Kentleşme baskısı altındaki antik kentlerin sürdürülebilir bütüncül koruma yaklaşımı çerçevesinden değerlendirilmesi: Heraklia/Perinthos antik kenti örneği
Evaluation of ancient cities under urbanization pressure from the framework of a sustainable holistic conservation approach: the example of the ancient city of Heraklia/Perinthos
- Tez No: 1022099
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİYE CEREN ONUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz koruma anlayışında sıklıkla vurgulanan ''bütüncül koruma'' yaklaşımı, kültürel mirasın yalnızca fiziksel kalıntılar üzerinden değil; doğal çevre, tarihsel katmanlar, toplumsal yapı, ekonomik süreçler ve mekânsal süreklilikle birlikte ele alınmasını gerektiren temel bir koruma yaklaşımıdır. Artan nüfus, plansız kentleşme, kıyı alanlarında yoğun yapılaşma, ikincil konut baskısı ve ekonomik gelişme odaklı mekânsal dönüşümler, özellikle güncel kent dokusu içerisinde varlığını sürdüren antik kentler üzerinde önemli tehditler oluşturmaktadır. Bu nedenle tarihî ve arkeolojik alanların sürdürülebilir biçimde korunabilmesi için koruma-kullanma dengesi, çok katmanlılık, doğal ve yapılı çevre bütünlüğü, toplumsal katılım, ekonomik sürdürülebilirlik, algı-sunum-yorumlama ve uyarlanabilirlik kriterlerinin birlikte değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışma, Marmara Ereğlisi sınırları içinde yer alan Herakleia/Perinthos Antik Kenti'ni, kentleşme baskısı altında sürdürülebilir bütünleşik koruma yaklaşımı çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada öncelikle kent, kentsel kimlik, kentleşme baskısı, kültürel miras, sürdürülebilirlik ve bütünleşik koruma kavramları kuramsal çerçevede ele alınmıştır. Ardından Pompei, Efes, Dubrovnik, Matera ve Rodos Eski Kenti gibi uluslararası örnekler üzerinden bütünleşik koruma yaklaşımları incelenmiş; bu örneklerden elde edilen kriterler Herakleia/Perinthos Antik Kenti'nin mevcut durumunu değerlendirmede kullanılmıştır. Çalışma kapsamında Herakleia/Perinthos'un çok katmanlı tarihsel yapısı, kıyı ve liman ilişkisi, arkeolojik odakları, güncel kent dokusu ile kurduğu bağ, yapılaşma baskısı, toplumsal katılım düzeyi, ekonomik potansiyeli, sunum-yorumlama eksiklikleri ve uyarlanabilir kullanım olanakları analiz edilmiştir. Değerlendirme sonucunda, alanın güçlü tarihsel ve mekânsal potansiyeller taşımasına rağmen arkeolojik kalıntıların parçalı biçimde algılandığı, doğal ve yapılı çevre bütünlüğünün zayıfladığı, yerel katılım ve kültürel miras farkındalığının yeterince gelişmediği, ekonomik ve turistik potansiyelin bütüncül koruma stratejileriyle desteklenmediği görülmüştür. Bu doğrultuda Herakleia/Perinthos Antik Kenti'nin sürdürülebilir biçimde korunabilmesi için alan yönetimi, yönlendirme ve yorumlama sistemleri, kamusal farkındalık, kültür rotaları, kıyı peyzajı bütünlüğü ve uyarlanabilir kullanım stratejileriyle desteklenen bütünleşik bir koruma yaklaşımının geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The holistic conservation approach, frequently emphasized in contemporary conservation discourse, is a fundamental conservation perspective that requires cultural heritage to be evaluated not only through physical remains, but also together with the natural environment, historical layers, social structure, economic processes and spatial continuity. Increasing population, unplanned urbanization, intensive construction along coastal areas, secondary housing pressure and development-oriented spatial transformations create significant threats, particularly for ancient cities that continue to exist within contemporary urban fabrics. Therefore, in order to ensure the sustainable conservation of historical and archaeological sites, it is important to evaluate the criteria of conservation-use balance, multi-layeredness, integrity of natural and built environments, social participation, economic sustainability, perception-presentation-interpretation and adaptability together. This study aims to evaluate the Ancient City of Herakleia/Perinthos, located within the boundaries of Marmara Ereğlisi, within the framework of a sustainable integrated conservation approach under urbanization pressure. In the study, the concepts of city, urban identity, urbanization pressure, cultural heritage, sustainability and integrated conservation are first discussed within a theoretical framework. Then, integrated conservation approaches are examined through international examples such as Pompeii, Ephesus, Dubrovnik, Matera and Rhodes ancient cities; the criteria derived from these examples are used to evaluate the current condition of the Ancient City of Herakleia/Perinthos. Within the scope of the study, the multi-layered historical structure of Herakleia/Perinthos, its coastal and harbour relationships, archaeological focal points, connection with the current urban fabric, construction pressure, level of social participation, economic potential, deficiencies in presentation and interpretation, and possibilities for adaptive use are analysed. As a result of the evaluation, it is observed that although the site has strong historical and spatial potentials, the archaeological remains are perceived in a fragmented manner, the integrity of the natural and built environments has weakened, local participation and cultural heritage awareness have not sufficiently developed, and the economic and touristic potential is not supported by integrated conservation strategies. Accordingly, it is concluded that the sustainable conservation of the Ancient City of Herakleia/Perinthos requires the development of an integrated conservation approach supported by site management, guidance and interpretation systems, public awareness, cultural routes, coastal landscape integrity and adaptive use strategies.
Benzer Tezler
- Smart city concept and urban planning: Geographical analysis of the smart city index and implications for Turkish context
Akıllı kent kavramı ve kent planlama: Akıllı kent indeksinin coğrafi çözümlemesi ve Türkiye bağlamına ilişkin çıkarsamalar
KABEER SALEH TIJJANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YASEMİN SARIKAYA LEVENT
- Kentsel dönüşüm: 6306 sayılı Kanun kapsamında İstanbul'dan örnekler
Urban transformation: Some implementations from İstanbul under law no: 6306
MAKBULE KAYMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Aydın ÜniversitesiMahalli İdareler ve Yerinden Yönetim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FETHİ GÜRÜN
- Türkiye'de mülkiyet ve mülkiyet yönetiminin değerlendirilmesi
Evaluation of property and property management in Türkiye
MEHMET İŞİLER
Doktora
Türkçe
2024
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YANALAK
- Biogas recovery during anaerobic treatment of lignocellulose-rich pollutants with high sulphate content: an investigation via innovative applications
Yüksek sülfat içerikli lignoselüloz bakımından zengin kirleticilerin havasız arıtımı sırasında biyogaz geri kazanımı: yenilikçi uygulamalarla bir araştırma
EDA YARSUR
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM GÖMEÇ
- Kentleşme sürecinin su havzalarındaki yerleşmelere etkisi: Samandıra örneği
The influence of the urbanization process on water basin: The case of“Samandıra example”
HANDAN SEVER
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLDEN ERKUT