Çölyak hastalarında algılanan sosyal desteğin yeme tutum ve davranış üzerine etkisi
The effect of perceived social support on eating attitudes and behaviors in patients with celiac disease
- Tez No: 1022597
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEN FENERCİOĞLU, PROF. DR. ALİ İBRAHİM HATEMİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Çölyak Hastalığı, Glutensiz Diyet, Sosyal Destek, Yeme Davranışı, Anxiety, Celiac Disease, Eating Behavior, Gluten-Free Diet, Social Support
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, biyopsi ile çölyak hastalığı tanısı almış 18–60 yaş arası bireylerde çok boyutlu algılanan sosyal desteğin yeme tutum ve davranış üzerine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel tipteki araştırmada katılımcılara sosyodemografik anket formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Çölyak Hastalığı Yeme Tutum ve Davranış Ölçeği (ÇHYTDÖ) yüz yüze uygulandı. Veriler SPSS v.23 programında parametrik testler, Pearson korelasyon, basit ve çoklu doğrusal regresyon analizleri ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya 70 katılımcı dahil edildi; yaş ortalaması 31,23±7,94 yıl olup katılımcıların %54,3'ü kadındı. Çölyak hastalık süresi (p=0,030) ve glutensiz diyet süresi (p=0,011) ile ÇHYTDÖ toplam puanı arasında anlamlı ilişki bulundu. Glutensiz diyet süresi (p=0,007), çölyak hastalık süresi (p=0,046) ve diyetisyen desteği (p=0,026) kaygı ile; yaş (p=0,025) ve BKİ (p=0,038) özgüven ile anlamlı ilişkiliydi. Aile, arkadaş ve özel bir insan desteği kaygı ile negatif (r=-0,419, p<0,001; r=-0,278, p=0,020; r=-0,397, p=0,001), özgüven ile pozitif korelasyon gösterdi (r=0,350, p=0,003; r=0,350, p=0,003; r=0,378, p=0,001). Basit regresyonda ÇBASDÖ toplam puanı kaygı ile negatif, özgüven ile pozitif yönde anlamlı ilişki gösterdi (B=-0,049; p=0,001; B=0,057; p=0,001). Çoklu regresyonda ÇBASDÖ toplam puanı kaygı için en güçlü negatif, özgüven için en güçlü pozitif ilişki gösteren değişkendi (β=-0,476; R²=0,341; p=0,001; β=0,486; R²=0,310; p=0,001). Sonuç: Çölyak hastalarında algılanan sosyal destek arttıkça kaygı azalmakta, özgüven artmaktadır. Bulgular, yeme tutum ve davranışın yalnızca diyetin pratik boyutlarıyla değil, psikososyal etkenlerle de ilişkili olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to examine the effect of perceived social support on eating attitudes and behaviors in individuals aged 18–60 years with biopsy-confirmed celiac disease. Material and Method: In this descriptive cross-sectional study, participants completed a sociodemographic questionnaire, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), and the Celiac Disease Food Attitudes and Behaviors Scale (CDFAB). Data were analyzed in SPSS v.23 using parametric tests, Pearson correlation, and simple and multiple linear regression analyses. Results: Among 70 participants, mean age was 31.23±7.94 years and 54.3% were female. Disease duration (p=0.030) and gluten-free diet duration (p=0.011) were associated with total CDFAB score. Gluten-free diet duration (p=0.007), disease duration (p=0.046), and dietitian support (p=0.026) were associated with anxiety, whereas age (p=0.025) and BMI (p=0.038) were associated with self-confidence. Family, friend, and significant-other support were negatively correlated with anxiety (r=-0.419, -0.278, -0.397; p<0.05) and positively correlated with self-confidence (r=0.350, 0.350, 0.378; p<0.01). In simple regression, total MSPSS score was negatively associated with anxiety (B=-0.049; p=0.001) and positively associated with self-confidence (B=0.057; p=0.001). In multiple regression, total MSPSS score showed the strongest negative association with anxiety (β=-0.476; R²=0.341; p=0.001) and the strongest positive association with self-confidence (β=0.486; R²=0.310; p=0.001). Conclusion: As perceived social support increased, anxiety decreased and selfconfidence increased. Eating attitudes and behaviors were associated with both practical and psychosocial aspects of the disease.
Benzer Tezler
- Fonksiyonel dispepsi hastalarında depresyon, anksiyete, aleksitimi, bağlanma, sosyal destek ve somatizasyonun değerlendirilmesi
Evaluation of depression, anxiety, alexithymia, attachment, social support and somatization in functional dyspepsia
HALUK TARIK KANİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
GastroenterolojiMarmara Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEŞE İMERYÜZ
- Çölyak hastalarında yaşam kalitesinin hastanın kendisi, ailesi ve aile hekimi tarafından değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life in celiac patients by the patient himself, his family and family doctor
MUSTAFA AZAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiHitit ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA İREN AKBIYIK
- Akne hastalarında akne şiddeti, beslenme alışkanlıkları ve kan zonulin düzeylerinin ölçülmesi
Measurement of acne severity, dietary habits and blood zonulin levels in acne patients
RAHİME CANKAT GÜREL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
DermatolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET YILDIRIM
- Glutensiz diyete uyan çölyaklı gebelerde gliadine karşı plasental immün yanıtın sağlıklı gebelerle karşılaştırılması
Placental immune response to gliadin in diet compliant celiac patients
BURCU VOLKAN
Tıpta Yan Dal Uzmanlık
Türkçe
2014
GastroenterolojiMarmara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ ERTEM
- Sjögren sendromlu hastalarda pankreas ekzokrin yetmezliği
Pancreatic exocrine insufficiency in patients with Sjögren's syndrome
CİHAD RAUFOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıAlanya Alaaddin Keykubat Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAKİR ÖZGÜR KEŞKEK