Küresel havayolu sektöründe firma değerinin belirleyicileri: Finansal performans, operasyonel etkinlik ve COVID-19 döneminin etkileri
Determinants of firm value in the global airline industry: The effects of financial performance, operational efficiency, and the COVID-19 period
- Tez No: 1022433
- Danışmanlar: PROF. DR. CİHAN TANRIÖVEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sivil Havacılık, İşletme, Civil Aviation, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Firma değeri ve değerleme, işletmelerin sürdürülebilir rekabet gücünü, büyüme potansiyelini ve yatırımcı beklentilerini yansıtan temel göstergelerdir. Havayolu sektöründe firma değeri; finansal performans, operasyonel etkinlik, yatırımcı beklentileri ve dönemsel kriz dinamiklerinin birlikte şekillendirdiği çok boyutlu bir yapı sergilemektedir. Yüksek sermaye gereksinimi, düşük kârlılık ve dışsal şoklara karşı kırılganlık, sektörde finansal sürdürülebilirlik açısından önemli riskler oluşturmaktadır. Özellikle COVID-19 salgınının neden olduğu finansal kayıplar, havayolu şirketlerinin piyasa değerini etkileyen unsurların ayrıntılı biçimde incelenmesini gerekli kılmıştır. Bu çalışmada, küresel havayolu sektöründe faaliyet gösteren halka açık şirketlerin firma değerini etkileyen finansal, operasyonel ve dönemsel belirleyiciler panel veri analiziyle incelenmiştir. Bağımlı değişken olarak piyasa değeri/defter değeri oranı (MTB) kullanılmış; finansal performans göstergeleri, operasyonel metrikler ile COVID-19 dönemindeki şok ve toparlanma etkileri birlikte değerlendirilmiştir. Veri seti, 11 uluslararası havayolu şirketinin 2019Q1–2024Q4 dönemine ait çeyreklik verilerinden oluşmaktadır. Panel veri regresyonu kapsamında tesadüfi etkiler modeli kullanılmış; heteroskedastisite, otokorelasyon ve yatay kesit bağımlılığı sorunlarına karşı Driscoll-Kraay dirençli standart hatalar yaklaşımı uygulanmıştır. Bulgular, net kâr marjı, cari oran ve faiz karşılama oranının firma değeri üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri bulunduğunu göstermektedir. Operasyonel değişkenlerden yolcu doluluk oranı ve birim yolcu gelirinin negatif, birim maliyetin ise pozitif ve anlamlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, COVID-19 döneminde düşük maliyetli taşıyıcıların kriz sürecinde daha dayanıklı, tam hizmet taşıyıcılarının ise toparlanma döneminde daha güçlü performans gösterdiği saptanmıştır. Sonuçlar, havayolu sektöründe firma değerinin yalnızca finansal göstergelerle değil, operasyonel etkinlik, iş modeli farklılıkları ve yatırımcı beklentileriyle birlikte şekillendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Firm value and valuation are indicators reflecting firms' sustainable competitiveness, growth potential, and investor expectations. In the airline industry, firm value is multidimensional, shaped by financial performance, operational efficiency, investor expectations, and crisis dynamics. High capital intensity, low profitability, and vulnerability to external shocks pose significant risks to financial sustainability. COVID-19 losses necessitated examining factors affecting airlines' market value. This study uses panel data analysis to examine financial, operational, and period-specific determinants of firm value among publicly traded global airlines. The market-to-book ratio (MTB) is used as the dependent variable, while financial indicators, operational metrics, and COVID-19-related shock and recovery effects are evaluated. The dataset comprises quarterly observations from 11 international airlines covering 2019Q1–2024Q4. A random effects model is employed in panel data regression, and Driscoll–Kraay robust standard errors are applied to address heteroskedasticity, autocorrelation, and cross-sectional dependence. The findings show that net profit margin, current ratio, and interest coverage ratio have positive and significant effects on firm value. Among operational variables, passenger load factor and passenger revenue per revenue passenger kilometer have negative and significant effects, whereas unit cost has a positive and significant effect. Furthermore, low-cost carriers were more resilient during the crisis, while full-service carriers performed more strongly during the recovery period. Overall, firm value in the airline industry is shaped not only by financial indicators but also by operational efficiency, business model differences, and investor expectations.
Benzer Tezler
- Hizmet sektöründe algılanan kalitenin tüketici odaklı marka değerine etkisi ve bir uygulama
The effect of perceived quality on customer based brand equity in service industries and an application
MEHLİKA ÖZLEM ULTAN
- Güncellik, frekans, tutar ve sepet analizi: Havayolu sadakat programı uygulama örneği
Recency, frequency, moneatry and basket analysis: A case study an airline loyalty programme
RAMAZAN YAŞA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUNCAY ÖZCAN
- Uluslararası havayolu hisse senedi getirilerinin oynaklığının GARCH yaklaşımıyla VIX, Brent petrol fiyatları ve ekonomik politika belirsizliği endeksi üzerine bir inceleme
An examination of international airline stock returns discussion using GARCH approach on VIX, Brent oil prices and economic policy uncertainty index
MUHAMMAD MAHER ALBOUNI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MaliyeKütahya Dumlupınar ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİT KARAHAN
- Havacılık sektöründe istatistiksel proses kontrol: Uçak bakım süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik bir uygulama
Statistical process control in the aviation sector: An implementation to improve aircraft maintenance processes
HAMİT HAMİDETTİN KUMURKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAN YILDIRIM
- Havayolu yolcu taşımacılığında rekabet: Türkiye örneği
Competition in the Turkish airline industry
SEMRA ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
EkonomiYıldız Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT DONDURAN