Arap şiirinde babalık duyguları
Paternal feelings in Arabic poetry
- Tez No: 1022204
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMOUD MOHAMAD NAASSAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Cahiliye Dönemi'nden modern edebiyata kadar uzanan uzun süreçte Arap şiirinin tasvir ettiği şekliyle, babalık duygularının temelinde yatan duygusal ve insani boyutları incelemektedir. Tez, Arap bilincinde babalığın sadece sosyal bir rol veya biyolojik bir bağ olmadığı, aksine gurur, koruma ve insani şefkat değerlerinin kesiştiği, titiz bir okumayı hak eden edebi bir fenomen oluşturan zengin bir duygu alanı olduğu varsayımından yola çıkmaktadır. Çalışmada tematik-analitik yöntem benimsenmiştir; araştırmacı, baba ile çocukları arasındaki ilişkiyi somutlaştıran şiirsel metinleri tespit edip analiz etmiş, siyasi, sosyal ve dini koşulların değişmesiyle bu duygularda meydana gelen dönüşümlerin izini sürmüştür. Çalışmanın eksenleri; yeni doğan bebeğin sevincini, çocuklarla oynama sanatlarını, gurbet ve hasretin acılığını kapsayacak şekilde dağılmış ve nihayetinde çocukların mersiyelerinde (ağıtlarında) ve hayırsız evlatlıktan (asi çocuklardan) yakınmada somutlaşan en derin acı tablolarına kadar ulaşmıştır. Araştırma önemli sonuçlar ortaya koymuştur: Cahiliye Dönemi'nde, fütüvvet (şövalyelik) ve sertlik değerlerinin yaygın olmasına rağmen, özellikle kız çocuklarına karşı babalık şefkatiyle dolup taşan metinler ortaya çıkmış ve böylece kadim Arabın katılığına dair basmakalıp inanış yıkılmıştır. İslam'ın doğuşuyla birlikte bu duygular, sabır ve ihtisap (mükafatını Allah'tan bekleme) değerleriyle sadeleşmiş; Emevi ve Abbasi dönemlerindeki babalık vasiyetleri, şairlerin üstün bir dilsel ustalıkla şekillendirdiği bütüncül bir eğitim ve ahlak metoduna dönüşmüştür. Tez ayrıca, kayıp edebiyatı üzerinde de durmuş; çocuklara yakılan ağıtların, sadece ölenin meziyetlerini sıralamaktan çıkıp, babanın ölümün heybeti karşısındaki yıkılışını tasvir eden hüzünlü ve öznel bir iç döküşe nasıl dönüştüğünü, İbnü'r-Rûmî ve diğerlerinin mersiyelerinde açıkça görüldüğü üzere ortaya koymuştur. Buna karşılık çalışma, ilişkinin karanlık yüzü olan evlat hayırsızlığına da ışık tutmuş; şairlerin yaşadıkları acı ve sitemleri, hayal kırıklığı ve insani yıkılışla dolup taşan etkileyici şiirlerde nasıl işlediklerini gözler önüne sermiştir. Tez sonuç olarak, babalığın Arap şiirinde temel bir unsur ve parıltısı hiç sönmeyen duygusal bir itic güç olarak kaldığını, bunun da çağlar boyunca Arap kimliğindeki asil insani değerlerin köklü yapısını yansıttığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the emotional and human dimensions inherent in the feelings of fatherhood as depicted in Arabic poetry throughout its long trajectory, extending from the Pre-Islamic era to modern literature. The thesis posits that fatherhood in the Arab psyche was not merely a social role or a biological bond, but rather a rich emotional space where values of pride, protection, and human tenderness intersected to form a literary phenomenon worthy of close reading. The study adopts a thematic-analytical approach; the researcher tracked and analyzed poetic texts that embodied the relationship between a father and his children, tracing the transformations that occurred within these emotions due to changing political, social, and religious conditions. The study's axes are distributed to encompass the features of joy upon the birth of a child, the arts of playing with children, the bitterness of alienation and nostalgia, leading to the deepest forms of pain represented in the eulogizing (rhapsody/elegy) of children and complaints of filial impiety. The study revealed fundamental results: in the Pre-Islamic era, despite the prevalence of chivalric values and harshness, texts overflowing with paternal affection emerged-particularly towards daughters-thereby shattering the stereotype of the ancient Arab's rigidity. With the dawn of Islam, these emotions were refined by the values of patience and spiritual resignation (Ihtisab). Consequently, paternal testaments in the Umayyad and Abbasid eras transformed into an integrated educational and moral approach, crafted by poets with supreme linguistic ingenuity. The thesis also pauses at the literature of loss, highlighting how the elegizing of children shifted from a mere enumeration of virtues to a sorrowful, subjective confession portraying the father's brokenness before the awe of death, as clearly manifested in the elegies of Ibn al-Rumi and others. Conversely, the study sheds light on the darker side of the relationship—filial impiety—showcasing how poets channeled their pain and reproach into poignant poems brimming with disillusionment and human brokenness. The thesis concludes that fatherhood has remained a core feature in Arabic poetry and an emotional catalyst whose brilliance never faded, reflecting the deep-rooted nature of noble human values within the Arabic identity throughout the ages.
Benzer Tezler
- Arap şiirinde ravdiyyat ve eş-Şanavberi
Ravdiyyat (garden descriptions) and eş-Şanavberi in Arabic poetry
MUSTAFA ÇINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEVZAT HAFIZ YANIK
- Arap şiirinde at tasviri
Horse description in Arabic poetry
NURETTİN CEVİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEVZAT H. YANIK
- Arap şiirinde muhammes ve tahmîs
Muhammas and tahmîs in Arabic poetry
YAHYA SUZAN
Doktora
Türkçe
2008
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M.FARUK TOPRAK
- Arap şiirinde ʻUzrî Gazel ve Cemîlu Buseyne Dîvânının incelenmesi
ʻUzri̇ Gazel in Arabic poem and Diwan of Cemîlu Buseyne's analysing
AYŞENUR ÖĞÜT
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Doğu Dilleri ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM ÖZNURHAN
- Arap şiirinde dilencilik edebiyatı - Ebu'ş-Şamakmak örneği –
Beggary literature in Arabic poetry example of -Ebu'ş-Şamakmak-
ABDURRAHMAN YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULHADİ TİMURTAŞ