Sıçanlarda sisplatinle oluşturulan periferik nöropatide yeni bir antiepileptik ajan olan senobamatın etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of cenobamate, a novel antiepileptic agent, in cisplatin-induced peripheral neuropathy in rats
- Tez No: 1022253
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT ÖZDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Nöroloji, Onkoloji, Pharmacy and Pharmacology, Neurology, Oncology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Farmakoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Kemoterapiye bağalı periferik nöropati (KİPN), sisplatin gibi ajanların yaygın, dozu sınırlayan bir toksisitesi olup, kalıcı duyusal bozukluklarla karakterizedir. Mevcut tedaviler sınırlıdır ve temel nörotoksisiteyi ele almaktan ziyade öncelikli olarak ağrıyı hafifletmeye yöneliktir. Bu çalışma, yeni nesil bir antiepileptik ilaç olan senobamatın, sisplatin kaynaklı periferik nöropati (Sis-PN) sıçan modelindeki profilaktik ve terapötik etkilerini araştırmıştır. Yöntem: Nöropatiyi indüklemek için yetişkin erkek Sprague-Dawley sıçanlara 5 hafta boyunca cisplatin (3 mg/kg/hafta, i.p.) uygulanmıştır. Profilaktik protokolde, sıçanlar senobamat (10 veya 30 mg/kg) ile eş zamanlı tedavi edilmiş; terapötik protokolde ise nöropati oluştuktan sonra senobamat (10 mg/kg) veya gabapentin (30 mg/kg) tedavisine başlanmıştır. Davranışsal değerlendirmeler mekanik, soğuk ve termal ağrı hassasiyeti ile motor fonksiyonu içermiştir. Histolojik ve immünohistokimyasal analizler Vasküler hasar (eNOS), apoptozu (kaspaz-3), inflamasyonu (IL-1β) ve nörotrofik desteği (BDNF) değerlendirmiştir. Bulgular: Sisplatin, belirgin duyusal hipersensitivite, motor bozulma ve nöronal dejenerasyona neden olmuştur. Profilaktik senobamat, mekanik, soğuk ve termal hipersensitiviteyi doz bağımlı bir şekilde azaltmıştır. Terapötik olarak, senobamat mekanik hassasiyette hızlı ve sürdürülebilir anti-allodinik etkiler üretmiş, gabapentinden daha üstün performans göstermiştir. Ayrıca, senobamat nöronal dejenerasyonu azaltmış, kaspaz-3 ekspresyonunu baskılamış, inflamatuvar belirteçleri düşürmüş ve BDNF düzeylerini restore etmiştir. Sonuç: Senobamat, Sis-PN'de hem nörokoruyucu hem de analjezik etkiler göstererek, CIPN için yeniden konumlandırılmış bir terapi adayı olarak potansiyelini desteklemektedir. Uzun vadeli etkinliği ve klinik uygulanabilirliğini doğrulamak için ileri çalışmalar gereklidir.
Özet (Çeviri)
Aim: Chemotherapy-induced peripheral neuropathy (CIPN) is a common, dose-limiting toxicity of agents such as cisplatin, characterized by persistent sensory disturbances. Current therapies are limited and primarily alleviate pain without addressing underlying neurotoxicity. This study investigated the prophylactic and therapeutic effects of cenobamate, a novel antiepileptic drug, in a rat model of cisplatin-induced peripheral neuropathy (Cis-PN). Methods: Adult male Sprague-Dawley rats received cisplatin (3 mg/kg/week, i.p.) for 5 weeks to induce neuropathy. In the prophylactic protocol, rats were co-treated with cenobamate (10 or 30 mg/kg), whereas in the therapeutic protocol, treatment with cenobamate (10 mg/kg) or gabapentin (30 mg/kg) was initiated after neuropathy establishment. Behavioral assessments included mechanical, cold, and thermal pain sensitivity and motor function. Histological and immunohistochemical analyses have evaluated vasculer damage (eNOS), apoptosis (caspase-3), inflammation (IL-1β), and neurotrophic support (BDNF). Results: Cisplatin induced significant sensory hypersensitivity, motor impairment, and neuronal degeneration. Prophylactic cenobamate attenuated mechanical, cold, and thermal hypersensitivity in a dose-dependent manner. Therapeutically, cenobamate produced rapid and sustained anti-allodynic effects in mechanical sensitivity, outperforming gabapentin. Moreover, cenobamate reduced neuronal degeneration, suppressed caspase-3 expression, decreased inflammatory markers, and restored BDNF levels. Conclusions: Cenobamate demonstrates both neuroprotective and analgesic effects in Cis-PN, supporting its potential as a repurposed therapy for CIPN. Further studies are warranted to confirm long-term efficacy and clinical applicability.
Benzer Tezler
- Sisplatinle oluşturulan in vivo ve in vitro nörotoksisitede klorojenik asitin rolü
The role of chlorogenic acid in cisplatin induced peripheral neuropathy in vivo and neurotoxicity in vitro
ÇİĞDEM ÇENGELLİ ÜNEL
Doktora
Türkçe
2020
Eczacılık ve FarmakolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEVSER EROL
- TRPM-2 katyon kanalı antagonisti 2-Aminoetoksidifenil borat'ın sisplatin nörotoksisitesindeki rolü
The role of TRPM-2 cation channel antagonist 2-aminoethoxydiphenyl borate in cisplatin neurotoxicity
EZGİ EROĞLU
Doktora
Türkçe
2020
Eczacılık ve FarmakolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEVSER EROL
- Sıçanlarda sisplatin ile oluşturulan periferik nöropati modelinde fisetinin etkisi ve bu etkide PI3K yolağının rolü
The effect of fisetin in a cisplatin-induced peripheral neuropathy model in rats and the role of the PI3K pathway in this effect
UMUT BARIŞ SARAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Eczacılık ve FarmakolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN YILDIRIM
- Sisplantin ile oluşturulan nörotoksisite modelinde karahindiba (taraxacum officinale L.) yaprak ekstraktının etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of dandelion (taraxacum officinale L.) leaf extract in a cisplatin-ınduced neurotoxicity model
MEHMET ERDEM
- Düşük yoğunluklu ultrasesin sisplatin ile indüklenmiş periferik nöropatideki tedavi etkinliğinin değerlendirilmesi
Assessment of the therapeutical efficiency of low intensity ultrasound on cisplatin induced peripheral neuropathy
BÜŞRA BİLİR YILDIZ
Doktora
Türkçe
2021
BiyofizikAydın Adnan Menderes ÜniversitesiBiyofizik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM BOZKURT GİRİT