Fonksı̇yonel besı̇n olarak psödotahılların Türkı̇ye'de bı̇lı̇nı̇rlı̇ğı̇, tüketı̇mı̇ ve sağlık algısının değerlendı̇rı̇lmesı̇
Evaluation of awareness, consumption and health perception of pseudocereals as a functional food
- Tez No: 1022262
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA MERT BİBEROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Psödotahıllar, Fonksiyonel Besinler, Tüketim Alışkanlıkları, Sağlık Algısı, Beslenme alışkanlıkları, Beslenme bilgisi, Diyet lifleri, Tahıllar, Pseudo-cereals, Functional Foods, Consumption Habits, Health Perception, Nutritional habits, Nutrition knowledge, Dietary fibers, Cereals
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, psödotahılların fonksiyonel besin olarak Türkiye'de yaşayan bireyler tarafından bilinirlik düzeyini, tüketim alışkanlıklarını ve sağlık algısını değerlendirmek ile bu ürünlere yönelik tutumları etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, 18–65 yaş aralığında Türkiye'de ikamet eden bireyler üzerinde yürütülmüş nicel ve tanımlayıcı nitelikte kesitsel bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini, gönüllülük esasına göre çalışmaya katılmayı kabul eden toplam 272 birey oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan; demografik bilgiler, psödotahıllara yönelik bilgi düzeyi, tüketim alışkanlıkları ve sağlık algısını içeren anket formu ile Savurdan ve Aktaş (2011) tarafından geliştirilen“Fonksiyonel Besin Bilgi Düzeyi Ölçeği”kullanılmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre katılımcıların psödotahıllara yönelik bilinirlik ve tüketim düzeylerinin psödotahıl türüne göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Toplam örneklemde, kinoayı bildiğini ancak hiç tüketmediğini ifade eden katılımcıların oranı %34,9 iken, hem bilip hem tükettiğini belirtenlerin oranı %27,2'dir. Karabuğdayı bilip tükettiğini belirten katılımcı oranı %35,3 olarak saptanmıştır. Buna karşın, amarant (%69,9) ve teff (%72,8) psödotahıllarını hiç duymadığını belirten katılımcı oranlarının oldukça yüksek olduğu görülmüştür. Chia tohumunu bilip tükettiğini belirten katılımcı oranı %36,0 olarak bulunmuştur. Ayrıca bazı psödotahıllara yönelik bilgi ve tüketim düzeylerinin cinsiyete göre farklılaştığı; bu farklılığın özellikle kinoa, karabuğday ve chia tohumunda anlamlı olduğu, amarant ve tefte ise istatistiksel anlamlılık göstermediği belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, elde edilen bulgular psödotahıllara yönelik farkındalığın ürün türüne göre değiştiğini ortaya koymakta olup, özellikle amarant ve teff gibi düşük bilinirliğe sahip psödotahıllarda 'hiç duymadım' yanıtlarının yüksek oranlarda görülmesi (sırasıyla %69,9 ve %72,8), bu ürünlere yönelik beslenme eğitimi ve farkındalık çalışmalarının artırılmasının gerekliliğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the level of awareness, consumption habits, and health perception of pseudocereals as functional foods among individuals living in Türkiye, as well as to identify the factors influencing attitudes toward these products. The study is a quantitative, descriptive, cross-sectional research carried out among individuals aged 18–65 residing in Türkiye. The study sample consisted of a total of 272 individuals who voluntarily agreed to participate. Data were collected using a questionnaire prepared by the researcher, including demographic information, knowledge level regarding pseudocereals, consumption habits, and health perception, along with the“Functional Food Knowledge Level Scale”developed by Savurdan and Aktaş (2011). Statistical analyses of the obtained data were performed using the SPSS software package. According to the study findings, participants' awareness and consumption levels of pseudocereals differed by pseudocereal type. In the total sample, 34.9% of participants reported that they were aware of quinoa but had never consumed it, while 27.2% stated that they both knew and consumed it. The proportion of participants who reported knowing and consuming buckwheat was 35.3%. In contrast, the proportions of participants who stated that they had never heard of amaranth (69.9%) and teff (72.8%) were notably high. The proportion of participants who reported knowing and consuming chia seeds was 36.0%. In addition, knowledge and consumption levels for certain pseudocereals were found to differ by gender; this difference was statistically significant for quinoa, buckwheat, and chia seeds, while no statistically significant difference was observed for amaranth and teff (p < 0.05). In conclusion, the findings indicate that awareness of pseudocereals varies according to product type. The high rates of“never heard of”responses for pseudocereals with low awareness, particularly amaranth and teff (69.9% and 72.8%, respectively), highlight the need to increase nutrition education and awareness-raising activities related to these products.
Benzer Tezler
- Kinoanın (chenopodium quinoa willd.) kafeterya diyetiyle beslenen ratlarda glikoz homeostazına etkisi
The effect of quinoa (chenopodium quinoa willd.) on glucose homeostasis in rats fed A cafeteria diet
HATİCE ÖZÇALIŞKAN İLKAY
Doktora
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiDiyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI AKYOL MUTLU
- Fonksiyonel gıda olarak siyah susamın makro ve mikro besin öğelerinin belirlenmesi
Determination of macro and micro nutrients of black sesame as a functional food
GÜLDEN KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÖZERSON
- Yenilikçi bir besin yaklaşımı ve fonksiyonel bir gıda olarak çekirgeli kurabiye uygulaması
An Innovative nutritional approach and application of grasshopper cookies as a functional food
ŞULE ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıKarabük ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YILMAZ
- Novel nutritional yeast formulation as a functional ingredient for healthy snacks
Sağlıklı atıştırmalıklar için fonksiyonel bir bileşen olarak yeni nesil besin mayası formülasyonu
ALEYNA NUR KARSLI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA ÇAPANOĞLU GÜVEN
- Dondurma üretiminde fonksiyonel bir bileşen olarak kenevir tohumu kullanımının dondurmanın besinsel ve organoleptik özelliklerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of using hemp seed as a functional ingredient in ice cream production on the textural and organoleptic properties
ÜMMÜHAN RİDA SEÇİLMİŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gıda Mühendisliğiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. MUSTAFA YILDIZ