Geri Dön

Afet kurbanlarının kimliklendirilmesi

Disaster victim identification

PDF İndir

  1. Tez No: 1022502
  2. Yazar: SAYGIN BURAK İPLİKCİ
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİKMET İSKENDER
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Antropoloji, Anthropology
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Afet ve Acil Durum Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
  12. Bilim Dalı: Afet Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Toplumun normal işleyişini derinden sarsan afetler; etkilenen halkın kendi imkanlarıyla üstesinden gelemeyeceği boyutta can, mal ve çevre kayıpları yaratan yıkıcı olaylardır. Güncel araştırmalar, dünya genelinde afetlerin giderek daha sık yaşandığını gözler önüne sermektedir. Örneğin, Dünya Meteoroloji Örgütü'nün verilerine göre son 50 yıl içinde her gün bir doğal afet gerçekleşmiş; bu olaylar günlük ortalama 115 kişinin hayatını kaybetmesine ve 202 milyon dolarlık hasara neden olmuştur. Giderek artan bu afetler çoğunlukla toplu ölümleri beraberinde getirmekte; yerel ve bölgesel acil durum müdahale ekiplerinin kapasitesinin aşılmasına yol açarak çok daha büyük felaketlere zemin hazırlamaktadır. Doğal, teknolojik veya insan faktörü kaynaklı afetlerin beraberinde getirdiği kitlesel can kayıpları; toplumlar bağlamında derin sosyo-psikolojik travmalara ve kapsamlı hukuki sonuçlara sebebiyet vermektedir. Türkiye'nin afet tarihi incelendiğinde, bazı afetlerin oldukça ağır can kayıplarıyla sonuçlandığı görülmektedir. En yüksek ölüm oranına sahip afet türü olan depremler göz önüne alındığında; 17 Ağustos 1999 depreminde 17.480, 6 Şubat 2023 depreminde ise 50.096 kişinin yaşamını yitirdiği saptanmıştır. Ülke sınırları içerisinde kitlesel ölümlere neden olan diğer başlıca afet ve acil durumlar ise yangınlar, taşkın ve seller, heyelanlar, çığ felaketleri ile terör eylemleri olarak sıralanmaktadır. Afet kurbanlarının kimliklendirilmesi süreçlerinin temel gayesi; hayatını kaybeden bireylerin kimlik tespitini gerçekleştirerek cenazelerin süratle ve etkin bir biçimde ailelerine ulaştırılmasını sağlamaktır. Kimliklerin doğru ve hızlı bir şekilde teşhis edilmesi, etkilenen toplulukların kültürel normları doğrultusunda yas süreçlerini sağlıklı bir şekilde yürütebilmeleri açısından kritik bir gerekliliktir. Bunun yanı sıra söz konusu kimliklendirme, veraset, sigorta hakları ve evlilik durumunun netleştirilmesi gibi pek çok yasal prosedürün hukuki olarak tamamlanabilmesi adına zorunluluk teşkil etmektedir. Afet yöneticileri ve uzmanların tüm uyarılarına rağmen, mevcut afet planlarında genellikle düşük can kayıpları öngörüldüğü için kurbanların kimliklendirilmesi çalışmalarına hak ettiği önem verilmemiştir. Oysa büyük ölçekli felaketlerin ardından, afetin türüne bağlı olarak hayatını kaybedenlerin teşhis edilmesi oldukça zorlaşır. Bunun sonucunda, afet kurbanlarının kimliklendirilmesi operasyonu çok daha karmaşık bir yapıya bürünerek sürecin uzun vadeli bir boyut kazanmasına sebebiyet verir. Afet durumlarında kurbanların kimliklendirilmesi sürecinde görev alan yetkililerin, söz konusu vakalarda tespit çalışmalarını etkin bir biçimde yürütebilecek teknik kapasite ve yetkinliğe sahip olması elzemdir. Afet kaynaklı ölüm vakalarının sevk ve idaresinde yapılacak hatalar, afete maruz kalan toplulukların ve yaslı yakınlarının uğrayacağı sosyo-psikolojik travmayı artırmakta, bu durumun yarattığı olumsuz etkiler afetin somut ve fiziksel tahribatına kıyasla çok daha uzun vadeli olmaktadır. Ağır can kayıplarıyla sonuçlanan afetlerin ardından gerçekleştirilen kimliklendirme faaliyetlerinde multidisipliner bir yaklaşım benimsenmektedir. Söz konusu süreç; adli antropoloji, adli odontoloji, patoloji, genetik ve genel adli bilimler gibi çeşitli uzmanlık dallarının eş güdümlü çalışmasını kapsamaktadır. Çok disiplinli bu yaklaşım, naaşların kimlik tespiti süreçlerinin daha sağlıklı ve hatasız yürütülmesine olanak tanırken, kimliklendirme esnasında ortaya çıkabilecek teknik ve operasyonel güçlüklerin aşılmasında da temel bir yapı taşı vazifesi görür. Bu çalışmada afet ve afet yönetimi kavramları, bütünleşik afet yönetimi, enkaz ve kaynak yönetimi, afet sonrası ölü beden yönetimi, ölü beden yönetimi prensipleri, adli antropolojik kimliklendirme, INTERPOL standartlarına göre afet kurbanlarının kimliklendirilmesi ile birincil ve ikincil kimliklendirme yöntemleri incelenmştir. DNA analizi, parmak izi incelemesi, dental analiz, tıbbi bilgiler, patoloji, adli antropoloji, kanıtlar ve giysiler üzerinden yürütülen kimliklendirme uygulamaları yapılmış olan literatür incelemesi ile daha açık bir şekilde ortaya konmuştur.

