İnhaler kullanan yaşlı hastalarda inhaler kullanım becerisive ilaca uyumu etkileyen faktörler
Factors affecting inhaler use skills and medication adherence in elderly patients using inhalers
- Tez No: 1022525
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELİF GÜNAY İSMAİLOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Yaşlı hasta, İnhaler Tedavi, İlaç uyumu, Elderly patient, Inhaler therapy, Medication adherence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Bakırçay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma inhaler kullanan yaşlı hastalarda inhaler kullanım becerisi ve ilaca uyumunu etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma tanımlayıcı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi'nde Mart - Aralık 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini söz konusu hastanenin göğüs servisinde yatarak tedavi gören hastalar arasından olasılıksız örnekleme yöntemi ile seçilen, 65-85 yaş arası, en az bir yıldır inhaler cihaz kullanan, okuryazar olan, görme ve işitme problemi olmayan, iletişim problemi olmayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 152 hasta oluşturmuştur. Araştırmanın verileri; Hasta Tanıtım Formu, İnhaler tedavi beceri kontrol listesi, Standardize Mini Mental Test Ölçeği, İnhaler kullanımına uyma testi ve Memnuniyet Anketi ile toplanmıştır. Yazılı izinleri alınan hastalardan Hasta Tanıtım Formu, İnhaler kullanımına uyma testi ve Memnuniyet Anketini doldurmaları istenmiştir. Sonrasında hastalardan gözlem odasında kendi kullandığı inhaler cihazlarını kullanması istenmiştir. Hastanın kullanım şekli araştırmacı tarafından gözlemlenmiş ve inhaler tedavi beceri kontrol listesine kaydedilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde IBM Statistical Package for Social Sciences (SPSS) Windows version 27 (SPSS Inc. Chicago, IL, USA) programı kullanılmıştır. Verilerin tanımlayıcı istatistikleri sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, medyan, minimum, maksimum, %25 ve %75 çeyreklikler şeklinde ifade edilmiştir. Normal dağılım varsayımı Shapiro Wilk testi ile kontrol edilmiştir. Normallik varsayımının karşılanmadığı durumlarda bağımsız iki grubun karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi uygulanmıştır. Normal dağılıma sahip olmayan bağımsız üç ve daha fazla grubun karşılaştırılması için Kruskal Wallis testi iv kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 71,82±5,66 yıl olup %88,8'i KOAH, %11,2'si astım tanılıydı; %68,4'ü erkek, %61,2'si ölçülü doz inhaler kullanıcısıydı. Hastaların %41,4'ünde hafif bilişsel yıkım, %37,5'inde demans düzeyinde bilişsel bozulma saptanmıştır. Hastaların İnhaler Kullanımına Uyma Testinden aldıkları puan ortalaması 46,28±5,22'dir. Test puanına göre hastaların %50'sinin iyi, %17,8'inin orta ve %32,2'sinin kötü düzeyde inhaler tedavi uyumuna sahip olduğu belirlenmiştir. İnhaler kullanım becerisi kuru toz inhalerde iyi (%67,9–78,4), ölçülü doz inhalerde orta düzeyde (%24,7) bulunmuştur. Mini Mental Durum Testi puanı ile kuru toz inhaler kullanım becerisi (p=0,005) ve inhaler tedaviye uyum arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanırken ölçülü doz inhaler kullanım becerisi ile bilişsel durum arasında anlamlı ilişki belirlenmemiştir. Kapsüllü kuru doz inhaler kullanan erkek hastaların inhaler beceri puanları kadın hastalara göre, çok dozlu kuru doz inhaler ile birlikte ölçülü doz inhaler kullananların ise tek cihaz kullananlardan anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. 5–10 yıldır inhaler kullanan hastaların uyum düzeyleri, 10 yıldan uzun süredir kullananlardan anlamlı düzeyde daha iyiydi. Sonuç olarak, yaşlı hastalarda inhaler kullanım becerisi ve tedaviye uyumun geliştirilmesinde bilişsel durumun değerlendirilmesi ve hasta özelliklerine uygun eğitim yaklaşımlarının uygulanması önemlidir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the factors affecting inhaler use skill and medication adherence in elderly patients using inhaler devices. The research was carried out as a descriptive study at Dr. Suat Seren Chest Diseases and Surgery Training and Research Hospital between March and December 2025. The sample consisted of 152 patients aged 65–85 years who were receiving inpatient treatment in the chest diseases ward of the aforementioned hospital and were selected using a non-probability sampling method. Inclusion criteria required that patients had been using an inhaler device for at least one year, were literate, had no visual or hearing impairment, had no communication difficulties, and consented to participate in the study. Data were collected using a Patient Information Form, an Inhaler Treatment Skill