Geri Dön

Lise öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılığı ve sosyal medya kullanımının Akdeniz diyetine uyumuyla ilişkisinin incelenmesi

Investigation of the relationship between smartphone addiction, social media use, and adherence to the Mediterranean diet among high school students

PDF İndir

  1. Tez No: 1022806
  2. Yazar: YUSUF YAVUZ
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİTNAT ŞULE ŞAKAR
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Haliç Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, adölesan lise öğrencilerinde sosyal medya kullanımı (SMK) ve akıllı telefon bağımlılığı ile Akdeniz diyetine uyum arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla kesitsel ve analitik tipte tasarlanmıştır. Araştırma, İstanbul ili Eyüpsultan ilçesindeki özel bir lisede öğrenim gören, 15-18 yaş aralığında (~ 16,53±1,16 yıl) gönüllü 241 adölesan (114 erkek, 127 kız) ile yürütülmüştür. Veriler; anket formu, Sosyal Medya Kullanım Ölçeği (SMKÖ), Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği–Kısa Versiyonu (ATBÖ-KV) ve Çocuk/Adölesanlar İçin Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED) ile toplanmıştır. Erkek adölesanlarda beden kütle indeksi (BKİ) z-skoru -0,07±0,93, kız adölesanlarda -0,32±0,93, tüm katılımcılarda ise -0,20±0,94 olarak saptanmıştır. Erkek adölesanlarda bel çevresi 79,04±7,92 cm, kız adölesanlarda 73,55±6,70 cm, tüm katılımcılarda ise 76,15±7,79 cm olarak saptanmıştır. Erkek adölesanlarda kalça çevresi 94,35±4,68 cm, kız adölesanlarda 92,91±4,25 cm, tüm katılımcılarda ise 93,59±4,50 cm'dir. Erkek adölesanlarda bel kalça oranı (BKO) 0,84±0,06, kız adölesanlarda 0,79±0,06, tüm katılımcılarda ise 0,81±0,06 olarak saptanmıştır. Erkek adölesanlarda bel boy oranı (BBO) 0,46±0,05, kız adölesanlarda 0,46±0,04, tüm katılımcılarda ise 0,46±0,04 olarak saptanmıştır. Erkek ve kız adölesanların TÜBER (2022) referansına göre günlük enerjilerinin ancak yarısını aldıkları (sırasıyla %54,8, %43,7) ve %91,7 adölesanın ise yetersiz enerji tükettiği bulunmuştur. Her iki cinsiyette enerjinin, besin ögeleriden gelen oranları dengeli bulunmuş isede CHO oranı alt sınırda iken yağ oranı üst sınırda bulunmuştur. Ayrıca Ca, Se ve D vitamini tüketimi her iki cinsiyettede düşük iken, özellikle kız adölesanlarda Fe ve Folat tüketimi çok düşüktür. ATBÖ-KV skor ortalaması 38,75±10,74 olup, %70,1'i akıllı telefon bağımlısı grubundadır. KIDMED'e göre adölesanların %56,8'i düşük, %16,2'si orta, %27,0'ı yüksek uyum düzeyine sahiptir. Akdeniz diyeti uyum grubunda; vücut ağırlığı, BKİ z-skoru, bel ve kalça çevreleri, bel kalça ve bel boy oranları anlamlı derecede yüksek; fiziksel aktivite faktörü (FAF) ise düşük bulunmuştur. Uyku öncesi ekran kullanan, ders çalışırken sosyal medyaya bakan ve ekran başında atıştırmalık tüketen adölesanlarda SMKÖ ve ATBÖ-KV puanları daha yüksek, KIDMED puanları ise daha düşük olarak saptanmıştır (p<0,001). Ayrıca akıllı telefon bağımlılarında bel çevresi anlamlı derecede yüksektir (sırasıyla 78,71±7,30 cm, 70,12±5,12 cm, p<0,001). Dijital bağımlılığın olumsuz etkisi kız adölesanlarda erkeklere kıyasla daha keskin bulunmuştur. Sonuç olarak, yüksek dijital bağımlılık; enerji ve besin ögeleri dahil yetersiz ve dengesiz beslenme, sedanter yaşam ve artmış beden ağırlığı göstergeleriyle ilişkilidir. Bulgular; okul diyetisyenliği modelinin ve özellikle adölesanlarda beslenme eğitiminin önemini ayrıca, dijital mecralardaki bilgilerin doğruluk ve bilimselliğinin sorgulanması ve her türlü bağımlılık konusunda adölesanların bilgilendirilmesinin gerekliliğini göstermektedir. Bu alanda daha büyük ölçekli ve farklı durumlarda yeni araştırmalara ihtiyaç vardır.

