Öğretmen ve öğretmen adaylarının yapay zekâ kaygı düzeylerini belirlemeye yönelik bir ölçek uyarlama çalışması
A study on the adaptati̇on of a scale to determi̇ne arti̇fi̇ci̇al intelli̇gence anxi̇ety levels among teachers and prospecti̇ve teachers
- Tez No: 1023080
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZKAN SAATÇİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Matematik, Education and Training, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Yapay zeka, Ölçek uyarlama, Öğretmen adayları, Artificial intelligence, Scale adaptation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın amacı Liu ve Liu (2025) tarafından geliştirilen Yapay Zekâ Kaygı Ölçeğinin Türkçeye uyarlanarak alanyazına katkı sağlamaktır. Yapay zekâ teknolojilerinin iş gücü üzerindeki etkisi, bireylerin gelecek kaygılarını tetiklemektedir. Bu bağlamda, çalışanların ve eğitimcilerin teknolojik dönüşüme uyum süreçlerini yönetebilmek adına geçerli ve güvenilir bir ölçme aracına ihtiyaç duyulmaktadır. Araştırma, matematik öğretmenleri ve öğretmen adaylarından oluşan iki farklı çalışma grubu üzerinde yürütülmüştür. Bu kapsamda, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 385 kişilik, araştırma sorularının yanıtlanması için ise 191 kişilik çalışma grubuyla veriler toplanmıştır. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin orijinal formundaki 21 maddelik ve 5 faktörlü yapısını doğrulamıştır. Ölçeğin Uyum iyiliği değerleri (χ²/sd=2.219, CFI=.920, TLI=.909, RMSEA= .056, SRMR=.074) bu değerlere göre beş boyutlu modelde χ²/sd değerinin mükemmel uyum gösterdiği, RMSEA, SRMR, CFI ve TLI değerlerinin ise kabul edilebilir uyum düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Güvenirlik anlamında iç tutarlık belirlenirken Cronbach alfa ve Mcdonald omega değerleri hesaplanmış, 'Teknik beceri düzeyi' boyutu için α=.72 ve ω=.71; 'İş kaybı' boyutu için α=.87 ve ω=.89; 'Dijital Altyapı Desteği' boyutu için α=.73 ve ω=.76; 'Öğrenci deneyimi' boyutu için α=.86 ve ω=.86; 'Araştırmanın geliştirilmesi' boyutu için α=.77 ve ω=.77; değerleri elde edilmiştir. Öğretmen ve Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Kaygı Düzeyi ölçeğinin tamamı için α=.88 ve ω=.88 olarak bulunmuş ve ölçeğin maddeleri arasında oldukça tutarlı sonuçlara ulaşılmıştır. Yapay Zekâ Kaygı Ölçeğinin Türkçe formunun 21 madde ve 5 boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir. Elde edilen tüm bu bulgulara göre Yapay Zekâ Kaygı Ölçeğinin Türkçe formunun kabul edilebilir değerlerde güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.
Özet (Çeviri)
This study aims to contribute to the literature by adapting the Artificial Intelligence Anxiety Scale, developed by Liu and Liu (2025), into Turkish. The impact of artificial intelligence technologies on the workforce triggers individuals' future anxieties. In this context, a valid and reliable measurement tool is required to manage the adaptation processes of employees and educators to technological transformation. The study was conducted with two distinct study groups consisting of mathematics teachers and teacher candidates. Data were collected from 385 participants for Confirmatory Factor Analysis (CFA) and 191 participants to answer the research questions. CFA results confirmed the 21-item and 5-factor structure of the original scale. Goodness-of-fit indices (χ²/sd=2.219, CFI=.920, TLI=.909, RMSEA= .056, SRMR=.074) indicated that the χ^2/df value exhibited a perfect fit, while RMSEA, SRMR, CFI, and TLI values demonstrated an acceptable level of fit within the five-dimensional model. Regarding internal consistency, Cronbach's alpha and McDonald's omega coefficients were calculated across dimensions: 'Technical skill level' (α=.72, ω=.71), 'Job loss' (α=.87, ω=.89), 'Digital Infrastructure Support' (α=.73, ω=.76), 'Student experience' (α=.86, ω=.86), and 'Development of research' (α=.77, ω=.77). For the overall scale, coefficients were α=.88 and ω=.88, indicating highly consistent results. Consequently, the Turkish version of the scale is a reliable and valid measurement tool with acceptable psychometric properties.
Benzer Tezler
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ
- The effects of AI-based emotional support on anxiety and motivation among EFL learners
Yapay zekâ tabanlı duygusal desteğin yabancı dil öğrencilerinin motivasyon ve kaygı düzeyleri üzerindeki etkileri
BEYZAGÜL ERAYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN
- Yapay zekâ uygulamaları eğitiminin öğretmen adaylarının dijital yeterliliklerine teknostreslerine ve yapay zekâ kaygılarına etkisi
The effect of artificial intelligence applications training on the digital competences, technostress and artificial intelligence anxiety of teacher candidate
FATMA BİLİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER ALPER
- Öğretmen adaylarının yapay zekâ kaygı düzeylerine ilişkin görüşleri
Teacher candidates' perspectives on artificial intelligence anxiety levels
ZEHRA AL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NURİ GÖMLEKSİZ
- Öğretmenler ve öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri ile yapay zeka kaygı durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between the digitalliteracy levels of teachers and prospective teachers and their levels of anxiety regarding artificial intelligence
SİBEL ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAksaray ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERKAN BOYRAZ