Özet (Çeviri)

Disasters that profoundly disrupt the normal functioning of society are destructive events that result in losses of life, property, and environmental damage on a scale that the affected population cannot overcome on its own. Each field and discipline have its own definition and understanding of a disaster. From the perspective of the social sciences, the definition of a disaster should be evaluated by taking into account the definer's purpose, perspective, and the social context of the event. For this reason, a disaster should be approached not as a fixed, one-dimensional concept, but rather as a social phenomenon that takes on meaning depending on different purposes. Recent research reveals that disasters are occurring with increasing frequency around the world. In addition to natural factors, human activity also plays a major role in the occurrence of disasters. Improper land use, the rapid and reckless depletion of natural resources, rapid population growth, wars, and climate change all contribute to the frequent occurrence of disasters. For example, according to data from the World Meteorological Organization, a natural disaster has occurred every day over the past 50 years; these events have resulted in an average of 115 deaths per day and $202 million in damage. These increasingly frequent disasters often result in mass casualties; by overwhelming the capacity of local and regional emergency response teams, they pave the way for even greater catastrophes. Mass casualties resulting from natural, technological, or human-induced disasters lead to profound socio-psychological trauma and significant legal consequences for societies. An examination of Turkey's history of disasters reveals that some have resulted in extremely high death tolls. Considering earthquakes which is the type of disaster with the highest death toll, it has been determined that 17,480 people lost their lives in the August 17, 1999, earthquake, and 50,096 in the February 6, 2023, earthquake. Other major disasters and emergencies causing mass casualties within the country's borders include fires, floods, landslides, avalanches, and terrorist attacks. The systematic, organized, and planned implementation of all phases of integrated disaster management is essential for success in disaster management. Ensuring that activities carried out during the phases of disaster management are measurable facilitates the sustainability and improvement of operations. Measurability also enables the evaluation of tasks that must be performed at every stage of disaster management. The five stages of integrated disaster management must be approached as a multi-stakeholder, individual- and community-focused, complementary process in which roles and responsibilities are clearly defined. The effective implementation of this integrated approach in the field, moving beyond theoretical planning, depends on the strategic allocation of resources. It is essential to optimize and deploy the qualified personnel, logistical supplies, technical equipment, and financial resources required at every stage of the process at the right time and in the right place. In this context, the most fundamental operational element that directly determines the success of integrated disaster management and ensures the functionality of this entire cyclical mechanism is resource management during disasters. One of the most significant challenges encountered on the ground in the aftermath of a disaster is the planned, rapid, and safe management of the debris resulting from the destruction. Debris removal is not merely a cleanup activity; it is a critical phase in terms of ensuring the safety of search-and-rescue operations, restoring transportation, mitigating environmental risks, and accelerating the normalization process. For this reason, debris management stands out as one of the most concrete areas of application for resource management on-site. The primary objective of the process of identifying disaster victims is to determine the identities of those who have lost their lives and ensure that the remains are returned to their families quickly and efficiently. Accurate and swift identification is critical to enabling affected communities to properly carry out their mourning rituals in accordance with their cultural norms. Furthermore, this identification process is essential for the legal completion of numerous procedures, such as inheritance, insurance claims, and the clarification of marital status. Despite all warnings from disaster managers and experts, efforts to identify victims have not been given the attention they deserve, as current disaster plans generally anticipate low casualty losses. However, in the aftermath of large-scale disasters, identifying the deceased becomes significantly more difficult, depending on the type of disaster. As a result, the operation to identify disaster victims takes on a much more complex structure, leading the process to become a long-term effort. It is essential that officials involved in the process of identifying disaster victims possess the technical capacity and expertise to effectively carry out identification efforts in such cases. Mistakes made in the management and handling of disaster-related deaths can increase the socio-psychological trauma experienced by affected communities and mourning relatives; the negative effects of this situation are much more long-term compared to the concrete and physical destruction caused by the disaster. A multidisciplinary approach is adopted in identification efforts following disasters that result in significant loss of life. This process involves the coordinated work of various specialties, including forensic anthropology, forensic odontology, pathology, genetics, and general forensic sciences. This multidisciplinary approach not only enables the identification of remains to be conducted more reliably and accurately but also serves as a cornerstone in overcoming the technical and operational challenges that may arise during the identification process. It has been determined that the proper management of dead bodies is a fundamental prerequisite for the identification process. The findings reveal that this management goes beyond being a mere logistical process; they demonstrate that the management of dead bodies and the identification processes are not merely technical and forensic procedures, but also entail profound humanitarian and ethical responsibilities. Principles emphasized in relevant studies such as efficiency, independence, transparency, competence, and keeping families informed demonstrate that post-disaster identification activities cannot be viewed merely as a logistical process. Therefore, the management of the deceased must be addressed through a comprehensive approach grounded in human rights and aimed at protecting grieving families from uncertainty. The study shows that INTERPOL DVI standards provide a systematic, comparable, and verifiable methodology for the identification of disaster victims. According to the research findings, DNA analysis, fingerprint examination, and dental record comparison—which are among the primary identification methods—stand out as reliable scientific methods. In particular, the high resistance of teeth to environmental factors and the ability to compare them with ante-mortem records make dental analysis a prominent method in mass disasters. Another important finding of the study is that secondary identification methods should be considered not as alternatives to primary methods, but merely as supplementary to them. In large-scale disasters, it is highly likely that personal effects will become separated from the body, remains will get mixed up, bodies will be moved, or misleading information will arise from incorrect identifications by family members. Therefore, medical records, personal information, and data obtained from families should be treated not as definitive proof, but rather as supplementary information that guides the identification process, narrows down possibilities, and lays the groundwork for the primary methods. The findings reveal that forensic anthropology plays a critical role in the identification of skeletal, disarticulated, burned, or severely decomposed remains. At crime scenes with a large number of fatalities, uninformed interventions by non-experts can lead to further damage, fragmentation, and loss of remains. This, in turn, negatively impacts the identification process. Therefore, the active participation of forensic anthropologists in crime scene investigation procedures is of great importance to ensure that findings are documented accurately and within a scientific framework. This study will examine the concepts of disasters and disaster management, integrated disaster management, resource and debris management, dead body management following a disaster, principles of dead body management, the identification of disaster victims according to INTERPOL standards with primary and secondary identification methods and forensic anthropological identification. A literature review detailing identification practices conducted through DNA analysis, fingerprint examination, dental analysis, medical records, pathology, forensic anthropology, evidence, and clothing has provided a clearer understanding of these methods.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    666594

