Gıdaların çevresel etkilerine ilişkin bilgi ölçeği'nin türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 1022811
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGE MENGİ ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Gıdaların Çevresel Etkilerine İlişkin Bilgi Ölçeği'nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Çalışma, yaşları 18-65 arasında değişen toplam 910 gönüllü katılımcı (%65,6 kadın, yaş ortalaması: 27,6 ± 10,82 yıl) ile gerçekleştirilmiştir. Veriler web tabanlı anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, karbon ayak izi farkındalıkları (Karbon Ayak İzi Farkındalık Ölçeği) ve gıdaların çevresel etkilerine ilişkin bilgi düzeyleri (Gıdaların Çevresel Etkilerine İlişkin Bilgi Ölçeği) değerlendirilmiştir. Ölçeğin yapısal geçerliği Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Faktör analizine uygunluk Kaiser-Meyer-Olkin katsayısı (KMO) ve Bartlett testleri ile ve model uyumu standart uyum iyiliği indeksleri ile değerlendirilmiştir. Güvenirlik analizleri Cronbach alfa, McDonald omega ve iki hafta arayla uygulanan testtekrar test yöntemi için Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (ICC) ile incelenmiştir. Eş-zamanlı geçerlik Spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiş ve bilgi düzeyini etkileyen değişkenler ise çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Verilerin faktör analizine uygun olduğu belirlenmiştir (KMO=0,789; Bartlett testi χ²=6337,3; p<0,001). Düşük madde yükü nedeniyle 1. madde çıkarılmış ve kalan 15 madde toplam varyansın %47,95'ini açıklamıştır. AFA ve DFA sonuçları ölçeğin tek faktörlü yapısını desteklemiştir. Güvenirlik analizlerinde Cronbach alfa=0,773 ve McDonald omega=0,774 olarak bulunmuştur. Test-tekrar test analizinde ölçeğin zamana bağlı kararlılığının mükemmel düzeyde olduğu belirlenmiştir (ICC=0,948; %95 Güven Aralığı: 0,925–0,964). Eşzamanlı geçerlik kapsamında zayıf ancak anlamlı pozitif ilişki saptanmıştır (rho=0,191, p<0,001). Ayrıca kadın cinsiyeti, çalışma durumu ve karbon ayak izi farkındalığı puanının ölçek puanı ile anlamlı ve ilişkili olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Ölçeğin Türkçe formu 15 maddelik tek boyutlu yapısıyla geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Ölçeğin, gıdaların çevresel etkilerine ilişkin bilgi düzeyini değerlendirmede önemli bir boşluğu dolduracağı ve sürdürülebilir beslenme araştırmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study was conducted to evaluate the validity and reliability of the Turkish version of the Food's Environmental Impacts Knowledge Questionnaire. Materials and Methods: The study was conducted with 910 voluntary participants aged 1865 years (65.6% female; mean age: 27.6 ± 10.82 years). Data were collected through a webbased survey. Participants' sociodemographic characteristics, carbon footprint awareness (Carbon Footprint Awareness Scale), and knowledge of the environmental impacts of foods (Food's Environmental Impacts Knowledge Questionnaire) were assessed. Construct validity was examined using Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA). The suitability of the data for factor analysis was evaluated using the Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) measure and Bartlett's test of sphericity. Reliability was evaluated using Cronbach's alpha, McDonald's omega, and test–retest reliability through the Intraclass Correlation Coefficient (ICC) with a two-week interval. Concurrent validity was assessed using Spearman's correlation, and factors associated with knowledge scores were examined using multiple linear regression analysis. Results: The data were found to be suitable for factor analysis (KMO=0.789; Bartlett's test χ²=6337.3, p<0.001). Item 1 was removed due to its low factor loading, and the remaining 15 items explained 47.95% of the total variance. EFA and CFA supported the unidimensional structure. Reliability analyses demonstrated acceptable internal consistency (Cronbach's alpha=0.773, McDonald's omega=0.774). Test–retest analysis indicated excellent stability (ICC=0.948; 95% CI: 0.925–0.964). Concurrent validity analysis revealed a weak but significant positive correlation (rho=0.191, p<0.001). Gender, employment status, and carbon footprint awareness scores were significantly associated with the questionnaire scores (p<0,05). Conclusion: The Turkish version of the questionnaire is a valid and reliable 15-item unidimensional measurement tool. The questionnaire is expected to fill an important gap in assessing knowledge of the environmental impacts of foods and to contribute to future researchs.
Benzer Tezler
- Citric acid and dimer diol-based polyester membranes for food packaging applications
Gıda paketleme uygulamaları için sitrik asit ve dimer diol bazlı polyester membranlar
SARA AGHAEINEJAD AJBISHEH
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Metalurji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMetalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİHTER ZEYTUNCU GÖKOĞLU
PROF. DR. EMRAH ÇAKMAKÇI
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Gıda reklamlarının çocukların beslenmesi üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of food ADS of the effects on children's nutrition
TUBA YAĞCI YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞE SELDA TEKİNER
- Estimation of uncertainty of individual steps in pesticide residue analysis
Pestisit analiz aşamalarında belirsizliklerin tahminlenmesi
PERİHAN YOLCI ÖMEROĞLU
Doktora
İngilizce
2010
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARPAD AMBRUS
PROF. DR. DİLEK BOYACIOĞLU
- Kombine yöntemle nişasta bazlı yenilebilir film üretimi
Starch based combination method edible film production
MERVE BASUT KAZAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Kimya MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURCAN TUĞRUL