Deprem yönetmeliği (TBDY-2018) ışığında fretli, poligon, kare, dikdörtgen kolonların yapı davranışına etkisinin incelenmesi
Examining the effect on building behavior of circular, polygon, square, rectangle columns in terms of earthquake regulation (TBDY-2018)
- Tez No: 1022675
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEKİ KARACA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Betonarme kolon, Fretli kolon, Reinforced concrete column, Spirally reinforced column
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yeryüzünde neredeyse tüm yapılara deprem kuvvetleri etki etmektedir. Dolayısıyla bu yapıların deprem etkileri karşısında ayakta kalabilmeleri ve kullanılabilirlik sınırları içinde hizmet sunabilmeleri için taşıyıcı sistemlere belirli kıstaslar getirilmiştir. Deprem esnasında yapıların ayakta kalabilmeleri için olmazsa olmaz yapı elemanları kolonlardır. İnsanlık tarihi boyunca bu taşıyıcı elemanlar tapınak ve saray gibi yapılarda sıklıkla kullanılmıştır. Betonarme, çelik, ahşap, kompozit vb. malzemelerle çeşitli şekil ve ebatlarda üretilebilen kolonlar, yatay ve düşey yüklerin temele sağlıklı bir şekilde aktarılmasını sağlamaktadır. Bu önemlerinden dolayı TBDY-2018'de kolonların enkesit ölçüleri, boyuna donatı oranları, enine donatı aralıkları gibi hususlarda çeşitli kısıtlamalar ve kurallar bulunmaktadır. Bu tezde amaç fretli, poligon, kare ve dikdörtgen kolonların biçim ve şekillerindeki farklılıklardan dolayı yapılarda oluşan ağırlık, periyot, taban kesme kuvveti, yer değiştirme, kolon iç kuvvetleri gibi parametrelerin değişimlerini incelemek ve karşılaştırmaktır. Bu kapsamda, çalışmanın birinci bölümünde deprem, fay hatları ve kolonlar ile ilgili yüzeysel bir giriş yapılmış, literatür özetleri verilmiştir. İkinci bölümde yapı malzemelerinin mekanik özellikleri, betonarme ve donatı çeliği hakkında genel bilgiler, kolon çeşitleri ve TBDY-2018'e göre kolonların özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise TBDY-2018'e göre bina tasarım esasları üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde materyal ve yöntemler belirtilmiş olup bunlar, çalışmada tasarlanacak modellerin ve modellerde kullanılacak kolonların genel özellikleridir. Beşinci bölüm bulgular ve tartışma bölümüdür. Burada çeşitli analizler sonucu elde edilen veriler, tablo ve grafiklerle karşılaştırılmıştır. Altıncı bölüm sonuç ve öneriler olup modellerin analiz sonuçları özetlenmiştir. Son bölümde ise kaynaklar verilmektedir. Sonuçlar incelendiğinde yapı ağırlıklarının, döşeme miktarlarıyla orantılı olarak artış gösterdiği, periyotların ise daha çok kolonların rijitliğiyle, dolayısıyla taşıyıcı sistemin rijitliğiyle ters orantılı olarak artış gösterdiği görülmüştür. Yine ilaveten burulma konusunda fretli kolonların avantaj sergilediği, yapılarda periyot artışının yer değiştirmelerde artışa, taban kesme kuvvetlerinde ise azalışa sebep olduğu, kolon moment ve kesme kuvvetlerinin, yapı ağırlığı ve rijitliğiyle ilişkili olarak değişiklik gösterdiği tespit edilmiştir. Son olarak kolon çeşitleri öznel bir değerlendirmeye tabi tutulmuş ve daha gerçekçi sonuçlar için daha yüksek katlı ve farklı çeşitte yapıların analiz edilip değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Özet (Çeviri)
Almost all structures on Earth are affected by seismic forces. Therefore, certain criteria have been established for load-bearing systems to ensure that these structures remain standing and function within their usability limits against earthquake effects. Columns are indispensable structural elements for the survival of structures during earthquakes. Throughout human history, these load-bearing elements have been frequently used in structures such as temples and palaces. Columns, which can be produced in various shapes and sizes from materials such as reinforced concrete, steel, wood, and composite, ensure the healthy transfer of horizontal and vertical loads to the foundation. Due to their importance, TBDY-2018 contains various restrictions and rules regarding aspects such as cross-sectional dimensions, longitudinal reinforcement ratios, and transverse reinforcement spacing of columns. The aim of this thesis is to examine and compare the variations in parameters such as weight, period, base shear force, displacement, and internal column forces in structures due to differences in the shapes and forms of circular, polygonal, square, and rectangular columns. In this context, the first section of the study provides a superficial introduction to earthquakes, fault lines, and columns, along with a literature review. The second section covers the mechanical properties of building materials, general information about reinforced concrete and reinforcing steel, column types, and column properties according to TBDY-2018. The third section focuses on the structural design principles according to TBDY-2018. The fourth section specifies the materials and methods, which are the general characteristics of the models to be designed in this study and the columns to be used in these models. The fifth section is the findings and discussion section. Here, the data obtained from various analyses are compared using tables and graphs. The sixth section contains the conclusions and recommendations, summarizing the analysis results of the models. The final section lists the references. When the results were examined, it was observed that the structural weights increased proportionally with the amount of slabs, while the periods increased inversely proportionally with the stiffness of the columns, and therefore with the stiffness of the load-bearing system. Additionally, it was determined that circular columns exhibited an advantage in terms of torsional resistance, that an increase in period in structures led to an increase in displacements and a decrease in base shear forces, and that column moments and shear forces varied in relation to structural weight and stiffness. Finally, the column types were subjected to a subjective evaluation, and it was stated that more realistic results could be obtained by analyzing and evaluating taller and different types of structures.
Benzer Tezler
- Düşey düzensizliği bulunan betonarme bir binanın DBYBHY-2007 ve TBDY-2018 esaslarına göre irdelenmesi
Evaluation of a reinforced concrete building with column discontinuity according to DBYBHY-2007 and TBDY-2018
MERT SEZGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İnşaat MühendisliğiGebze Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLGEN MERT TUĞSAL
- Kastamonu ili merkez ilçesindeki riskli binaların yapısal performansının TBDY-2018'e göre değerlendirilmesi
Evaluation of structural performance of risky buildings in the central district of Kastamonu according to TBDY-2018
ŞÜKRÜ ALPEREN ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEYZA TAŞKIN AKGÜL
- 2007 türk deprem yönetmeliğine göre tasarlanan yapıların TBDY2018'e göre performans analizi
Performance analysis according to 2018 regulations of structures analysis designed according to the 2007 Turkish earthquake regulations
EMEL KEPEKÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Deprem MühendisliğiManisa Celal Bayar Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKERİM ERGÜT
- Deprem etkisi altında yapı-kazık-zemin etkileşimi
Structure-pile-soil interaction under earthquake effect
MUHAMMED SELAHADDİN AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İnşaat MühendisliğiKocaeli Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UTKAN MUTMAN
- DBYBHY-2007 ve TBDY-2019'a göre tasarlanmış merkezi çaprazlı çelik çerçevelerin sismik davranışlarının karşılaştırılması
Comparison on seismic behavior of concentrically braced frames designed as Per TSC2007 and TSC2019
BARIŞ SERİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İnşaat MühendisliğiManisa Celal Bayar Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BAKIR BOZKURT