Checklist, the Standardized Mini-Mental State Examination, the Test of Adherence to Inhalers, and a Satisfaction Survey. Patients from whom written consent was obtained were asked to complete the Patient Information Form, the Test of Adherence to Inhalers, and the Satisfaction Survey. Subsequently, patients were asked to demonstrate the use of their own inhaler devices in an observation room. Each patient's technique was observed by the researcher and recorded on the Inhaler Treatment Skill Checklist. Data analysis was performed using the IBM Statistical Package for Social Sciences for Windows, version 27 (SPSS Inc., Chicago, Illinois, United States of America). Descriptive statistics were reported as frequency, percentage, mean, standard deviation, median, minimum, maximum, and 25th and 75th percentiles. The normality assumption was assessed using the Shapiro–Wilk test. In cases where the normality assumption was not met, the Mann–Whitney U test was applied to compare two independent groups, and the Kruskal–Wallis test was used for comparisons involving three or more independent groups that did not follow a normal distribution. The level of vi statistical significance was set at 0.05. The mean age of the patients was 71.82 ± 5.66 years; 88.8% had a diagnosis of chronic obstructive pulmonary disease and 11.2% had asthma. Of the participants, 68.4% were male and 61.2% were metered-dose inhaler users. Mild cognitive impairment was detected in 41.4% of patients, while dementia-level cognitive deterioration was identified in 37.5%. The mean score obtained from the Test of Adherence to Inhalers was 46.28 ± 5.22. Based on this score, 50% of the patients demonstrated good, 17.8% moderate, and 32.2% poor adherence to inhaler therapy. Inhaler use skill was found to be good for dry powder inhalers (67.9–78.4%) and moderate for metered-dose inhalers (24.7%). A statistically significant positive association was found between the Mini-Mental State Examination score and both dry powder inhaler use skill (p = 0.005) and adherence to inhaler therapy; however, no significant relationship was identified between metered-dose inhaler use skill and cognitive status. Male patients using capsule-based dry powder inhalers demonstrated significantly higher inhaler skill scores than female patients, and patients using a multidose dry powder inhaler in combination with a metered-dose inhaler scored significantly higher than those using a single device. Patients who had been using an inhaler for 5 to 10 years demonstrated significantly better adherence levels compared to those who had been using one for more than 10 years. In conclusion, the assessment of cognitive status and the implementation of patient-tailored educational approaches are essential for improving inhaler use skill and treatment adherence in elderly patients.
Benzer Tezler
- Nebülizatör kullanımıyla,hastaneye yatış gerektiren kronik obstruktif akciğer hastalığı atak sıklığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment of the relationship between the use of nebulizers and the incidence of chronic obstructive pulmonary disease exacerbations requiring hospitalization
SİNEM DAĞLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Göğüs HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ KADRİ ÇIRAK
- Astım ve/veya kronik obstrüktif akciğer hastalığı tanılı hastaların inhaler ilaç kullanım becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of inhaler DRUG USE skills of patients diagnosed with asthma AND/OR chronic obstructive LUNG disease
ÖMER FARUK AKYÜREK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan hastalarda tedavide kullanılan inhale kortikosteroidlerin yan etkileri ve bu yan etkiler ile ilişkili faktörler
Side effects of inhaled corticosteroids used in thetreatment of patients with chronic obstructive lungdisease (COPD) and the factors related to these side effects
FATMA CEREN GÜREL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA YAZAR
DOÇ. DR. HACER HİCRAN MUTLU
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan hastalarda tedavide kullanılan inhale kortikosteroidlerin yan etkileri ve bu yan etkiler ile ilişkili faktörler
Side effects of inhaled corticosteroids used in thetreatment of patients with chronic obstructive lungdisease (COPD) and the factors related to these side effects
FATMA CEREN GÜREL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA YAZAR
- Bronşektazili hastalarda bakteriyel kolonizasyonların prognoza etkisi
Başlık çevirisi yok
SEMA NUR DOĞRU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Göğüs HastalıklarıAnkara ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OYA KAYACAN