Özet (Çeviri)

This cross-sectional and analytical study was designed to determine the relationship between social media use (SMU) and smartphone addiction with adherence to the Mediterranean diet in adolescent high school students. The research was conducted with 241 volunteer adolescents (114 boys, 127 girls) aged 15–18 years (~16.53±1.16 years) studying at a private high school in the Eyüpsultan district of Istanbul. Data were collected using a questionnaire form, the Social Media Use Scale (SMUS), the Smartphone Addiction Scale–Short Version (SAS-SV), and the Mediterranean Diet Quality Index for Children and Adolescents (KIDMED). Body mass index (BMI) z-score was determined as -0.07±0.93 in male adolescents, -0.32±0.93 in female adolescents, and -0.20±0.94 in all participants. Waist circumference was determined as 79.04±7.92 cm in male adolescents, 73.55±6.70 cm in female adolescents, and 76.15±7.79 cm in all participants. Hip circumference was 94.35±4.68 cm in male adolescents, 92.91±4.25 cm in female adolescents, and 93.59±4.50 cm in all participants. Waist-to-hip ratio (WHR) was determined as 0.84±0.06 in male adolescents, 0.79±0.06 in female adolescents, and 0.81±0.06 in all participants. Waist-to-height ratio (WHtR) was determined as 0.46±0.05 in male adolescents, 0.46±0.04 in female adolescents, and 0.46±0.04 in all participants. According to the TÜBER (2022) reference, male and female adolescents were found to consume only half of their daily energy requirements (54.8% and 43.7%, respectively), and 91.7% of the adolescents were found to consume inadequate energy. Although the proportions of macronutrients contributing to energy were found to be balanced in both sexes, the carbohydrate ratio was at the lower limit, while the fat ratio was at the upper limit. In addition, Ca, Se, and vitamin D intakes were low in both sexes, whereas Fe and folate intakes were particularly low in female adolescents.The mean SAS-SV score was 38.75±10.74, and 70.1% were in the smartphone addict group. According to KIDMED, 56.8% of the adolescents had low, 16.2% had moderate, and 27.0% had high adherence levels. In the high Mediterranean diet adherence group, body weight, BMI z-score, waist and hip circumferences, waist-to-hip, and waist-to-height ratios were significantly higher, while the physical activity factor (PAF) was lower. Adolescents who used screens before sleep, checked social media while studying, and consumed snacks in front of the screen had higher SMUS and SAS-SV scores and lower KIDMED scores (p<0.001). Furthermore, waist circumference was significantly higher in smartphone addicts (78.71±7.30 cm and 70.12±5.12 cm, respectively, p<0.001). The negative impact of digital addiction was found to be sharper in female adolescents compared to males. In conclusion, high digital addiction is associated with inadequate and unbalanced nutrition (including energy and nutrient intakes), a sedentary lifestyle, and increased body weight indicators. The findings demonstrate the importance of the school dietitian model and nutrition education, especially in adolescents, as well as the necessity of questioning the accuracy and scientific validity of information on digital platforms and informing adolescents about all types of addiction. Further large-scale research under different conditions is needed in this field.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    785664

    Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı: Kırıkkale lise öğrencileri üzerine bir araştırma

    Digital game addiction of high school students: A study on Kırıkkale high school students

    İLYAS ŞEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İletişim BilimleriAksaray Üniversitesi

    İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. VEYSEL ÇAKMAK

  2. Tez No

    732652

    Akıllı telefon bağımlılığıyla ilişkili faktörlerin lise öğrencilerinin akademik başarıları üzerindeki etkilerini açıklayan bir model önerisi

    A model proposal explaining the influences of smartphone addiction related factors on high school students' academic success

    ENGİN KUTLUAY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE KARACA

  3. Tez No

    753997

    14-18 yaş lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ile iletişim becerileri arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Bilecik ili örneği)

    A research on the relationship between social media addiction and communication skills of 14-18 high school students in terms of various variables (Bilecik province example)

    ZAİM AKBULUT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    İletişim BilimleriBilecik Şeyh Edebali Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZÜM EĞİLMEZ

  4. Tez No

    754729

    Ergenlerde problemli teknoloji kullanımının önlenmesinde gruplarla sosyal hizmet uygulaması: Bir karma yöntem araştırması

    Social work practice with groups in preventing problematic technology use in adolescents: A mixed method research

    MEHMET CAN AKTAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Sosyal HizmetAnkara Üniversitesi

    Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ELİF GÖKÇEARSLAN

  5. Tez No

    657999

    Ortaokul ve lise öğrencilerinin internet bağımlılığı ve problemli internet kullanımının incelenmesi

    An investigation of internet addiction and problematic internet use of secondary and high school students

    NURİ ERDEMİR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve Öğretimİnönü Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA KUTLU

Geri Dön