Dijital olarak sunulan klinik eczacılık hizmetlerine sağlık profesyonellerinin ödeme istekliliğinin ölçülmesi
Measuring the willingness to pay for healthcare professionals for digitally provided clinical pharmacy services
- Tez No: 1022910
- Danışmanlar: PROF. DR. MESUT SANCAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Farmakoekonomi, Ödeme istekliliği, Economics-pharmaceutical, Willingness to pay
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma; sağlık profesyonelleri perspektifinden dijital bir ortamda sunulan ve yapay zeka destekli klinik eczacılık uygulamasına yönelik ödeme istekliliği (WTP) kararını, miktarını ve bu süreci etkileyen faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 05.01.2026-05.04.2026 tarihleri arasında bir eğitim araştırma hastanesiyle serbest eczanelerde gerçekleştirilmiştir. Doktor, eczacı ve hemşireden oluşan sağlık profesyonelinin katıldığı bu kesitsel-nicel araştırmada veriler demografik özellikler, yapay zeka okuryazarlığı ve ödeme istekliliği (WTP) bölümlerinden oluşan bir anketle toplanmıştır. WTP ölçümünde koşullu değerleme yöntemi (CVM) kullanılarak katılımcılara bir klinik eczacılık hizmet senaryosu sunulmuş; ödeme kararları ve miktarları açık uçlu sorularla sorgulanmıştır. Verideki uç değerler ve sağa çarpık dağılım nedeniyle, istatistiksel analizlerde 'Two-Part' model tercih edilmiştir. Bulgular: Toplam 301 katılımcının %66,8'i hizmete ödeme yapmaya isteklidir; en yüksek WTP oranı hekimlerde (%83,2), en yüksek miktar ise eczacılarda (8181,4±11894,0 TL) saptanmıştır. Doktorlar anlamlı düzeyde daha yüksek yapay zeka okuryazarlığına sahiptir (p=0,016). Two-part model sonuçlarına göre; artan gelir ve yapay zeka okuryazarlığı ödeme kararını pozitif etkilerken, hemşire grubunda olmak ödeme olasılığını düşürmektedir (OR=0,202; p=0,001). Ödeme miktarının temel belirleyicileri yaş ve meslek olup, yaş arttıkça ve eczacı grubunda ödeme miktarı anlamlı yükselmektedir (p<0,05). Ödeme isteksizliğinin ana nedeni kamu finansmanı beklentisidir. Sonuç: Meslek grupları arasındaki farklılık, WTP kararını ve miktarını etkileyen en temel parametredir. Yapay zeka okuryazarlığının ödeme kararını etkilemesi nedeniyle, sağlık çalışanlarına yönelik eğitim programlarının düzenlenmesi stratejik önem taşımaktadır. Katılımcılardaki güçlü kamu finansmanı ve geri ödeme beklentisi, ödeme isteksizliğinin başlıca nedenidir. Bu hizmetlerin geri ödeme kapsamına alınması, dijital klinik eczacılık uygulamalarının sağlık sistemine entegrasyonu için kritik görülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to determine the Willingness to Pay (WTP) decision, the amount, and the factors influencing this process regarding a digitally delivered and AI-supported clinical pharmacy application from the perspective of healthcare professionals. Material and Method: This study was conducted between January 5, 2026, and April 5, 2026, at a training and research hospital and various community pharmacies. In this cross-sectional quantitative study involving healthcare professionals, including physicians, pharmacists and nurses, data were collected through a questionnaire consisting of demographic characteristics, artificial intelligence literacy, and Willingness to Pay (WTP) sections. The Contingent Valuation Method (CVM) was employed to measure WTP, where participants were presented with a clinical pharmacy service scenario and their payment decisions and amounts were queried using open-ended questions. Due to the presence of outliers and the right-skewed distribution of the data, the 'Two-Part' model was preferred for statistical analysis. Results: Of the 301 total participants, 66.8% are willing to pay for the service; the highest WTP rate was observed among physicians (83.2%), while the highest amount was determined among pharmacists (8181.4±11894.0 TL). Physicians possess a significantly higher level of artificial intelligence literacy (p=0.016). According to the results of the two-part model, increased income and artificial intelligence literacy positively influence the payment decision, whereas being in the nursing group decreases the probability of payment (OR=0.202; p=0.001). The primary determinants of the payment amount are age and profession; the payment amount increases significantly with advancing age and within the pharmacist group (p<0.05). The main reason for the unwillingness to pay is the expectation of public funding. Conclusion: Professional group disparity is the most fundamental parameter affecting WTP decisions and amounts. Since AI literacy influences the payment decision, organizing training programs for healthcare workers is of strategic importance. Strong expectations for public financing and reimbursement are the primary reasons for unwillingness to pay. Including these services in reimbursement schemes is critical for the integration of digital clinical pharmacy into the healthcare system.
Benzer Tezler
- Diyabette farmasötik bakım yazılım programının geliştirilmesi ve eczanede uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi
Development of a pharmaceutical care software program in diabetes and evaluation of its applicability in community pharmacies
GÜNEŞ ÜNAL
Doktora
Türkçe
2026
Eczacılık ve Farmakolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiKlinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜŞRA NUR ÇATTIK
- İdiyopatik sistitisli kedilerde prazosinin uzun süreli kullanımı ile birlikte dijital sağlık izleme uygulamasının tedavideki etkinliğinin araştırılması
Investigation of the treatment efficacy of digitalhealth monitoring application with long-term useof prazosin in cats with idiopathic cystitis
ZEYNEP NURSELİN KOT
Doktora
Türkçe
2024
Veteriner HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiVeterinerlik İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİDEM PEKMEZCİ
PROF. DR. EBRU YALÇIN
- Multiscale digital twin frameworks: From imaging to predictive flow insights in cardiac and airway dynamics
Kardiyak ve havayolu dinamiklerinde öngörücü akış analizi için çok ölçekli dijital ikiz yaklaşımları
MOHAMAD HUMAM ALZAEIM
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Biyoteknolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiBiyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KEVSER BANU KÖSE
- Digital microfluidics for biomedical applications
Biyomedikal uygulamalar için dijital mikroakişkanlar
MURAT ALP GÜNGEN
Doktora
İngilizce
2026
Biyoteknolojiİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiMalzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
YRD. DOÇ. DR. FATİH İNCİ
- Oral mukozal malignansilerin erken tanısında kullanılan non-invaziv yöntemlerin karşılaştırılmalı değerlendirilmesi
Compared evaluation of non-invasive methods employed in early detection of oral mucosal malignancies
ASLIHAN KAYA
Doktora
Türkçe
2007
Diş HekimliğiEge ÜniversitesiOral Diagnoz ve Radyoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. PELİN GÜNERİ