Ulusal varlık fonları üzerine bir inceleme
An examination on national wealth funds
- Tez No: 1022432
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKTUĞ CENK AKKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Devletlerin sahip olduğu finansal kaynakları yönetmek ve değerlendirmek amacıyla kurulan ulusal varlık fonları (UVF), genellikle doğal kaynak gelirleri, döviz rezervleri veya bütçe fazlalarından elde edilen kaynaklara dayanmaktadır. Günümüzde bu fonlar, küresel ekonomide giderek daha önemli bir konuma sahip olmakta; uzun vadeli yatırım stratejileri sayesinde yalnızca makroekonomik istikrarın sağlanmasına değil, aynı zamanda ekonomik kalkınmanın desteklenmesine ve devletlerin uluslararası finansal alandaki etkilerinin artırılmasına da katkıda bulunmaktadır. Bu çalışma kapsamında, varlık fonlarına ilişkin kapsamlı bir literatür incelemesi gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öncelikle fonların ortaya çıkışı, tarihsel gelişimi, kuruluş amaçları ve yatırım mekanizmaları incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler, ulusal varlık fonlarının kamu kaynaklarının etkin yönetimi, ekonomik çeşitlendirme ve finansal istikrar açısından stratejik araçlar olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle küresel ekonomik belirsizliklerin arttığı günümüzde, bu fonların ekonomik dayanıklılığı artırıcı rolleri daha da önem kazanmaktadır. Araştırmanın ampirik bölümünde ise gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki varlık fonlarının performansları 1999-2020 dönemi için karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Toplam 67 ülkeye ait fonların incelendiği çalışmada, iki grup arasındaki ortalama performans farklılıklarını ölçmek amacıyla Student t testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, gelişmekte olan ülkelere ait egemen varlık fonlarının, incelenen dönemde gelişmiş ülke fonlarına kıyasla ortalama olarak daha yüksek performans sergilediğini göstermektedir. Bu sonuç, yükselen ekonomilerin küresel yatırım alanındaki etkinliğinin giderek arttığını ve varlık fonlarının uluslararası sermaye hareketlerinde önemli bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, Norveç, Çin, Singapur ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi önde gelen varlık fonları incelenerek bu fonların yönetişim yapıları, yatırım stratejileri ve finansal performansları değerlendirilmiştir. Yapılan analizler; güçlü yönetişim mekanizmaları, şeffaflık, portföy çeşitlendirmesi ve net stratejik hedeflerin fon performansı üzerinde belirleyici unsurlar olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla varlık fonlarının başarısının büyük ölçüde kurumsal yapıların sağlamlığına ve sürdürülebilir yatırım politikalarına bağlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ayrıca Türkiye Varlık Fonu'na (TVF) özel önem verilmiş ve fonun Türkiye ekonomisi içerisindeki konumu ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Bu kapsamda gerçekleştirilen SWOT analizi sonucunda, TVF'nin kamu varlıklarını etkin biçimde mobilize edebilme kapasitesi ve stratejik yatırımları finanse etme potansiyeli önemli güçlü yönler olarak öne çıkmıştır. Bununla birlikte, şeffaflık, hesap verebilirlik ve kurumsal bağımsızlık konularında bazı eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, fonun uzun vadeli etkinliği ve uluslararası güvenilirliği açısından önemli bir gelişim alanı oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, TVF'nin yönetişim yapısının güçlendirilmesi, finansal şeffaflığın artırılması, denetim mekanizmalarının geliştirilmesi ve stratejik hedeflerin daha açık şekilde tanımlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu iyileştirmelerin hem yatırımcı güveninin artırılmasına hem de fonun uluslararası finansal sistemle daha güçlü bir entegrasyon sağlamasına katkı sunacağı değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, varlık fonları günümüz küresel ekonomisinin önemli aktörlerinden biri haline gelmiştir. Bu fonlar, ekonomik kalkınmanın desteklenmesi, finansal istikrarın sağlanması ve devletlerin ekonomik güçlerinin artırılması açısından stratejik bir işleve sahiptir. Küresel ekonomide yaşanan finansal krizler, enerji dönüşümü süreçleri ve jeopolitik gelişmeler dikkate alındığında, varlık fonlarının öneminin gelecekte daha da artacağı öngörülmektedir. Bu bağlamda, ileride yapılacak çalışmaların ulusal varlık fonlarının sürdürülebilir kalkınma, enerji dönüşümü ve uluslararası finansal istikrar üzerindeki etkilerine odaklanması literatüre önemli katkılar sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Sovereign wealth funds (SWFs), established to manage and invest the financial resources held by states, are generally financed through revenues derived from natural resources, foreign exchange reserves, or budget surpluses. Today, these funds occupy an increasingly significant position in the global economy. Through their long-term investment strategies, SWFs contribute not only to macroeconomic stability, but