Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerde dispne şiddeti ve psikososyal faktörlerin intihar davranışı ile ilişkisi
The relationship between dyspnea severity and psychosocial factors and suicidal behavior in individuals with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD)
- Tez No: 1022329
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KÜBRA YENİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, İç Hastalıkları, Nursing, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: KOAH, Dispne, Stigma, Depresyon, Sosyal İzolasyon, İntihar davranışı, Dispnea, İntihar, COPD, Dyspnea, Stigma, Depression, Social Isolation, Suicidal Behavior, Suicide
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerde dispne şiddeti ile psikososyal faktörlerin intihar davranışı ile ilişkisini incelemeyi amaçlamıştır. Metod: Araştırma, Ekim 2025–Mart 2026 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin göğüs hastalıkları polikliniğine başvuran ve göğüs hastalıkları yataklı servisinde yatan 130 hasta ile yürütülmüştür. Veriler; Hasta Tanılama Formu, Kronik Hastalıklarda Algılanan Stigma Ölçeği, Sosyal İzolasyon Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, İntihar Davranışı Ölçeği ve Dispne-12 Ölçeği kullanılarak toplanmış, analizler IBM SPSS 20 programı ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 70,37±8,65 olup, %63,8'i erkek ve %56,2'si evlidir. Ortalama KOAH tanı süresi 9,34±7,43 yıldır. Ölçek puan ortalamaları sırasıyla stigma için 2,39±0,74, sosyal izolasyon için 21,40±8,46, depresyon için 18,86±11,71, dispne için 22,91±9,48 ve intihar davranışı için 0,36±1,33 olarak bulunmuştur. İntihar davranışı; medeni durum, gelir düzeyi ve birlikte yaşama durumu ile anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Bekar, düşük gelir düzeyine sahip ve yalnız yaşayan bireylerde intihar davranışı puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca yaş ile intihar davranışı arasında düşük düzeyde negatif bir ilişki saptanmıştır (p<0,015). Klinik değişkenler açısından, sigara kullanan bireylerde intihar davranışı puanlarının daha yüksek olduğu (p<0,049) ve KOAH'ın sosyal yaşamı etkileme durumunun intihar davranışı ile anlamlı ilişkili olduğu bulunmuştur (p<0,002). KOAH tanı süresi ile intihar davranışı arasında ise düşük düzeyde negatif bir ilişki belirlenmiştir (p<0,025). Korelasyon analizinde, intihar davranışı ile sosyal izolasyon (r=0,510), stigma (r=0,440) ve depresyon (r=0,354) arasında anlamlı pozitif ilişkiler saptanmıştır (p<0,01). Çoklu doğrusal regresyon analizine göre ise yalnızca sosyal izolasyonun intihar davranışının anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir (β=0,372; p<0,001). Sonuç: Çalışma, KOAH'lı bireylerde intihar davranışının özellikle sosyal izolasyon, stigma ve depresyon gibi psikososyal faktörlerle ilişkili olduğunu ve sosyal izolasyonun en güçlü yordayıcı olduğunu göstermektedir. Buna karşılık dispne gibi fiziksel semptomların intihar davranışını açıklamada sınırlı kaldığı ve riskin biyopsikososyal bir çerçevede ele alınması gerektiği ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to examine the relationship between dyspnea severity, psychosocial factors, and suicidal behavior in individuals with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD). Method: The study was conducted with 130 patients who applied to the pulmonary diseases outpatient clinic and were hospitalized in the pulmonary diseases inpatient ward of a state hospital between October 2025 and March 2026. Data were collected using the Patient Diagnostic Form, Perceived Stigma in Chronic Diseases Scale, Social Isolation Scale, Beck Depression Scale, Suicidal Behavior Scale, and Dyspnea-12 Scale, and analyses were performed using IBM SPSS 20 program. Results: The mean age of the participants was 70.37±8.65, 63.8% were male, and 56.2% were married. The mean duration of COPD diagnosis was 9.34±7.43 years. The mean scale scores were found to be 2.39±0.74 for stigma, 21.40±8.46 for social isolation, 18.86±11.71 for depression, 22.91±9.48 for dyspnea, and 0.36±1.33 for suicidal behavior. Suicidal behavior was significantly associated with marital status, income level, and cohabitation (p<0.05). Individuals who were single, had low income, and lived alone had higher scores for suicidal behavior. A low-level negative correlation was also found between age and suicidal behavior (p<0.015). In terms of clinical variables, individuals who smoked had higher scores for suicidal behavior (p<0.049), and the impact of COPD on social life was significantly associated with suicidal behavior (p<0.002). A low-level negative correlation was found between duration of COPD diagnosis and suicidal behavior (p<0.025). In correlation analysis, significant positive associations were found between suicidal behavior and social isolation (r=0.510), stigma (r=0.440), and depression (r=0.354) (p<0.01). Multiple linear regression analysis showed that social isolation was the only significant predictor of suicidal behavior (β=0.372; p<0.001). Conclusion: The study shows that suicidal behavior in individuals with COPD is particularly associated with psychosocial factors such as social isolation, stigma, and depression, and that social isolation is the strongest predictor. In contrast, it was revealed that physical symptoms such as dyspnea are limited in explaining suicidal behavior and that the risk should be addressed within a biopsychosocial framework.
Benzer Tezler
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde dispne şiddeti ve bakım bağımlılığını etkileyen faktörler
Factors affecting dyspnea severity and care dependency in individuals with chronic obstructive pulmonary disease
KÜBRA BAŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ÖZER KÜÇÜK
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde büzük dudak solunum egzersizi ve kahkaha terapisinin dispne, sağlık durumu ve bakım bağımlılığına etkisi
The effect of pursed lip breathing exercise and laughter therapy on dyspnea, health status, and care dependence in individuals with chronic obstructive pulmonary disease
GONCAGÜL ALDAN
Doktora
Türkçe
2024
HemşirelikHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEYLA ÖZDEMİR
- Farklı fenotipteki kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde dispne, egzersiz kapasitesi, kinezyofobi ve yaşam kalitesi
Dyspnea, exercise capacity, kinesiophobia and quality of life in chronic obstructive pulmonary disease patients with different phenotype
ALP ÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Fizyoterapi ve RehabilitasyonAbant İzzet Baysal ÜniversitesiFizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EYLEM TÜTÜN YÜMİN
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde kinezyo bantlama tekniklerinin solunum parametreleri ve fonksiyonel egzersiz kapasitesi üzerine etkileri
Effects of kinesio taping techniques on pulmonary parameters and functional exercise capacity in patients with chronic obstructive pulmonary disease
METEHAN SARIKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Fizyoterapi ve RehabilitasyonMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU CAMCIOĞLU YILMAZ
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde progresif gevşeme egzersizlerinin yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisi
Effect of progressive relaxation exercises on fatigue and sleep quality of chronic obstructive pulmonary disease patients
CEMİLE KÜTMEÇ YILMAZ
Doktora
Türkçe
2016
HemşirelikHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİSUN KAPUCU