden incelemek amacıyla, müzelerde öğrenme ve ziyaretçi çalışmaları literatüründen yola çıkarak bir anket geliştirmiştir. Bu ilişkiyi incelemek amacıyla, Efes Antik Kenti'nin kültürel mirasını geleneksel ve dijital anlatım stratejileriyle sunan Efes Arkeoloji Müzesi ve Efes Deneyim Müzesi araştırma kapsamında ele alınmıştır. Araştırma, söz konusu iki müze üzerinden gerçekleştirilen karşılaştırmalı bir vaka çalışması olarak tasarlanmış ve bu kapsamda ziyaretçilerin deneyimlerini incelemek amacıyla karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Elde edilen bulgular, müze anlatılarının hem kurum tarafından oluşturulan bir yapı hem de ziyaretçilerin aktif olarak deneyimlediği etkileşimli bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda farklı sergileme stratejilerinin ziyaretçilerin katılım ve öğrenme deneyimlerini çeşitli boyutlarda etkinleştirdiği görülmektedir.
Özet (Çeviri)
Museums have undergone a profound transformation from object-centered institutions into dynamic cultural environments where learning and experience intersect. Advances in digital and interactive technologies have further accelerated this shift and expanded the role of visitors from passive observers to active meaning-makers whose experiences shape how cultural knowledge is understood and internalized. In contemporary museum studies, narrative has emerged as a key concept that bridges curatorial intention with visitor experience. In this context, this study approaches museum narrative both as a multilayered structure shaped by curatorial practices, exhibition strategies, and spatial organization, and as a dialogic process that acquires meaning through visitor perception, interpretation, and engagement within the museum environment. Accordingly, the thesis aims to understand how museum narratives are constructed and how they are experienced by visitors. To address this aim, the study proposes a conceptual framework that explores museum narrative through three interrelated dimensions: knowledge, content, and space. Based on this framework, this study develops a survey instrument derived from museum learning and visitor studies literature to examine experiential dimensions in terms of learning, sensory–emotional engagement, and spatial experience. To explore this relationship, the research adopts a mixed-methods comparative case study of the Ephesus Archaeological Museum and the Ephesus Experience Museum, which present the cultural heritage of the Ancient City of Ephesus through traditional and digital narrative strategies. The study demonstrates that museum narratives function as both institutional constructions and interactive experiences, with different exhibition strategies activating different dimensions of visitor engagement and learning.
Benzer Tezler
- Anadolu Medeniyetler Müzesi'ndeki Frig eserlerinin hareketli kitap illüstrasyonları ile tanıtımı
Introduction of Phrygian artifacts in the Museum of Anatolian Civilizations through animated book illustrations
BÜŞRA SEÇİLMİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEÇİL KARTOPU
- Interdisciplinary research on picturebooks and comics for museums and cultural heritage sites
Müzeler ve kültürel miras alanlarına yönelik resimli kitaplar ve çizgi romanlar üzerine disiplinlerarası araştırma
BETÜL GAYE DİNÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Güzel SanatlarKoç ÜniversitesiTasarım Teknoloji ve Toplum Bilim Dalı
DOÇ. DR. ILGIM VERYERİ ALACA
- Ampirik bir çalışma ile hikâye anlatan mekân olarak müze deneyimini okumak: Şahinbey Milli Mücadelesi Müzesi
Museum as a story-telling place with an empirical study reading his experience: Şahinbey National Struggle Museum
KADİR TANCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İletişim BilimleriGaziantep Üniversitesiİletişim ve Toplumsal Dönüşüm Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA EMRE KÖKSALAN
- Mecra-mekân olarak arkeoloji müzesi: Geçmişin temsilinde görme aygıtı metaforu, 'Arkeoskop'
Archaeological museum as medium-space: The optical device metaphor in representing the past, 'Archaeoscope'
BERİL SEZEN SARHAN
- Kültürel mirasın dijital temsili: Dara antik kenti agorasında artırılmış gerçeklik deneyimi
Digital representation of cultural heritage: An augmented reality experience in the agora of dara ancient city
BERYAR ZÜBEYDE BALABAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEMAN FİGEN GÜL