Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda mahremiyet becerileri kapsamında uygun olmayan dokunuşların öğretiminde rol oynama ile desteklenmiş dijital sosyal öykü yönteminin etkililiği
The effectiveness of digital social story method supported by role playing in teaching inappropriate touches within the scope of privacy skills in children with autism spectrum disorder
- Tez No: 1022139
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE ÜNLÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı rol oynama ile desteklenen dijital sosyal öykü yönteminin, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara mahremiyet becerileri kapsamında uygun olmayan dokunuşlardan korunma becerisi kazandırmadaki etkisini incelemek ve edinilen beceriyi izleme ve genelleme açısından değerlendirmektir. Ayrıca, araştırmaya katılan çocukların annelerinin ve öğretmenlerinin araştırma hakkındaki görüşlerine dayalı olarak araştırmanın sosyal geçerliğinin belirlenmesi de amaçlanmıştır. Araştırma otizm spektrum bozukluğu tanısı olan 12-14 yaş aralığında ikisi erkek biri kız olmak üzere toplam üç katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmada tek denekli araştırma modellerinden, katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Uygun olmayan dokunuşlardan korunma becerisi kapsamında öğretimi yapılacak olan uygun olmayan dokunuş türleri dudaktan öpme girişimi, göğse dokunma girişimi, bacak arasına dokunma girişimi ve popoya dokunma girişimi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın etkililik bulguları, rol oynama ile desteklenen dijital sosyal öykü yönteminin uygun olmayan dokunuşlardan korunma becerisinin öğretiminde etkili olduğunu göstermektedir. Araştırmaya katılan üç katılımcının tamamı bu becerileri ölçütü karşılar düzeyde edinmiş ve kurulan tuzaklarda bu beceri basamaklarını eksiksiz şekilde uygulayabilmişlerdir. Tüm katılımcılar uygun olmayan dokunuş teşebbüslerine karşı“Hayır”demeyi, bulundukları ortamdan uzaklaşmayı ve bu durumu güvenilir birine rapor etmeyi öğrenmişlerdir. Ayrıca tüm katılımcıların öğretim oturumları sona erdikten 2, 4 ve 8 hafta sonra hedef becerileri korudukları ve edindikleri uygun olmayan dokunuşlardan kaçınma becerisini farklı ortam ve kişilere genelledikleri görülmüştür. Araştırmanın sosyal geçerlik bulguları katılımcıların velilerinin ve öğretmenlerinin araştırmaya ilişkin olumlu görüşler ifade ettiklerini göstermiştir. Katılımcıların velileri ve öğretmenleri, çalışmanın amacının çocukların güvenliği için hayati önem taşıdığını vurgulamış, kullanılan yöntemin etkili olduğunu bildirmiş ve çocuklarının bu sürece katılmasından dolayı mutlu olduklarını belirtmişlerdir. Sosyal geçerlik bulguları analiz edildiğinde araştırma sonuçları; velilerin ve öğretmenlerin otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara mahremiyet becerileri kapsamında öğretilen uygun olmayan dokunuşlardan korunma becerisine, öğretimde kullanılan dijital sosyal öykü yöntemine ve araştırmanın sonuçlarına ilişkin görüşlerinin olumlu olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the effectiveness of a digital social storytelling method supported by role-playing in helping children with autism spectrum disorder develop the ability to protect themselves from inappropriate touch as part of their privacy skills, and to evaluate the acquired skill in terms of tracking and generalization. Additionally, the study aims to determine its social validity based on the perspectives of the children's mothers and teachers regarding the research. The study was conducted with a total of three participants—two boys and one girl—aged 12–14 who had been diagnosed with autism spectrum disorder. A multiple-scan design with an inter-participant scan phase, one of the single-subject research models, was used in the study. The types of inappropriate touch to be addressed as part of the skill to protect against inappropriate touch were identified as attempts to kiss on the lips, attempts to touch the chest, attempts to touch between the legs, and attempts to touch the buttocks. The study's effectiveness findings indicate that the digital social story method, supported by role-playing, is effective in teaching the skill to protect against inappropriate touch. All three participants in the study acquired these skills to a level that met the criteria and were able to fully apply these skill steps in the simulated scenarios. All participants learned to say“No”to inappropriate touch attempts, to remove themselves from the situation, and to report the incident to a trusted adult. Furthermore, it was observed that all participants retained the target skills 2, 4, and 8 weeks after the training sessions ended and generalized the acquired skill of avoiding inappropriate touching to different settings and individuals. The study's social validity findings showed that the participants' parents and teachers expressed positive views regarding the study. The participants' parents and teachers emphasized that the study's objective was of vital importance for the children's safety, reported that the method used was effective, and stated that they were happy their children had participated in this process. An analysis of the social validity findings reveals that the research results indicate parents and teachers held positive views regarding the skill of protecting children with autism spectrum disorder from inappropriate touch—taught as part of privacy skills—the digital social story method used in instruction, and the study's findings.
Benzer Tezler
- Özel gereksinimli bireylere cinsel eğitim verilmesin ilişkin ebeveynlerin görüş ve önerileri
Opinions and suggestions of parents on parents on providing sexual education to individuals with disabilities
METEHAN ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİzmir Demokrasi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE ÜNLÜ
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların cinsel eğitimine ilişkin annelerinin görüş ve deneyimleri
Examine mother's opinions and experiences on sexual education of chi̇ldren wi̇th autism spectrum disorder
BİRDAL ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN AKMAN
- 11-18 yaş aralığındaki otizm spektrum bozukluğu bulunan çocuklar ile zihinsel yetersizliği olan çocukların cinsel gelişim özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of sexual development characteristics of 11-18 years old children with autism spectrum disorder and children with intellectual disabilities
BURAK EMRE KADAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE ELAGÖZ YÜKSEL
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda moho modeline göre duyu algı bütünleme tedavisinin incelenmesi
Investigating sensory integration treatment in asd children in moho model
BABAK KASHEFIMEHR
Doktora
Türkçe
2014
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda pediatrik bipolar bozukluk komorbiditesinin klinik özellikleri
Clinical features of pediatric bipolar disorder comorbidity in children diagnosed with autism spectrum disorders
DİCLE SAPMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
PsikiyatriOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEHER AKBAŞ