Yahyâ b. Ebû Bekir el-Amirî el- Hanefî'nin Beyânü'l- İ'tikâd ve Mâ Yeksüru İleyhi İhtiyâcu'l 'İbâd adlı eserinin tahkîki
The critical edition and evaluation of Yahyâ b. Abî Bakr al-Amirî Alhanafî's work: Bayânü'l-I'tikâd wa Mâ Yaksuru Ilayhi Ihtiyâcu'l-'Ibâd
- Tez No: 1022980
- Danışmanlar: PROF. DR. RAMAZAN BİÇER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Amiri, Amiri
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, 15. yüzyılda Yemen bölgesinde yaşamış Tarih, Tıp, Hadis, Fıkıh ve Kelâm alanlarında eserler vermiş çok yönlü bir âlim olan Yahyâ b. Ebû Bekir el-Âmirî'nin Beyânü'l-İ'tikâd ve mâ yeksüru ileyhi ihtiyâcu'l-ıbâd / el-Muhtasar adlı akâid risâlesi tahkik edilmiş ve müellifin kelâmî görüşleri incelenmiştir. Çalışmanın amacı, söz konusu eseri ilmî usullere uygun şekilde tahkik etmek ve Âmirî'nin itikadî yaklaşımını klasik kelâm ekolleri çerçevesinde değerlendirmek ve alana katkı sunmaktır. Bu doğrultuda eserin tespit edebildiğimiz en eski tarihli nüshası olan h.991 ile h.1002 ve h.1051 tarihli diğer nüshaları karşılaştırılmış, metinler arasındaki farklılıklar ortaya konularak dipnotta belirtilmiş ve tenkitli bir metin oluşturulmuştur. Dirâse kısmında ise müellifin hayatı, ilmî şahsiyeti, hoca ve talebeleri ile içinde yetiştiği Yemen bölgesinin ilmî ve itikadî yapısı ele alınmış; ardından Âmirî'nin ulûhiyet, sıfatlar, kader, imân, halku'l-Kur'ân ve nübüvvet gibi temel kelâm konularındaki görüşleri sistematik biçimde incelenmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda görüşlerini naklî delillerle destekleyen Âmirî'nin, temel itikâdî meselelerde büyük ölçüde Ehl-i sünnet çizgisini benimsediği tespit edilmiştir. Bu çerçevede onun görüşlerinin özellikle Ebû Mansur el-Matüridî tarafından temsil edilen Sünnî kelâm ile önemli ölçüde örtüştüğü görülmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, the theological treatise titled Beyânü'l-İ'tikâd ve mâ yeksüru ileyhi ihtiyâcu'l-ıbâd / el-Muhtasar by Yahya b. Abu Bakr al-Amiri—a versatile 15th-century scholar from the Yemen region who produced works in the fields of History, Medicine, Hadith, Jurisprudence (Fiqh), and Kalām—has been edited (critical edition), and the author's theological views have been examined. The aim of this study is to publish the aforementioned work in accordance with the methods of scholarly critical edition, to evaluate Amiri's theological approach within the framework of classical schools of Kalām, and to contribute to the field. In this direction, the earliest available manuscript dated 991 AH was compared with other manuscripts dated 1002 AH and 1051 AH. The discrepancies between the texts were identified and noted in the footnotes to establish a critical text. In the analysis (dirāsa) section, the author's life, scholarly personality, teachers, and students are discussed, alongside the intellectual and theological structure of the Yemen region where he was raised. Subsequently, Amiri's views on fundamental themes of Kalām—such as divinity (uluhiyyah), attributes (sifat), predestination (qadar), faith (iman), the creation of the Quran (khalq al-Quran), and prophethood (nubuwwah)—are systematically examined. As a result of the evaluation, it has been determined that Amiri, who supported his views with traditional (naqli) evidence, largely followed the Ahl al-Sunnah line on core creedal issues. In this context, it is observed that his views significantly overlap with the Sunni Kalām represented particularly by Abu Mansur al-Maturidi.
Benzer Tezler
- Ebû Bekir el-Cessâs'ın Ahkâm'ul-Kur'ân'ında Arap şiiriyle istişhâd
Istıshâd with Arabic Poetry In Ahkâmu'l Qur'an Of Abu Bakr al-Cessâs
EMRİYE EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinGaziantep ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KESKİN
- Hadisleri bakımından“Risale fi Etvar`is-Süluk”(Cemali el-Karamani)
Cemali al-Karamani`s“Risaletü fi Atvar`is-Süluk”in respect to its traditions
MEHMET SAİT TOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ YARDIM
- ضوء اللآلي في شرح بدء الأمالي لأحمد بن علي النُّوبي (توفي بعد سنة: 1036هـ) من البيت التاسع والعشرين وحتى نهاية الكتاب: دراسةً وتحقيقاً
Ahmed B. Ali En-Nûbî'nin (1036 yılında hayatta olan) Dav'u'l-Leâlî Fi Şerhi Bed'i'l-Emâlî isimli eseri 29. beyitten kitabın sonuna kadar tahkik Ve inceleme
MOHAMMED ABDUL WAHHAB YAHYA
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM BAYRAM
- Tercüme-i Sükkerdân'ın transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Transcription and evaluation of Tercüme-i Sükkerdân
RABİA FEYZA ÖZAYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURETTİN GEMİCİ
- نقد الزيديّة للإمامية الاثنا عشرية في فكرة الإمامةالمؤيد يحيى بن حمزة الزيدي أنموذجا
Zeydiyye'nin imamet bağlamında İmamiyye'ye yöneltiği eleştiler: Yahya b. Hamza örneği / Zeydiyye's criticisms towards Imamiyye inthe context of imamet: The example of Yahya b. Hamza
CUMA ELCEBELİ
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER TAY