also to economic development and to strengthening states' financial influence in the international arena. This study provides a comprehensive literature review on sovereign wealth funds. First, the research examines their origins, historical development, objectives, and investment mechanisms. The findings highlight that sovereign wealth funds constitute strategic instruments for the effective management of public financial resources, economic diversification, and financial stability. In a context characterized by increasing global economic uncertainty, the role of these funds in enhancing economic resilience has become even more critical. The empirical part of the study comparatively analyzes the performance of sovereign wealth funds in developed and developing countries over the 1999–2020 period. Using a sample composed of funds from 67 countries, a Student's t-test was applied to evaluate differences in average performance between the two groups. The results indicate that sovereign wealth funds from developing countries achieved significantly higher average performance than those from developed countries during the period under review. These findings demonstrate the growing dynamism of emerging economies in sovereign investments and confirm the increasingly important role of SWFs in global capital flows.n Furthermore, the study examines major sovereign wealth funds from Norway, China, Singapore, and the United Arab Emirates in order to evaluate their governance structures, investment strategies, and financial performance. The analysis reveals that strong governance mechanisms, transparency, portfolio diversification, and clearly defined strategic objectives are among the key factors determining fund performance. Therefore, the success of sovereign wealth funds largely depends on the strength of their institutional frameworks and their ability to combine financial profitability with national development objectives. Special attention is also devoted to the Türkiye Wealth Fund (TVF), whose role within the Turkish economy is analyzed in detail. In this context, a SWOT analysis was conducted to identify the fund's strengths, weaknesses, opportunities, and threats. The findings show that the TVF possesses significant advantages, particularly its capacity to mobilize public assets and finance strategic national investments. However, certain limitations remain, especially regarding transparency, accountability, and institutional independence. These issues constitute major challenges for the fund's long-term credibility and effectiveness. Accordingly, this research emphasizes the need to strengthen the governance framework of the TVF through improved financial transparency, enhanced control and auditing mechanisms, and clearer strategic objectives. Such measures would not only increase investor confidence but also improve the integration of the TVF into the international financial system. In conclusion, sovereign wealth funds have become key actors in the contemporary global economy. They play a strategic role in supporting economic development, ensuring financial stability, and strengthening states' economic power. Given the current transformations in the global economy, including financial crises, energy transitions, and geopolitical challenges, the importance of sovereign wealth funds is expected to increase further in the future. In this regard, future research could focus more specifically on the impact of sovereign wealth funds on sustainable development, energy transition, and international financial stability.
Benzer Tezler
- Enflasyonla mücadelede istikrar politikaları
Başlık çevirisi yok
BİLGİN ORHAN ÖRGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
EkonomiMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN ZEKAYİ ORHAN
- Varlık fonu uygulamaları ve Türkiye uygulaması üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
Sovereign wealth fund practices and a comperative study on the application of turkey
TANER MACİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Maliyeİstanbul Okan Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TURGAY MÜNYAS
- Varlık fonu etkinlik tartışmaları: Türkiye üzerine bir inceleme
Wealth fund activity discussions: A review on Turkey
HACI ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
EkonomiŞırnak Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SIDDIKA AKDENİZ
- Ulusal varlık fonları bağlamında Türkiye varlık fonu incelemesi
Analysis of Turkish wealth fund within the context of sovereign wealth funds
HÜSREV USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Kamu YönetimiKaradeniz Teknik ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATİLA DOĞAN
- Sovereign wealth funds and their impact on financial development: The case of Norway
Ulusal varlık fonları ve finansal gelişmeye etkileri: Norveç örneği
BETÜL PİŞKİN
Doktora
İngilizce
2026
Ekonomiİstanbul Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KUTLUĞHAN SAVAŞ ÖKTE