    Afet sonrasında olay yerine adli antropolojik yaklaşım

    Forensic anthropological approach to the scene after a disaster

    CANSEL ÇEKEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    AntropolojiAnkara Üniversitesi

    Adli Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    DR. ÖĞR. ÜYESİ NEHİR VAROL

  2. Tez No

    376534

    Felaket kurbanlarının kimliklendirilmesi (F2K/DVI), Türkiye'deki F2K çalışmaları, karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri

    Disaster victim identification (F2K/DVI), DVI operations in Turkey, problems encountered and proposals for solutions

    KENAN UYSAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Adli TıpPolis Akademisi

    Adli Bilimler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYLA SEVİM EROL

  3. Tez No

    860525

    Direct pore-based identification for fingerprint matching process

    Parmak izi kimliklendirme sürecincde por temellieşleştirme sistemi

    VEDAT DELİCAN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Adli Tıpİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BEHÇET UĞUR TÖREYİN

  4. Tez No

    575400

    Afet tıbbı açısından KBRN müdahale sistemi: Suriye'deki kimyasal silah yaralılarının yönetimi örneği

    CBRN intervention system in terms of disaster medicine: An example of the management of chemical weapons in syria

    İLHAN ÖZTÜRK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    KimyaBezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi

    Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ETHEM GÜNEREN

  5. Tez No

    851471

    Kahramanmaraş depremleri sonrası haber üretim süreçlerinin haberciler açısından değerlendirilmesi: Afet haberciliği üzerine nitel bir araştırma

    Evaluation of news production processes in terms of journalists after Kahramanmaraş earthquakes: A qualitative research on disaster journalism

    PINAR TORLAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Radyo-TelevizyonSelçuk Üniversitesi

    Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HACER AKER

Geri Dön