Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların annelerinin çocuklarının özel ilgi alanlarına ilişkin deneyimleri
Mothers' experiences regarding the special interests of their children with autism spectrum disorder
- Tez No: 1022405
- Danışmanlar: PROF. DR. YEŞİM GÜLEÇ ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılı çocukların özel ilgi alanlarına ilişkin çocukların annelerinin deneyimlerinin güçler temelli yaklaşım çerçevesinde incelenmesidir. Bu doğrultuda araştırma, annelerin çocuklarının özel ilgi alanlarını nasıl tanımladıklarınına, bu ilgi alanlarını özel eğitim süreçlerinde ve günlük yaşamda nasıl kullandıklara ve bu süreçlere ilişkin deneyimlerinin ortaya konmasına odaklanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu iki-sekiz yaş aralığında OSB tanılı çocuğa sahip anneler oluşturmaktadır. Araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Verilerin analizi sonucunda, annelerin çocuklarının özel ilgi alanlarına ilişkin deneyimlerinin dört temel tema altında toplandığı görülmüştür. Bu temalar; özel ilgi alanlarının çocuk yaşamındaki yansımaları, aile yaşantısına etkileri, eğitsel süreçlerde kullanımı ve sosyal çevre ile ilişkili yansımaları şeklinde yapılandırılmıştır. Bulgular, annelerin çocuklarının özel ilgi alanlarını çoğunlukla motivasyon artırıcı ve öğretimi destekleyici bir araç olarak değerlendirdiklerini; bu alanların hem öğrenme süreçlerini kolaylaştırdığını hem de çocukların sosyal etkileşimlerini desteklediğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte bazı annelerin özel ilgi alanlarını zaman zaman“takıntı”kavramı ile ilişkilendirdiği ve bu durumun kavramsal bir karmaşaya yol açtığı belirlenmiştir. Ayrıca özel ilgi alanlarının aile içi etkileşimi güçlendirdiği, anne-çocuk ilişkisini desteklediği ve çocukların duygusal düzenleme süreçlerine katkı sağladığı görülmüştür. Araştırma bulguları, güçler temelli yaklaşım kapsamında özel ilgi alanlarının yalnızca bireysel bir tercih değil aynı zamanda eğitsel ve gelişimsel açıdan önemli bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, ebeveynlerin ve eğitimcilerin çocukların özel ilgi alanlarını tanıyarak bu alanları eğitim ve günlük yaşam süreçlerine dahil etmelerinin daha etkili ve kapsayıcı öğrenme ortamlarının oluşturulmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the experiences of mothers regarding the special interest areas of their children diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) within the framework of a strengths-based approach. In this context, the study aims to reveal how mothers define their children's special interest areas, how they utilize these interests in special education processes and daily life, and their experiences related to these processes. The study was conducted using a phenomenological design, one of the qualitative research methods. The study group consisted of mothers of children aged between two and eight years with ASD. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis. The analysis of the data revealed that mothers' experiences regarding their children's special interest areas were organized under four main themes. These themes were structured as reflections of special interest areas on the child's life, their impact on family life, their use in educational processes, and their reflections within the social environment. Findings indicated that mothers generally perceive their children's special interest areas as motivating and supportive tools for learning, facilitating educational processes and enhancing social interaction. However, it was also found that some mothers associated special interest areas with the concept of“obsession,”leading to conceptual confusion. In addition, special interest areas were found to strengthen family interactions, support mother-child relationships, and contribute to children's emotional regulation processes. The findings suggest that, within the strengths-based approach, special interest areas should be considered not only as individual preferences but also as important educational and developmental tools. Accordingly, recognizing and integrating children's special interest areas into educational and daily life processes by both parents and educators may contribute to the development of more effective and inclusive learning environments.
Benzer Tezler
- Erken çocukluk döneminde otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocuklarda uygulanan tedavi ve eğitim yöntemlerinin semptomların düzelmesine etkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of cure and education methods through symptom improvement on autism spectrum disorder diagnosed in early childhood period
HANDE CEMİLE SENERMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikiyatriİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTEN ERDOĞAN
- Bilişsel davranışçı psikoeğitim programının otizmli çocuğu olan annelerin duygu durumları, psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumları üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of cognitive behavioral psychoeducation program on moods, psychological well-being and life satisaction of mothers with children with autism
HÜSEYİN MUTLU
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VESİLE YILDIZ DEMİRTAŞ
- Otizm spektrum bozukluğundan etkilenmiş çocukların annelerinin okulöncesi eğitim hizmetleri sürecine ilişkin deneyimlerinin incelenmesi
Exami̇ni̇ng experi̇ence of mothers of chi̇ldren wi̇th auti̇sm about preshcool servi̇ces
SAFİYE ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve Öğretimİstanbul Okan ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALİH RAKAP
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sohbet becerisinin öğretiminde robot ve öğretmen tarafından sunulan replikli öğretimin karşılaştırılması: Karma yöntem araştırması
Comparison of robot-delivered and teacher-delivered script fading instruction in teaching conversational skills to children with autism spectrum disorder: Mix method research
ZEKERİYA ALPEREN SAĞDIÇ
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUNAGÜL SANİ BOZKURT
- Özel eğitim öğretmenlerinin otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilerinin toplumsal uyum ve kabulüne yönelik görüş ve önerileri
Opinions and recommendations of special education teachers on social cohesion and acceptance of students with autism spectrum disorder
ÖZLEM GEÇGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimBiruni ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAVAŞ AKGÜL