Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran tip 2 Diyabetes mellitus hastalarının Vücut Kitle İndeksleri ile diyabete bağlı risk algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between body mass index and diabetes-related risk perception in patients with Type 2 diabetes mellitus admitted to Family Medicine Outpatient clinics
- Tez No: 1022294
- Danışmanlar: DR. RAMAZAN VURAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Birinci basamak sağlık hizmetleri, Diabetes mellitus-tip 2, Obezite, Risk algılaması, Vücut kitle indeksi, Primary health care, Diabetes mellitus-type 2, Obesity, Risk Perception, Body mass index
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Antalya Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Tip 2 Diyabetes Mellitus (T2DM), prevalansı giderek artan ve ciddi morbidite ile mortaliteye neden olan kronik bir metabolik hastalıktır. Hastalığın etkin yönetiminde glisemik kontrolün sağlanması kadar komplikasyonların önlenmesi de önem taşımaktadır. Obezite, T2DM'nin gelişimi ve seyrinde rol oynayan temel risk faktörlerinden biridir ve vücut kitle indeksi (VKİ) obezitenin değerlendirilmesinde yaygın olarak kullanılan bir ölçüttür. Diyabete bağlı risk algısı ise bireylerin hastalığa ilişkin farkındalıklarını, komplikasyonları algılama biçimlerini ve öz bakım davranışlarını etkileyebilmektedir. Bu çalışmada, aile hekimliği polikliniklerine başvuran T2DM hastalarının VKİ düzeyleri ile diyabete bağlı risk algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışma, SBÜ Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran 283 T2DM tanılı birey ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ve Diyabette Komplikasyonlara İlişkin Risk Algısı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özellikleri ile VKİ değerleri değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde International Business Machines (IBM) Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) Statistics 22.0 paket programı kullanılmış; bağımsız iki grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla grup karşılaştırmalarında tek yönlü varyans analizi ve çoklu karşılaştırmalarda Bonferroni testi uygulanmıştır. Sayısal değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiş, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 58,24±12,70 yıl olup, %69,61'i kadın ve %30,39'u erkektir. Diyabet süresi ortalama 9,59±8,00 yıl olarak belirlenmiştir. Diyabette Komplikasyonlara İlişkin Risk Algısı Ölçeği alt boyut puan ortalamaları; risk bilgisi için 2,68±0,47, endişe için 3,31±0,66, iyimserlik için 2,98±0,76, kişisel hastalık riski için 3,54±0,48 ve çevresel risk için 2,75±0,52 olup, bileşik risk bilgisi puan ortalaması 3,15±0,34 olarak saptanmıştır. VKİ ile kişisel hastalık riski arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki (r=-0,210; p<0,01) ve VKİ ile bileşik risk bilgisi arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki (r=-0,192; p<0,01) belirlenmiştir. Risk bilgisi ile yaş (r=-0,124; p=0,04) ve diyabet süresi (r=-0,139; p=0,02) arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Bileşik risk bilgisi ile yaş arasında da düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur (r=-0,132; p=0,03). Ayrıca diyabet süresi arttıkça iyimserlik düzeyinin azaldığı belirlenmiştir (r=-0,175; p<0,01). Komplikasyonu olan, düzenli kontrole giden ve diyabet takibini düzenli yapan hekimi bulunan bireylerin bileşik risk bilgisi puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada, T2DM hastalarında VKİ arttıkça kişisel hastalık riski algısı ve bileşik risk bilgisi düzeyinin azaldığı saptanmıştır. Bulgular, obezite düzeyindeki artışın bireylerin diyabete bağlı komplikasyonlara ilişkin risk algısını etkileyebileceğini düşündürmektedir. Bu nedenle birinci basamakta T2DM hastalarının yalnızca metabolik izlemlerinin değil, obeziteye ilişkin farkındalıklarının ve komplikasyon risk algılarının da birlikte değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bireye özgü eğitim ve danışmanlık girişimlerinin, hastaların komplikasyon farkındalığını artırarak diyabet yönetimine olumlu katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Introduction: Type 2 diabetes mellitus (T2DM) is a chronic metabolic disease with an increasing prevalence worldwide and is associated with significant morbidity and mortality. In addition to achieving glycemic control, prevention of complications is an essential component of effective disease management. Obesity is one of the major risk factors affecting the development and progression of T2DM, and body mass index (BMI) is a widely used anthropometric indicator for its assessment. Diabetes-related risk perception may influence patients' awareness of the disease, their perception of complications, and their self-care behaviors. This study aimed to investigate the relationship between BMI and diabetes-related risk perception in patients with T2DM admitted to family medicine outpatient clinics. Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 283 patients diagnosed with T2DM who were admitted to the Family Medicine Outpatient Clinics of SBÜ Antalya Training and Research Hospital. Data were collected using a personal information form prepared by the researcher and the Risk Perception Survey for Diabetes Mellitus (RPS-DM). Sociodemographic characteristics, clinical features, and BMI values of the participants were evaluated. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics 22.0. Independent samples t-test, one-way Analysis of Variance (ANOVA), Bonferroni post hoc test, and Pearson correlation analysis were used where appropriate. Statistical significance was accepted as p<0.05. Results: The mean age of the participants was 58.24±12.70 years, and 69.61% were female. The mean duration of diabetes was 9.59±8.00 years. The mean scores of the subdimensions of the RPS-DM were 2.68±0.47 for risk knowledge, 3.31±0.66 for worry, 2.98±0.76 for optimistic bias, 3.54±0.48 for personal disease risk, and 2.75±0.52 for environmental risk. The mean composite risk knowledge score was 3.15±0.34. A weak but statistically significant negative correlation was found between BMI and personal disease risk perception (r=-0.210, p<0.01), and between BMI and composite risk knowledge (r=-0.192, p<0.01). No significant association was found between BMI and the other subdimensions of the scale. In addition, risk knowledge was negatively correlated with age (r=-0.124, p=0.04) and duration of diabetes (r=-0.139, p=0.02). Composite risk knowledge was also negatively correlated with age (r=-0.132, p=0.03). Furthermore, optimistic bias decreased as the duration of diabetes increased (r=-0.175, p<0.01). Composite risk knowledge scores were significantly higher in individuals with diabetic complications, those attending regular follow-up visits, and those whose diabetes was regularly monitored by a physician. Conclusion: In this study, increasing BMI was associated with lower personal disease risk perception and lower composite risk knowledge in patients with T2DM. These findings suggest that increasing obesity levels may influence how individuals perceive the risk of diabetes-related complications. Therefore, in primary care, not only metabolic follow-up but also obesity awareness and complication-related risk perception should be evaluated together in patients with T2DM. Individualized education and counseling interventions may contribute positively to diabetes management by improving patients' awareness of complications.
Benzer Tezler
- Bir üniversite hastanesi endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları polikliniğine başvuran, insülin kullanmayan tip 2 diyabet hastalarının kendi kendine kan glikozu ölçümünün metabolik kontrol ile ilişkisi
Relationship between self-monitoring blood glucose levels and metabolic control status in patients with TYPE 2 diabetes mellitus who treated with non-insulin regimens and applied to endocrinology and metabolic diseases clinic of a university hospital
MUSTAFA KOCA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞE SELDA TEKİNER
- Yeni tanı diyabet hastalarının kan şekeri regülasyonu ile depresfi duygudurum arasındaki ilişki
The relationship between blood sugar regulation and depressive mood in newly diagnosed diabetic patients
FEYZA OSANMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiOrdu ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜR ENGİNYURT
- 65 yaş üstü diyabeti olan ve olmayan hastalarda sarkopeni görülme sıklığı ve özelliklerinin araştırılması
Investigation of the frequency and characteristics of sarcopenia in patients over 65 YEARS of age with and without diabetes
EMRE RUHİ GÖÇMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiBaşkent ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALTUĞ KUT
- Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran tip 2 diyabetli hastaların yaşam tarzı değişikliğine uyumu ve etkileyen faktörler
Adherence of type 2 diabetes mellitus patient who admitted to Ankara University School of Medicine Hospital to lifestyle changes and factors affecting this
HAFİZE YEĞİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
- Covid-19 pandemisinde diyabet hastalarında laboratuvar parametrelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of laboratory parameters in diabetes patients in the Covid-19 pandemic
RUMEYSA AYÇA AKÇA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN TETİKÇOK